Donderdag 23/09/2021

AchtergrondNoodweer

Hadden de hulpdiensten niet het juiste materiaal om getroffen gemeenten snel te evacueren?

Rochefort, donderdag. Beeld Tim Dirven
Rochefort, donderdag.Beeld Tim Dirven

Waren de Belgische hulpdiensten voldoende voorbereid op de uitzonderlijk zware regenbuien van de afgelopen dagen? Nu het water stilaan wegtrekt, drijft deze vraag boven.

Volgens Hanne Glas, onderzoekster van de afdeling mobiliteit en ruimtelijke planning van de UGent, zijn er in België veel data over de regenval en mogelijke overstromingen (DM16/7): “We kunnen voorspellen waar de grootste kans is op overstromingen. Het is moeilijk te begrijpen waarom de evacuaties niet sneller zijn gestart.”

Ook Waals minister-president Elio Di Rupo (PS) zit met vragen. Wanneer de watersnood achter de rug is en het ergste leed geleden, wil hij dat er duidelijke lessen getrokken worden uit de ‘machteloosheid’ waarmee hulpverleners op sommige plekken in het Maasbekken geconfronteerd werden. “Wanneer we niet in staat zijn de slachtoffers van rampen te bereiken, dan moeten we daar lessen uit trekken”, aldus Di Rupo op RTBF Radio.

Niet toevallig plaatsten de Franstalige kranten Le Soir en La Libre vrijdag het woord ‘L’impuissance’ (onmacht) op hun voorpagina’s.

Volgens Di Rupo had “het leger noch de civiele bescherming het juiste materiaal” om de vele getroffen gemeenten in het Maasbekken woensdag en donderdag snel te evacueren. “Zelfs op het niveau van het leger zijn er boten nodig met motoren die twee of drie keer krachtiger zijn”, oordeelde de minister-president.

Donderdag werden vier reddingsboten van het leger ingezet in de provincie Luik – zonder succes. De stroming van het water was te sterk, waardoor ze stuurloos werden. Een reddingsboot van de Gentse brandweer kantelde om nadat de schroef blokkeerde door afval onder de waterlijn.

Helikopters

De civiele bescherming vindt het te vroeg voor conclusies over deze historische ramp. “Woensdag en donderdag hebben we alle teams ingezet”, zegt Steven Vermeulen, woordvoerder van de federale hulpdienst die de bevolking helpt bij rampen. “Onze mensen in Crisnée zijn woensdag allemaal uitgerukt. Die van Brasschaat de dag daarna. Het is duidelijk dat we niet overal meteen konden helpen. Dat heeft te maken met de enorme omvang van de waternood, en misschien ook met materiaal.”

Tijdens de vorige regeerperiode, onder minister van Binnenlandse Zaken Jan Jambon (N-VA), onderging de civiele bescherming een omstreden hervorming. Het aantal kazernes werd teruggebracht van zes naar twee.

“Die hervorming heeft de civiele bescherming niet minder slagkrachtig gemaakt”, klinkt het in de omgeving van Jambon, nu Vlaams minister-president. “Het punt was dat de civiele bescherming soms te veel overlap had met de ‘normale’ brandweertaken. Het feit dat er nog maar twee kazernes zijn, speelde evenmin een rol. Crisnée ligt net boven Luik, vlak bij het rampgebied.”

Ludivine Dedonder, defensieminister (PS).  Beeld BELGA
Ludivine Dedonder, defensieminister (PS).Beeld BELGA

Het kabinet van minister van Defensie Ludivine Dedonder (PS), een partijgenote van Di Rupo, benadrukt dat woensdagmiddag al, net na 12 uur, het licht op groen werd geplaatst voor de inzet van het leger.

Het leger sprong bij in de provincies Limburg, Luik, Luxemburg en Namen. In de eerste plaats met militaire vrachtwagens. Vanop de luchthaven van Bierset vertrok vrijdag een eerste NH90-helikopter voor zogeheten search and rescue-missies. Verschillende helikopters stonden al langer klaar, maar konden wegens de weersomstandigheden en de slechte zichtbaarheid niet eerder worden ingezet.

Dat de (dure) NH-90’s donderdag niet van de grond raakten, terwijl ze net aangekocht werden voor dit soort reddingsoperaties, zorgde voor kritiek op sociale media.

Luchtmacht

Kurt Verwilligen van de luchtmacht verduidelijkt dat er een groot verschil is tussen slecht weer boven land en boven zee. “Hoogspanningslijnen staan op een stafkaart, maar bouwkranen bijvoorbeeld niet. Als je boven zee vliegt, belandt een helikopter in het ergste geval in het water, in bebouwd gebied bovenop huizen. Het laatste waar we nu nood aan hadden, was een vliegramp.”

Als een NH-90 te laag moet zakken, wordt de wind die het grote toestel maakt veel te sterk om veilig mensen op te pikken. Ter illustratie: voor de nationale feestdag werd nagedacht over een demonstratie met een NH-90. Die moest dan wel meer dan 100 meter hoog blijven. Anders blies het toestel alle viptenten weg.

Extreem

Nederlandse militairen bouwden in de nacht van donderdag op vrijdag een noodbrug over de Geul in het Limburgse Valkenburg. Ook die stad werd zwaar getroffen door de wateroverlast. In ons land gebeurde dit niet.

In Chaudfontaine probeerde de brandweer stalen kabels over de rivier de Vesder te spannen, als geïmproviseerde brug, om tot bij gestrande inwoners te raken. Dat lukte niet.

Had de genie van het leger daar niet kunnen helpen? Wat zeker is: sinds de Koude Oorlog werd de genie-capaciteit van het leger stelselmatig afgebouwd. Vandaag heeft het leger, volgens het kabinet-Dedonder, nog vier zogeheten brugslagtanks om een noodbrug te bouwen. “Als het kon hadden we die gebruikt, maar de stroming was te sterk.”

Premier Alexander De Croo (Open Vld) bedankte vrijdag de Belgische hulpdiensten voor hun werk in extreem moeilijke omstandigheden: “Alle mogelijke middelen worden ingezet. De situatie wordt minuut per minuut opgevolgd.”

Hetzelfde geluid bij minister van Binnenlandse Zaken Annelies Verlinden (CD&V): “De hulpdiensten hebben hun uiterste best gedaan, maar het was lastig een antwoord te vinden op de verwoestende kracht van de natuur.”

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234