Zaterdag 19/10/2019

'Had ik mijn platen maar niet verkocht'

In de sixties, toen je in Vlaanderen nog vooral uitging op café en in de parochiezaal, draaide Gilbert 'Gibbe' Govaert in clubs als The Groove (Oostende) en The Popcorn (Vrasene). Zijn mix van obscure soul, ska, crooners en latin werd bekend als popcorn. De muziekdocu The Sound of Belgium (vandaag nog een keer op Canvas) geeft de Belgische pionier-dj de erkenning die hij verdient.

Ze hebben het nu wel over de Swinging Sixties, maar van dat swingende was hier in de sixties toch niet veel te merken", vertelt Govaert. "Op de BRT hoorde je toen alleen Miel Cools en Hugo Raspoet, als je toen af en toe eens een deftige plaat wilde horen, moest je naar Radio Caroline en Radio Luxemburg luisteren."

In dat klimaat laaide in enkele duistere clubs de passie op voor een geluid dat algauw bekend zou worden onder de naam van de dancing waar Govaert en zijn collega-pioniers Luc en Gerry Franken het genre populair maakten: de popcorn.

Ook de Belgische club- en dancingscene moest eind jaren 60 eigenlijk nog helemaal uitgevonden worden, al toonden een paar clubs al wel de weg: "Popcorn is eigenlijk onststaan uit twee clubs: in Antwerpen had je de Pare Choc, een club van Dona Van den Bergh. Van den Bergh was de man die later ook nog de AB heeft uitgebaat (de Antwerpse danstempel waar in de jaren 80 de new beat ontstond, niet te verwarren met de gelijknamige Brusselse concertzaal, GODB) en was dus met zijn clubs eigenlijk de grondlegger van zowel de popcorn als van de new beat."

Van den Bergh draaide in zijn Pare Choc soulmuziek, maar dan niet de hits die iedereen kende: "Hij draaide The Packers, Lowell Fulsom, The Soul Runners... Allemaal platen waar in België nog niémand van gehoord had. En dat werd een succes, net zoals ongeveer elke club die hij opende. Maar nog belangrijker dan de Pare Choc in Antwerpen was The Groove in Oostende."

The Groove was in de sixties dé club voor wie van soul hield. Ze was opgestart door Freddy Cousaert, de man die later Marvin Gaye naar Oostende zou halen: "Ik draaide als tiener al in enkele clubs in Mechelen, en dacht dat ik toch wel wat van soul kende. Tot ik in 1968 per toeval - we waren met een groepje voor een paar dagen naar de kust getrokken - in The Groove in Oostende belandde. De dj in die tijd was een zekere Jef, een man van wie ik nooit de achternaam gekend heb, maar die wel de meest fantastische muziek draaide. De ene geweldige plaat na de andere, allemaal muziek waarvan we toen het bestaan niet eens konden vermoeden. Dáár heb ik de echte soul leren kennen."

Zes weken wachten

Govaert begon als een gek op zoek te gaan naar de beste platen, maar dat was in de sixties gemakkelijker gezegd dan gedaan: het internet bestond niet, de pers schreef er niet over, en in de platenzaken was amper iets te vinden: "Ik kocht mijn plaatjes eerst in de platenzaak in Mechelen, maar ja, ik had al snel door dat ik toch wat verder moest gaan zoeken. Daarom begon ik te schrijven naar Airdisc USA, waar je via de post Amerikaanse platen kon bestellen. En even later nam ik een abonnement op Billboard: zo leerde ik wat nieuw uit was, en leerde ik nieuwe adressen kennen waar ik naar kon schrijven om platen te kopen. Na een tijdje had ik zo veertig, vijftig adressen waar ik naar schreef. Het duurde toen gigantisch lang voor je een plaat in je bezit had: eerst moest je schrijven om te vragen wat ze hadden, dan schreven zij terug met wat ze hadden, en dan moest je nog eens terugschrijven om te bestellen. Als je dan chance had, kwamen de platen met het vliegtuig, maar het gebeurde ook dat ze met de boot kwamen - dan duurde het zes weken voor de plaat die je besteld had hier was. (lacht)"

Bovendien kon je de platen uiteraard niet vooraf beluisteren, en zaten er dus veel miskopen tussen: "Nadat ik de vroege ska van Desmond Dekker gehoord had, wou ik meer van ska kennen. Ik heb toen eens vijftig skaplaten besteld bij een firma, maar omdat ik er niks van kende, had ik gezegd dat ze mochten sturen wat ze wilden: helaas, er zat er geen énkele goede tussen. (lacht) Al zou ik voor die platen nu véél geld gekregen hebben. Tja, het was meestal honderd platen bestellen om er vier, vijf goede over te houden."

Later ging Govaert zelf op zoek in Amerika en Engeland: "Als ik in Chicago, New York of Engeland was, schuimde ik van 's morgens tot 's avonds platenwinkels af, meestal in kleine winkels, achterkamertjes, kelders en zoldertjes." Met de vondsten die hij daar deed kon hij soms zijn reis betalen: "Ik heb zo ooit mijn vliegticket terugverdiend aan één plaat: Fingerlickin' Good - Soul Organ van Lonnie Smith, een echt meesterwerk. Ik zag die staan voor 99 cent, en omdat de man elf exemplaren had, kocht ik ze alle elf: ik moest er zelfs maar tien betalen, de elfde kreeg ik er gratis bij! Dat waren platen die ik hier in die tijd kon verkopen tegen 1.500 frank per stuk. Als je die plaat nu moet kopen, betaal je er 60, 70 dollar voor."

Doorkijkbloesjes

De zoektocht naar platen zorgden voor een unieke mix waar de danslustigen in de vroege seventies van heinde en verre op af kwamen: "Het publiek in The Popcorn kwam van overal: niet alleen uit heel België, maar ook heel veel uit het noorden van Frankrijk, Nederland, Engeland, Luxemburg, Duitsland... Wat voor soort publiek het was? Iedereen die een beetje speciaal was. (lacht) De ene kwam in een duur kostuum van Armani of Cerrutti, de andere in iets heel goedkoop, maar het moest wél altijd wat excentriek zijn. In The Groove was dat ook zo: het publiek was er voornamelijk een mengeling van heel sjiek volk en muziekkenners. Een wat elitaire, speciale sfeer, zeg maar. Ik heb daar ooit een vrouw zien binnenkomen die een peperdure pelsen frak van misschien wel 100.000 frank aan had. En daaronder droeg ze alleen een vuilniszak. (lacht) Of vrouwen in doorkijkbloezen. En meisjes in een indianengilet, met niks eronder. Heel excentriek allemaal."

Het kan bijna niet anders of dat werd in het toen nog zeer katholieke Vlaanderen scheef bekeken? "Tja, daar kwam heel veel kritiek op, hè. The Popcorn had in die tijd geen goede naam in de buurt. Het werd als decadent bekeken."

Ook de pers besteedde zo goed als geen aandacht aan de hele popcorn-scene. 'Zelfs op het hoogtepunt is daar toen nooit iets over verschenen. Ja, er is ooit eens één artikel over The Popcorn verschenen, in de Panorama (de voorloper van P-Magazine, red.). En dat artikel ging dan niet eens over de muziek of de dancing, maar over Takac, de buitenwipper. (lacht) Pas veel later heeft Guy De Pré er in zijn Pré Historie eens een uitzending aan gewijd, maar dat was het."

Voor het geld of de roem moest je destijds overigens geen dj worden: "Ik had toen een job in de diamant. Soms had ik zondag tot laat gedraaid, en moest ik maandag vroeg op mijn werk zijn. En het geld dat ik verdiende met draaien, ging helemaal op aan nieuwe platen."

Zijn huidige platencollectie telt 'maar' 4.000 singles en een honderdtal elpees, want zijn originele platencollectie is hij grotendeels kwijtgeraakt: "Ze is twee keer gestolen. En toen ik in de jaren zeventig met disco begon, heb ik bijna al mijn popcorn verkocht, omdat ik echt dacht dat het genre gedaan was. Ik wou mijn platen verkopen voor het te laat was: een dikke misrekening, want ondertussen is popcorn vijftig jaar oud, en leeft het nog altijd enorm."

Daar is niks van gelogen: tik op YouTube 'Belgian popcorn' in, en u krijgt duizenden hits. The Guardian wijdde onlangs een groot artikel aan popcorn onder de titel 'The Last Underground Music Scene in Europe'. En 'Gibbe' Govaert mag binnenkort op 4 oktober op de Heizel als dj de Sound of Belgium-party openen. Op dat evenement zal zowat iedereen uit de Belgische dance-geschiedenis spelen, van Praga Khan en Sven Van Hees tot CJ Bolland, Yves Deruyter, The Neon Judgement, Lou Depryck, Eddy De Clercq en de legendarische new beat-dj 'Dikke Ronny' Harmsen.

Popcorn naast new beat, techno, duistere new wave én Lou Depryck? Die surrealistische mix van stijlen kan volgens ons alleen in België.

"Tja, ik weet ook niet wat het gaat geven", zegt Govaert. Wij gokken toch op: een feestje.

The Sound of Belgium, vandaag om 16.18 uur op Canvas

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234