Maandag 30/11/2020

'Haatdragend? Natuurlijk ben ik haatdragend'

'Ik vond het persoonlijk niet racistisch, wat ik schreef. Vinden anderen van wel? Oké, dan is het maar zo.' De Morgen zocht, vond en ging de confrontatie aan met vijf mensen die zich deze week op sociale media openlijk vrolijk maakten over de dood van de 15-jarige Genkenaar Ramzi Mohammad Kaddouri.

'Lol, was het een zelfmoordaanslag?'

Tomba Labomba, bewakingsagent

Hij woont in Melsbroek, was maandagnamiddag een van de eersten die zijn spitsvondigheid opgenomen zag in de tweet van Youssef Kobo. Intussen heeft Tomba zijn pseudoniem gewijzigd en zijn als masker gebezigde profielfoto van The Fonz vervangen door die van Steven Defour. Hij is nu van mening dat de media misschien ook eens de andere kant van het verhaal zouden kunnen belichten. Hij stuurt ons een van de vele berichtjes die hij de dag erna in zijn mailbox aantrof. Van een zekere Abdullah El Fertasi, wie dat ook wezen mag.

'Tik tak tik tak.'

Tien puntjes erachteraan, een bommetje, een mesje, een revolvertje.

Nog eentje, van ene Hamza Slb: 'Je kanker moeder kanker Belg'.

Tomba Labomba, zoals hij zich tot dinsdag op Facebook noemde, werkte tot voor kort bij American Airlines op de luchthaven van Zaventem. Het was een kwestie van uurroosters die maakte dat niet hij, maar enkele van zijn collega's gewond raakten tijdens de aanslagen van 22 maart. Hij wil het niet als vergoeilijking inroepen, merkt hij op. Tomba lijkt nu enkel te willen dat er zoiets bestond als een multimediale gom.

"Mijn reactie was er wat over. Het grapje was wat morbide. Oké, het was fout te spotten met de dood van dat ketje, maar het heeft weinig met racisme te maken, vind ik zelf. Wat die anderen zeggen over schapen en geiten en zo, daar heb ik niets mee te maken."

Hij houdt van het goede leven, zegt Tomba. Van voetbal en van eens goed lachen. Het was vooral dat woordje 'Belg' in dat linkje naar de site van Het Belang van Limburg, dat iets in hem losmaakte. Het concept Belg is naar zijn gevoel onderhevig aan inflatie. Veel mensen dachten na 22 maart dat het bevel was gekomen uit Raqqa, dat ook de daders daar vandaan kwamen.

Maar dat was niet zo, besefte Tomba bij het doorlezen van al die berichten. Khalid en Ibrahim El Bakraoui, Najim Laachraoui, Mohamed Abrini: allemaal Belgen.

"Ik vind het niet normaal dat al die terroristen Belg zijn. Binnenkort kan ik niet meer reizen zonder bekeken te worden als Belg. En het gaat er niet op verbeteren."

'Hij was op verlof naar het land van herkomst. Hij geeft t goeie voorbeeld. Hij blijft meteen ginder.'

James Verlinden, arbeider

James heeft spijt. Echt wel.

Hij wil allereerst benadrukt hebben dat hij in zijn vriendenkring ook mensen "van oorspronkelijk buitenlandse origine" heeft zitten. Nog voor de Vlaamse Verdedigings Liga (VVL) haar Facebookpagina vol jubelkreten over de dood van het 15-jarige kind uit Genk verwijderde, had James op dinsdag zijn likes al één voor één ongedaan gemaakt. Hij ziet zichzelf niet als extreemrechts, "eerder gematigd rechts". Zijn profielfoto is een opgestoken middelvinger. Stemmen zegt James al drie verkiezingen na elkaar niet meer te hebben gedaan, want ook N-VA en Vlaams Belang zijn hem kwijt.

James woont al z'n hele leven in Turnhout, met z'n vrouw en drie kinderen. Hij werkte van jongsaf als arbeider in de kartonfabriek Smurfit Kappa op het lokale industrieterrein. Hij heeft daar tien jaar gewerkt. Toen kwam de bankencrisis. De onheilsberichten. De afslankingen.

"Het was een domme, misplaatste uitspraak", zegt hij. "Ik heb mij de laatste dagen laten meeslepen, door de propaganda van de VVL, een site die ik eigenlijk pas sinds een week zelf bezocht. Ik heb op dat moment de ernst niet beseft."

Het is vermoedelijk de eerste en enige keer in het bestaan van James dat de media hem wisten te vinden. Hij vindt van zichzelf dat hij andere, belangwekkender dingen te melden heeft.

Dat het misschien daardoor komt, ook.

"Een vijftal jaren geleden heb ik een carrièreswitch gemaakt. Van de fabriek naar de wegenbouw. Anderhalf jaar lang had ik het naar mijn zin, tot de regering het nodig vond om tienduizenden jobs aan buitenlandse krachten uit te besteden. Aanvankelijk om de knelpuntberoepen in te vullen, maar dat draaide anders uit. Na achttien maanden werd ik aan de deur gezet. De concurrentie met de buitenlandse werkkrachten werd moordend. Opeens was mijn inkomen weg en stond ik aan de dop. Tien maanden later belde dezelfde werkgever met de vraag of ik terug zou willen komen. Natuurlijk wou ik dat, ik vond het geweldig. Maar zes maanden later was het weer van dat."

Op een in 2008 aangemaakte Netlogpagina omschrijft James zichzelf als 'impulsief', 'open' en 'ni oep mennen teut gevalle'. Verder: 'Als r ma gelache kan worden dan is alles cva.'

Lachen doet hij de laatste jaren steeds minder. Het hele gezin leeft van zijn salaris slash uitkering.

"Ik ben nochtans een goede werker", zegt James. "Maar zelfs met mijn cv is het enorm moeilijk om een job vast te houden. Wanneer ik ging solliciteren voor een nieuwe job, moest ik vaststellen dat een buitenlandse werkkracht aantrekkelijker is voor de werkgever."

Het komt allemaal samen. Een wereld die steeds bedreigender aanvoelt, die hem achterlaat met het gevoel kleiner en kleiner te worden.

"Dan moesten wij ons per se met onze F16's gaan bemoeien in het Midden-Oosten, terwijl we nog in diezelfde crisis zitten. Met dat conflict in Syrië en Irak en de hetze met IS. Toen is de vluchtelingenstroom begonnen. Opeens is er geld met hopen, om uit te delen aan mensen die hier nog nooit geweest zijn. Ik ben de eerste om te zeggen dat deze mensen hulp moeten krijgen, maar het gebeurt mijns insziens niet op de juiste manier."

Hoe zou hij, James, het dan aanpakken?

"Ik ben duidelijk niet intelligent genoeg om te zeggen hoe het dan wel moet", geeft hij toe. "Maar daar bovenop is er dan al die miserie, met verkrachtingen, bomaanslagen, schietincidenten, steekpartijen, het bejubelen van de IS-aanslagen in Europa."

'En die Vlaamse namen van tegenwoordig ook! Hij klinkt en ziet eruit als een echte Vlaming :-)'

Jeffrey VQ, vrachtwagenchauffeur

De loods van Jeffreys transportbedrijf bevindt zich op het industriepark van Wingene. De West-Vlaamse gemeente staat erom bekend meer varkens te huisvesten dan mensen, uitsluitend blanke mensen.

Jeffrey ziet zichzelf niettemin als man van de wereld. Hij is 44 jaar oud en komt al eens in het buitenland. Hij postte zijn commentaar zonder het artikel over Ramzi te hebben gelezen. Dat heeft hij uiteindelijk achteraf pas gedaan. Toch neemt hij er geen woord van terug.

"Ik denk dat het algemene gevoel was dat er iets ontbrak aan dat bericht. Een 15-jarige kerel met zo'n naam, met dat rare uiterlijk, verongelukt op een quad in Marokko. En dan noemen ze dat een Belg? Ik weet wel, dat manneke kan er ook niet aan doen dat hij is geboren uit Marokkaanse ouders. Ik denk dat al die mensen zo reageerden omdat ze aanvoelden dat er iets niet klopte. Ik vond het persoonlijk niet racistisch, wat ik schreef. Vinden anderen van wel? Oké, dan is het maar zo. Dan is ook daar niks aan te doen."

De loods staat nu te koop. Jeffrey ziet de toekomst somber in. De hele transportsector is in enkele jaren tijd volledig ingepalmd door Oostblok-bedrijfjes en -chauffeurs. Op de lange afstand zijn er zo goed als geen Belgische truckers meer. Wat Jeffrey betreft, is het een verloren strijd.

"Soms denk ik: was de Berlijnse Muur maar blijven staan. Natuurlijk zou dat niet leuk zijn geweest voor de mensen die erachter wonen, maar wij zitten er wel mee. Het is allemaal mis beginnen te gaan vanaf 1989. Laatst stond ik met mijn vrachtwagen in Brussel. Mannen die 'Sale Flamand' naar je roepen. Echt waar."

Wat hij gaat doen na de verkoop van zijn loods?

"Ik ga emigreren. Waar naartoe, dat weet ik nog niet. Ergens in Europa. Ergens waar het beter is dan hier."

'Moet ik nu wenen pfffffft'

Curd Vandeputte, banketbakker

Hij is 49 jaar oud, woont in Westende en heeft absoluut nergens spijt van.

Tenzij misschien van zijn publieke Netlogprofiel uit 2010: 'Ik zoek vaste relatie met mooi gebouwde goed behaarde man van rond de 40 jaar regio westkust en omstreken. Alleen ernstig en eerlijk.'

Zijn Mobistar-nummer stond erbij vermeld, maar het waren allerminst potentiële levenspartners die hem deze week berichtjes stuurden. "Ik ben al verschillende keren met de dood bedreigd."

Curd heeft nu alles afgesloten, alles verwijderd, tot zijn felbegeerde recepten voor een geslaagde verjaardagstaart toe. Sinds dinsdag heeft Curd geen Facebookprofiel meer, niets. Niet omdat hij is geschrokken van de emoticons van bommen en geweren, nee. Omdat hij er heilig van overtuigd is dat de commotie rond de dood van de kleine Ramzi ons wederom een stap dichter bij de oorlog heeft gebracht.

"Laatst raakte ik in discussie met een moslim. We waren in Vlaanderen en hij beet me in het Frans toe dat ik moest zwijgen, dat dit zijn land is. Hij droeg zo'n kleedje, ook nog. Ik begrijp niet dat mensen niet zien dat er een oorlog op komst is. Wel, als het oorlog is, dan ga ik vechten. Ik laat mij niet afslachten."

Vergeleken met wat er boven en onder stond, was zijn commentaar op de dood van Ramzi eerder soft. Hij bezigde ook geen hoofdletters, zoals hij anders meestal wel doet, zoals in een oude commentaar op de site van Vlaams Belang Jongeren: 'En hoe meer ratten ZE binnen halen, des te meer geld ZE nodig hebben'.

Het is een kwestie van vrije meningsuiting, vindt hij. Een recht, een zoveelste recht, dat hem nu kennelijk ook weer wordt ontnomen. Of Curd zichzelf haatdragend vindt? Racistisch?

"Racistisch niet. Het is gewoon zo dat je enkel met die ene groep altijd last hebt. De islam wil het christendom vernietigen. Ze willen de controle over Europa, ze zeggen dat ook zelf. Haatdragend? Natuurlijk ben ik haatdragend. Hoe kun je er na al die aanslagen nog over verwonderen dat mensen haatdragend worden? Wie zijn trouwens de racisten, zij of wij?"

'Makakken zijn geen vlamingen. Da zijn inteeltapen die nix geen respect hebben voor onze cultuur.'

Tim Waterschoot, beroep onbekend

Je kunt zoeken en blijven zoeken, maar de enige Timmen Waterschoot die je kunt vinden, vallen uit de lucht: "Dat moet een andere Tim Waterschoot zijn."

Sinds dinsdag is ook van de zich achter een Ku Klux Klan-vlag verschuilende Tim Waterschoot op Facebook nergens nog een spoor terug te vinden. Hij was meer dan een jaar lang een van de vaakst geciteerde commentatoren op Welkom in Warm Vlaanderen, de blog van K., een 33-jarige Gentenaar die dagelijks de meest opmerkelijke onlinecommentaren bundelt. De blog heeft inmiddels de proporties gekregen van een Gouden Gids van de wansmaak. Een kwartiertje klikken en de bagger van afgelopen week komt in een ander perspectief te staan.

'ja, kristalnacht 2 ware niet slecht' - Tony van Oudenhove

'geef iedere belg een sniper of een shotgun en trek ten strijde om ons land te zuiveren van die zand ratten!!!!' - Lydie Van Extergem-Calder.

'Heropen de kampen... Islam maakt vrij' - Gert Vingeroets

'Ik zou die geitenneukers hun eigen bloed laten drinken' - Tim Waterschoot

'Nen kleine adolf hebben we nodig om europa te kuizen...' - Michael Van

"Ik sta er niet echt bij stil wie deze mensen zijn", zegt K., die eraan toevoegt dat deze vorm van verzamelen net als elke andere iets genietbaars heeft. Maar niet alles is authentiek, weet hij intussen.

"Ik zie vaak dezelfde profielen passeren en maak daaruit op dat driekwart tot de vaste bende van Voorpost en Pegida behoort. Die mensen sturen dat aan. Ik vermoed dat er een heleboel valse profielen tussen zitten, maar juist diegene die zo onwezenlijk lijken zijn mijn favorieten. Een profielfoto, gemaakt in een of ander vakantieparadijs en daaronder dan een commentaar als: 'Weer ene minder!' Of een IJzertorentje op de achtergrond en een leeuwenvlag."

K. begon met zijn blog ten tijde van de vluchtelingenperikelen in Koksijde, zat aanvankelijk uren manueel te scrollen, te kopiëren en te plakken. Nu heeft hij een scriptje dat dagelijks op een reeks trefwoorden groepen als VVL doorzoekt en tegen de avond een selectie in de wachtrij zet. Daar plukt hij dan de meest onwaarschijnlijke uit.

"In het begin dacht ik, zoals zovelen, dat dat deprimerende racisme een Antwerps fenomeen was. Dat is het dus helemaal niet. Het wordt aangestuurd door een kleine groep die het nieuwe 'normaal' predikt. Steeds meer mensen volgen. Behalve de mensen van Unia, die hier al veel langer op attenderen en een rechtszaak inspanden, was dit zich in alle stilte razendsnel aan het uitbreiden."

Een soort hersenspoeling, eigenlijk?

K.: "Zoiets ja. Wat mij deze week opviel, was dat het meer dan 24 uur heeft geduurd voordat de haatzaaiers op VVL doorhadden dat er een schokgolf door Vlaanderen was gegaan. Deze mensen leven onder een virtuele stolp, bevoorraden zich enkel nog met informatie die hen via hun zelf gekozen kanalen bereikt. Gunther Vleminx, de beheerder van de VVL-pagina, zei eerder deze week dat de stroom aan reacties niet te modereren viel, dat het spontaan kwam, vanuit het buikgevoel van de mensen.

"Dat zijn pagina niet te modereren zou vallen, is onzin. Ik volg de pagina al meer dan een jaar en ik kan je verzekeren dat die wél wordt gemodereerd. Heel actief zelfs. Het komt vaak voor dat er bijvoorbeeld een bericht over een verkrachting online wordt gezet met een suggestief commentaar erbij: 'Welke huidskleur zou de dader hebben?' Als iemand er even later op attendeert dat de dader zonet gevonden is en dat het de Vlaamse ex is van het slachtoffer, dan wordt zo'n commentaar onmiddellijk verwijderd. Tegenspraak wordt op de pagina van VVL hooguit enkele uren getolereerd. Zo gaat het ook op al die andere pagina's."

Over hoeveel Facebook- en andere groepen hebben we het dan?

"Mijn scriptje doorzoekt er dagelijks een twintigtal. Om u een idee te geven."

Er ging meer dan 48 uur overheen voor Vleminx deze week de Facebookpagina van VVL offline haalde en de ouders van Ramzi zijn excuses had aangeboden.

K. is allerminst overtuigd. "Kijk," zegt hij, "moest iemand geloven dat Gunther uit een terecht schuldgevoel zijn pagina opgedoekt heeft: guess again."

Hij stuurt een linkje. Een nieuwe pagina, waar Gunther Vleminx schermt met vrije meningsuiting en dat de VVL zich nooit ofte nimmer het zwijgen zal laten opleggen.

Tegen donderdagavond is ook de nieuwe pagina alweer verdwenen.

Misschien was het nog iets te vroeg.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234