Donderdag 05/08/2021

Ha, de foute cijfers in deze krant blijken juist

Twee jaar geleden werden twee journalisten van De Morgen veroordeeld tot het betalen van een dwangsom van 25 euro per uur zolang zij weigerden hun bronnen vrij te geven omtrent de gestegen bouwkosten van het nieuwe Luikse spoorwegstation. Nee, argumenteerde NMBS-topman Vincent Bourlard: hij wou het journalistieke bronnengeheim niet kraken. De Morgen had foute cijfers gepubliceerd. Deze week leidde Bourlard een werfbezoek. Er werden cijfers genoemd. En wat bleek? U raadt het al.

Vergeef me de in deze rubriek niet zo gebruikelijke ikvorm, maar ik maakte zelf deel uit van dit verhaal, en dan lukt het moeilijk anders. Eigenlijk heb ik vooral prettige herinneringen aan die rechtszaak die Vincent Bourlard, PS-apparatsjik en zetbaasje van de Luikse peetvader Guy Mathot, aanspande. Vooral aan dat leuke meisje dat op een avond rond halfacht in de hal stond en zich voorstelde als Mietje Demeestere, plaatsvervangend gerechtsdeurwaarder: "Mag ik dan nu die interne NMBS-nota van u?" Ik antwoordde dat dat zomaar niet ging. Ze keek zoals deurwaarders in confrontatie met onwillige debiteurs doen. "Dat gaat u vanaf nu wel 25 euro per uur kosten. Dat gaat snel oplopen hoor."

Collega Marc Vandermeir en ikzelf waren bij eenzijdig verzoekschrift veroordeeld tot het betalen van 25 euro per uur, zolang we die nota niet overhandigden. Dat hadden we gerust willen doen, ware het niet dat de fotokopieën meteen de identiteit van die ene NMBS-ambtenaar zouden verraden. Konden we niet aan beginnen. Ook al omdat een collega van die ambtenaar na een soortgelijke situatie door de NMBS op straat was gezet. En ook wel een beetje omdat Bourlard vooraf elke commentaar had geweigerd toen ik hem om een reactie had gevraagd op de in de nota vermelde cijfers.

Geheel volgens verwachting werd het vonnis na negen dagen door een andere rechter tenietgedaan. Toen de klok ophield met tikken, waren Marc en ik dan toch geen 4.525 euro armer, hadden we ons een week lang op café schaamteloos pintjes laten trakteren, puilde de mailbox uit van de steunbetuigingen van lezers ("op welk nummer kunnen wij storten?"), had ik media tot in Canada aan de lijn gehad en was in het parlement een initiatief genomen ter vrijwaring van het journalistieke bronnengeheim.

Er is inmiddels, vooral dankzij Geert Bourgeois (N-VA), na al die jaren een wet in de maak, zo maak ik op uit ons vakblad De Journalist. Nooit gedacht dat het martelaarschap op het altaar van de persvrijheid gepaard kon gaan met zoveel lol en gratis drank.

Op 11 mei 2002 hadden we dus bericht dat de kostprijs van dat station volgens die welbepaalde nota een beetje was gestegen. Van 100 naar 150 en volgens in de nota gemaakte prognoses naar, als er niet werd ingegrepen, 347 miljoen euro. Dat, onder meer, door de vrij spectaculaire hotelkosten die de vermaarde Spaanse architect Santiago Calatrava het NMBS-filiaal Euro Liège TGV aanrekende. Hij staat in voor het ontwerp van en toezicht op de bouw van een super-mega-fantastisch en bovenal lichtelijk overbodige glazen koepel. Het hele complex wordt - pro memorie - gefinancierd met federale overheidsmiddelen.

De nota maakte melding van het niet langer haalbaar zijn van de al meermaals verschoven datum van ingebruikname van het station. Volgens de officiële communicatie werd dat "eind 2004" of "begin 2005". Volgens de nota diende rekening gehouden met minstens acht maanden vertraging, vooral door wanbeheer op de werf.

De argumentatie van Bourlard, voor de rechtbank in extenso ontwikkeld door advocaat Raf Verstraete, was dubbel. De nota waarop De Morgen zich had gebaseerd, bestond niet. Ze bestond niet, heette het, omdat de cijfers niet klopten. De advocaten van de krant lieten de nota zien aan de rechter, die niet anders kon dan concluderen dat ze wel bestond. Daarover al geen discussie meer. Maar misschien bevatte de nota onjuiste cijfers? Kon ook. Het prijskaartje is inderdaad wat gestegen, zo deelde Bourlard op 29 mei 2002 plots erg bereidwillig mee in L'Echo de la Bourse. Niet tot 347 miljoen euro - komaan zeg - zoals De Morgen had beweerd, maar tot 285 miljoen euro. En nu zou er - read my lips - geen euro meer bijkomen. De afwerking? "Eind 2005." Zeker weten.

Dinsdag leidden Bourlard en Calatrava de pers rond tijdens een bezoek aan de bouwwerf. Bij die gelegenheid werden cijfers genoemd. Het persagentschap Belga berichtte: "De werken aan het nieuwe station voor hogesnelheidstreinen in Luik zouden klaar moeten zijn tegen eind 2006. Dat hebben gedelegeerd bestuurder van Euro Liège TGV, Vincent Boulard en de Spaanse architect Santiago Calatrava bevestigd bij een werkbezoek aan de bouwwerf."

En de kostprijs? Daarvoor konden we de volgende dag terecht in La Libre Belgique, die sprak van een "sleutelmoment voor de bouwwerf, die langzaam afstevent op een kostprijs van 322 miljoen euro". Dat is het cijfer, zo valt te begrijpen, dat tijdens de rondleiding is genoemd door Bourlard en Calatrava.

Nee, 322 is nog geen 347 miljoen euro. Maar met nog eens twee jaar bouwen te gaan, verklaar ik het gokkkantoor dan nu voor geopend.

Douglas De Coninck

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234