Woensdag 21/04/2021

InterviewGuy Hans (UZA)

Guy Hans (UZ Antwerpen): ‘Het virus zit in onze lagere en kleuterscholen’

Guy Hans, medisch directeur van het UZA: 'Ook kleuters geven het door. Ze steken hun broers en zussen aan en kunnen ook hun ouders ziek maken. Daar bestaat geen twijfel meer over.' Beeld Bob Van Mol
Guy Hans, medisch directeur van het UZA: 'Ook kleuters geven het door. Ze steken hun broers en zussen aan en kunnen ook hun ouders ziek maken. Daar bestaat geen twijfel meer over.'Beeld Bob Van Mol

Hij blijft doorgaans achter de schermen, maar professor Guy Hans was een van de sleutelfiguren bij het introduceren van het nieuwe testbeleid in onze scholen. Alleen jammer dat vorig jaar in augustus niemand naar hem luisterde.

Eerst het goede nieuws: Guy Hans (52), medisch directeur van het Universitair Ziekenhuis Antwerpen (UZA), hoopt dat we de derde coronagolf binnen de perken zullen houden. “Er komt een stijging van de ziekenhuisopnames aan”, zegt hij. “Dat staat vast, zeker nu de Britse variant het aan het overnemen is. Die stijging zal langer duren dan de vorige golven – misschien blijven we enkele maanden op een hoog plateau hangen. Maar met de betere teststrategie en contacttracing hoop ik dat de curve niet doorschiet. Misschien blijft het aantal opnames beperkt tot de helft van de tweede golf.”

Nog goed nieuws: Hans speelt, samen met onder meer zijn collega Herman Goossens, momenteel een centrale rol in het testbeleid in onze scholen. Daar speelt men nu korter op de bal. “Als er ergens een rookpluim wordt gesignaleerd, rukt ons mobiele team meteen uit”, zegt hij. “Zo smoren we brandjes in de kiem. Dat had veel vroeger gemoeten.”

Dat is het slechte nieuws: als men vorige zomer naar Hans en zijn UZA-collega’s had geluisterd, was de tweede golf niet zo hoog gegaan. “Wij wisten in de zomer al dat de opening van de scholen tot een nieuwe piek zou leiden”, zegt hij. “En dat is ook gebeurd. We hadden dat anders moeten aanpakken. Vorig najaar moesten kinderen die een risico op besmetting hadden gelopen, naar de huisarts of een testcentrum. Zo werd de eerste lijn overbelast en hadden we geen overzicht. We konden ook niet snel optreden. Daarom vonden wij toen dat we met mobiele testteams moesten werken. Ik heb dat laten weten aan de federale regering en de minister van Onderwijs.”

En, wat zegden de respectieve ministers?

Guy Hans: “Zonder namen te noemen: uit sommige hoeken kregen we beleefde reacties, met de boodschap dat ons voorstel niet nodig was, omdat men goed voorbereid was. Uit andere hoeken: geen respons. En sommigen vonden dat we doemdenkers waren. Terwijl wij alleen maar een extra instrument aanboden om de scholen te helpen openhouden.”

Maar vorig najaar is in onze scholen dus te weinig getest. In middelbare scholen alleen hoogrisicocontacten. In lagere en kleuterscholen vaak niemand. Ook niet bij een besmetting.

“Dat was toen op vele plaatsen zo. Het geloof leefde nog bij velen dat kinderen haast niet besmet werden, en na besmetting nauwelijks besmettelijk waren. Tegen die overtuiging moesten we lang opboksen. Gaandeweg zijn de Centra voor Leerlingenbegeleiding, de CLB’s, vooral in Antwerpen, in onze overtuiging meegegaan: kinderen kunnen het virus aan elkaar doorgeven en daarna zowel hun leerkrachten als ouders besmetten.”

Is dat wat nu nog steeds gebeurt?

“Zeker. In oktober en november kregen wij de meeste vragen uit middelbare scholen om te komen testen. Op rapporteringen uit lagere scholen werd toen nog nauwelijks ingegaan. Dat was nu eenmaal het beleid. Maar in november hebben we de shift gezien. Tegen de kerstvakantie was duidelijk wat we nu ook zien: het zit in onze lagere en kleuterscholen. En ook kleuters geven het door. Ze steken hun broers en zussen aan en kunnen ook hun ouders ziek maken. Daar bestaat geen twijfel meer over.”

Als men u in september had gevolgd, was de tweede golf niet zo erg geweest. Het virus is, onder de radar, van scholen naar gezinnen getrokken.

“Men is te lang blijven hangen bij de overtuiging dat kinderen niet zo besmettelijk zijn. Dat was een fout. Na de zomer had men sneller op veilig kunnen spelen. Het is ook duidelijk dat middelbare scholen beter gespaard blijven. Al kan mijn beeld vertekend zijn: wij krijgen vooral meldingen uit lagere en kleuterscholen. Maar op basis van het aantal meldingen lijken middelbare scholen een minder groot probleem.”

Het verschil lijkt duidelijk: mondmaskers.

“Ja, ik denk dat men in de lagere scholen die laatste stap ook nog zou moeten zetten, zeker vanaf de derde graad. Voor het overige zijn de maatregelen vergelijkbaar met die in het middelbaar, en ik moet zeggen: chapeau voor de vele directies die dat buitengewoon goed doen – afstand houden, handhygiëne en natuurlijk ventilatie. Men doet grote inspanningen. Maar dat masker zou zeker nog een verschil maken.”

Guy Hans: 'De stijging zal langer duren dan de vorige golven. Maar misschien blijft het aantal opnames beperkt tot de helft van de tweede golf.' Beeld Bob Van Mol
Guy Hans: 'De stijging zal langer duren dan de vorige golven. Maar misschien blijft het aantal opnames beperkt tot de helft van de tweede golf.'Beeld Bob Van Mol

Welke rol speelt de Britse variant vandaag?

“Die maakt de kwestie nog urgenter. Als één persoon besmet is met de Britse variant, zie je heel snel een tweede, derde en vierde besmetting. Gelukkig kunnen we dat in veel scholen in de kiem smoren, zodat het bij die paar gevallen blijft. Maar in Limburg en Antwerpen zien we nu locaties met zorgwekkende uitbraken: Sint-Truiden, Hamont-Achel, Deurne, Hoboken… In een derde van de geteste scholen zien we de Britse variant. Het verschilt per leeftijdsgroep, maar bij de zevenjarigen bijvoorbeeld gaat het nu om 15 procent van de besmettingen. Dat maakt het gevaar voor zusjes, broers en ouders veel groter.”

Kinderen zijn vaak asymptomatisch, niet?

“Zeker. We zien positieve stalen bij kinderen zonder symptomen.”

Dan kan een kind vandaag het virus thuis binnenbrengen zonder dat iemand zich daarvan bewust is.

“Dat is zo. De scholen zijn een motor van de epidemie. Aanvankelijk werd gezegd van niet, maar daar moeten we echt van terugkomen. Anderzijds: scholen zijn niet de enige motor, de Britse variant zit momenteel overal. Maar bij een kind met symptomen is het belangrijk dat er snel een mobiel testteam komt voor een gerichte testing.”

Waarom pas bij een kind met symptomen? Dan mis je toch de asymptomatische gevallen. Waarom niet systematisch integrale scholen testen?

“Onze testcapaciteit is niet oneindig, we moeten daar verstandig gebruik van maken. Hele scholen testen, zoals onlangs een paar keer gebeurde, lijkt mij wat overdreven. We moeten gericht testen, dat werkt nu goed.”

Klopt het nog altijd dat alleen een snotneus bij een kind geen reden tot bezorgdheid is?

“Ja, bij alleen dat ene symptoom is de kans op een besmetting klein. Pas bij één majeur symptoom, bijvoorbeeld hoge koorts, of twee mineure symptomen, bijvoorbeeld een snotneus én keel- of hoofdpijn, is een test aangewezen.”

Hoe kunnen bezorgde ouders of risicopatiënten met schoolgaande kinderen zich beschermen?

“Het is geen zekerheid dat een besmet kind de ouders aansteekt. Vaak gebeurt dat ook niet. En men kan thuis opletten. Door bijvoorbeeld apart sanitair te gebruiken, als dat mogelijk is. En door te ventileren. Ja, ook thuis. Dat is net de plek waar mensen het minst geneigd zijn om het te doen, maar het is slim om wel regelmatig stevig te verluchten. En laat kinderen zoveel mogelijk buiten spelen.”

De Britse variant gaat het helemaal overnemen, dat is evolutionaire logica. Klopt dat? De besmettelijkste variant wordt dominant.

“Uiteindelijk wel. Maar er zijn zich zeker al andere varianten aan het ontwikkelen, dus we moeten ons niet blindstaren op de Britse variant. Het virus verandert voortdurend. Al ben ik dus wel ongerust dat we in onze ziekenhuizen de komende weken meer opnames zullen zien, ook op intensieve. We zien nu dat sommige patiënten héél snel achteruitgaan. Misschien omdat de Britse variant niet alleen besmettelijker is, maar ook meer schade aanricht in de lichaamscellen. Men is dat in Oxford volop aan het onderzoeken.”

Als een variant die besmettelijker is het straks helemaal overneemt, dan zullen de curves stijgen als we alleen de huidige maatregelen toepassen. Juist?

“Inderdaad. We moeten nu heel erg goed oppassen. Versoepelingen zijn echt niet aan de orde. Misschien moeten we integendeel extra maatregelen nemen.”

Maar er wordt volop versoepeld. Door de opening van de kappers krijgen we straks een miljoen extra nauwe contacten per week.

“Ik begrijp dat er politieke druk is, ik begrijp dat de maatschappij wil heropstarten. Dat mensen het beu zijn en nood hebben aan wat meer ademruimte. Dat merk ik ook bij onze mensen in het ziekenhuis, die nog altijd zeer gedreven zijn. Iedereen is dit beu. Maar het is een dubbeltje op zijn kant: het heeft niet veel nodig om door te schieten. Er zit nog een enorme voorraad aan virus klaar om zich te verspreiden. Dus de opening van de kappers is een maatregel waarmee artsen zeker nog wat gewacht zouden hebben.”

En toch verwacht u geen echt hoge derde golf.

“We moeten rekening houden met een nieuwe stijging. Maar ik denk wel dat de nieuwe teststrategie ons kan helpen om de schade te beperken. Er wordt veel en gericht getest, niet alleen bij kinderen. Ook de contacttracing verloopt nu beter. Sommige mensen klagen dat ze drie telefoontjes krijgen – wel, beter een telefoontje te veel dan eentje te weinig. We spelen korter op de bal dan een paar maanden geleden. Dat geeft hoop.”

Guy Hans: 'Sommige patiënten gaan héél snel achteruit. Misschien omdat de Britse variant niet alleen besmettelijker is, maar ook meer schade aanricht.' Beeld Bob Van Mol
Guy Hans: 'Sommige patiënten gaan héél snel achteruit. Misschien omdat de Britse variant niet alleen besmettelijker is, maar ook meer schade aanricht.'Beeld Bob Van Mol

Verwacht u al een effect van de vaccinatie op de eventuele derde golf in de ziekenhuizen?

“Nee, daarvoor is het veel te vroeg. Een variant die besmettelijker is, treft meer mensen en leidt tot meer ziekenhuisopnames, dat is logisch. Pas tegen het begin van de zomer zullen genoeg mensen gevaccineerd zijn om een effect te hebben. Ik denk wel dat de huidige vaccins ons beschermen tegen de nieuwe varianten. Maar ik sluit niet uit dat we net zoals met de griepprik elk jaar een nieuwe prik zullen moeten laten zetten, omdat de mutaties elkaar zullen blijven opvolgen.”

Tot slot: collega Jeroen Bossaert schreef in Het Laatste Nieuws dat oeverloze discussies onder experts de invoering van speekseltests hebben belet.

“Dat is zo. Speekseltests zijn minder gevoelig, dat is een punt van discussie. Maar ze zouden heel goed gebruikt kunnen worden om bijvoorbeeld onder leerkrachten snel personen met een hoge virale lading te detecteren. We beginnen na de krokusvakantie met een proefproject, dus hopelijk gaat het nu echt van start.”

Had u voor dat idee van die mobiele testteams in augustus vorig jaar ook niet beter eerst wat meer steun bij andere universiteiten gezocht, vooraleer naar de politiek te gaan?

“Ja, ik denk inderdaad dat we dat anders hadden moeten aanpakken. We hadden daar van meet af aan meer ruchtbaarheid aan moeten geven. We zijn misschien te snel naar de politiek gegaan met ons idee. Maar goed, het Agentschap Zorg en Gezondheid en het RIZIV zijn snel mee op de kar gesprongen en nu kan men in andere provincies ons voorbeeld volgen.”

Wat kunnen mensen doen die thuis uitzieken?

“Op de buik slapen, regelmatig bewegen, voldoende drinken, de koorts behandelen en vitamine D nemen. Het lijkt ondertussen zo dat vitamine D niet alleen beschermt tegen de ernst van de klachten, maar ook de symptomen op lange termijn kan verzachten. Zo heeft 5 tot 10 procent van de patiënten nog vele maanden last van zware hoofdpijn, die lijkt op migraine. Daarvan zullen we de komende jaren de impact nog enorm voelen. Daarom hebben we ook een programma opgezet om patiënten thuis intensief op te volgen, zowel tijdens de acute besmetting als nadien, tijdens de herstelperiode.”

Wie is Guy Hans?

- Geboren in Tongeren, op 5 september 1968

- Studeerde geneeskunde in Hasselt en Antwerpen

- Erkenning als arts in 1995, als geneesheer-specialist in de anesthesiologie in 2000

- Medisch coördinator van het Multidisciplinair Pijncentrum van het UZA sinds 2004

- Medisch directeur van het UZA sinds 2014

- Gewoon hoogleraar aan de UAntwerpen

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234