Maandag 12/04/2021

Gujarat voorspelt weinig goeds voor Indiase moslims

De West-Indiase deelstaat Gujarat wordt al dagenlang geconfronteerd met rellen tussen hindoes en moslims. Vooral in en om de stad Baroda is de spanning te snijden. De rellen braken uit nadat de hindoe-nationalistische Bharatiya Janata Party (BJP) er opnieuw, en met verpletterende meerderheid, de deelstaatverkiezingen won. Dat is onheilspellend nieuws voor de Indiase moslims.

Zelfs de Congress-partij, die boegbeeld Sonja Gandhi in de strijd gegooid had, bleek niet opgewassen tegen de agressieve campagne van deelstaatpremier en BJP'er Modi. Met haar onverwachte zege in Gujarat lijkt de BJP dan ook een nieuwe adem te hebben gevonden. Dat is belangrijk nieuws in het licht van enkele belangrijke deelstaatverkiezingen volgend jaar, en zeker de nationale verkiezingen van 2004. Terwijl het er tot voor kort naar uitzag dat de extremistische BJP aan electoraal succes inboette, heeft Gujarat aangetoond dat de partij over voldoende middelen beschikt om dat tij te keren.

Maar hoe heeft het haatdragende antimoslimdiscours van de BJP zich zozeer van de geesten meester kunnen maken? Wat in de BJP-campagne heeft gemaakt dat zoveel hindoes zich bedreigd voelen door de moslims, tenslotte hooguit 10 procent van de bevolking van Gujarat? Het antwoord ligt in de door de BJP gehanteerde strategie. De vrees voor het terrorisme bleek gesneden koek voor de partij-ideologen, die er een nieuwe mantra van maakten. De boodschap blonk uit in simplisme: "De Pakistaanse president Musharraf is een moslim en moslims zijn terroristen. Ze moeten worden gevreesd, we kunnen ze dus maar beter op hun plaats zetten."

Over sociaal-economische lijnen loopt het conflict in de deelstaat niet, het is in de eerste plaats religieus. Bovendien wist de BJP in haar campagne flink te teren op een incident dat zich op 27 februari dit jaar voordeed. In het station van Godhra, in Gujarat, stichtten onbekenden toen brand in een trein waarin talrijke kar sevaks zaten, extremistische hindoes die 'vrijwillige arbeid' verrichten. Zestig mensen verloren in de vlammenzee het leven. De kar sevaks kwamen uit Ayodhya, waar ze een bijeenkomst hadden bijgewoond over de erg omstreden heropbouw van de Ram-tempel. Op die plaats bevond zich tot tien jaar geleden een moskee.

De brand in Godhra stak het vuur aan de lont van wat daarna gebeurde: de moord op meer dan duizend moslims. Terwijl de autoriteiten de zaak als een uiting van spontane volkswoede probeerden te verkopen, wezen vele rapporten erop dat het hier een pogrom betrof. Geen strobreed in de weg gelegd door politie en overheidsdienaars, met de naamlijsten van de slachtoffers in de hand, trokken de moordenaars van deur tot deur. Voor BJP-premier Modi waren de feiten allerminst een reden tot aftreden. Meer nog, de verkiezingen van donderdag voor een week hebben uitgewezen dat ze hem allesbehalve windeieren hebben gelegd.

Dat het Godhra-incident en de daaropvolgende pogrom er niet zomaar gekomen zijn, maar perfect pasten in de strategie van de BJP, bewijst een triomfantelijk citaat van een anonieme medewerker op de internetsite Outlook India: "Willen we straks ook in andere deelstaten succes oogsten, dan moeten we een incident uitlokken."

In de coulissen maken de BJP, en de extremistische hindoe-organisaties RSS en VHP waar ze het product van is, zich sterk dat zulks geen probleem kan zijn in de deelstaten Maharastra en Karnataka. Meer problemen vreest de partij in Himachal Pradesh en Rajastan. In die laatste deelstaat wordt immers erg kastebewust gestemd, en zowel RSS als VHP zijn nu eenmaal aan de hogere en middenklasse gelieerd. Gefinancierd worden ze grotendeels vanuit de Indiase diaspora, die als wederdienst een flink graantje hoopt mee te pikken van de op stapel staande privatisering van overheidsbedrijven. Veel minder aanhang kennen RSS en VHP bij de kastelozen, al heeft Gujarat ook op dat vlak voor een trendbreuk gezorgd. Blijft de vraag welk effect de uitslag in Gujarat op Delhi zal sorteren. Ook daar is de BJP aan de macht, zij het in een bonte coalitie met gematigder partijen. Om die niet voor het hoofd te stoten tempert premier Vajpayee al jaren zijn taalgebruik. In eigen rangen komt zulks hem echter op kritiek te staan. Waarnemers achten het dan ook niet onmogelijk dat, in de aanloop naar de verkiezingen van 2004, de premier het zal moeten afleggen tegen zijn minister van Binnenlandse Zaken Lal Krishna Advani. Dat Advani allesbehalve een zachtgekookt eitje is, wisten we allang: in het kielzog van een door hem opgezette karavaan naar Ayodhya werd in 1992 een spoor van bloed getrokken.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234