Donderdag 22/10/2020

Guerrilla Colombia laat toeristen vrij

Paramilitaire groep levert wapens in, mensenrechtenorganisaties boos

Twee Europese toeristen die twee maanden geleden in de Noord-Colombiaanse Sierra Nevada de Santa Marta werden gekidnapt, zijn maandag vrijgekomen. Vijf anderen worden nog altijd gegijzeld door het Nationaal Bevrijdingsleger (ELN). Zij zouden tegen Kerstmis op vrije voeten komen. Als tegemoetkoming beloofde een humanitaire commissie de guerrilla een onderzoek in te stellen naar de blokkade van enkele Noord-Colombiaanse dorpen door extreem-rechtse doodseskaders.

Brussel / Bogotá

Eigen berichtgeving

Lode Delputte

Samen met vier Israëli's en twee Britten werden de Duitse Reinhilt Weigel en de Spanjaard Asier Huegon Etxeberría op 12 september ontvoerd in Ciudad Perdida ('Verloren Stad'), een pre-Colombiaanse ruïne in het Sierra Nevada-gebergte, tussen de kuststad Santa Marta en Valledupar. De ontvoering was het werk van het Noordelijk Oorlogsfront van het ELN, een ooit op castro-guevaristische en bevrijdingstheologische basis opgerichte guerrillabeweging. Een van de Britten wist kort na zijn kidnapping te ontkomen.

De Duitse en de Spanjaard werden maandag opgehaald door een humanitaire commissie. Daarvan maakten ex-procureur Jaime Cuéllar van de Commissie voor Contacten met het ELN deel uit, de Colombiaanse ombudsman voor de mensenrechten Volmar Pérez, adjunct-directeur Amérigo Incalcaterra van het Hoog Commissariaat voor de Mensenrechten van de Verenigde Naties, priester Darío Echeverri van de Nationale Verzoeningscommissie en bisschop Héctor Fabio Henao, directeur van de Sociale Pastoraal van de Colombiaanse Bisschoppenconferentie. Zoals dat bij ontvoeringszaken in Colombia meestal het geval is, was op het niet-politieke niveau ook het Internationaal Comité voor het Rode Kruis (ICRC) bij de afwikkeling betrokken.

Statistisch gezien kunnen de maandag bevrijde toeristen boffen: het gebeurt maar zelden dat Colombiaanse guerrillabewegingen hun gijzelaars zo snel vrijlaten. Tegen Kerstmis, zo beloofde het ELN, zal ook de rest van het gezelschap de vrijheid teruggegeven worden. De vraag luidt dan ook wat het ELN voor de hogelijk gemediatiseerde vrijlatingen in ruil gekregen heeft. Volgens de officiële versie (niet zelden hebben gijzelingszaken echter ook een officieuze kant) alvast geen geld, maar dit: "Het akkoord dat we met het ELN sloten", zei monseigneur Henao, "is dat we binnen het humanitaire akkoord blijven werken om onderzoek te doen naar de mensen en dorpen in de Sierra Nevada. We zullen een rapport opstellen dat de levensomstandigheden van de bevolking in de regio in kaart brengt." De dorpen in kwestie zouden economisch en sociaal gewurgd worden door de extreem-rechtse paramilitaire doodseskaders.

Op de eis van het ELN-oppercommando dat de gevangenschap van ELN-topman Francisco Galán zou worden herzien, is de regering in Bogotá niet ingegaan. Volgens de krant El Tiempo heeft Galán, wiens bemiddeling met de lokale commandanten in de Sierra Nevada een doorslaggevende rol speelde in de vrijlatingen van maandag, de regering-Uribe en de Verenigde Naties wel gevraagd een ad-hoccommissie samen te stellen die het proces tegen hem zou herzien. Galán werd tot dertig jaar celstraf veroordeeld waarvan hij er elf heeft uitgezeten. De commandant betrekt een appartement in de beruchte Itaguï-gevangenis in Medellín, en kan vandaaruit zonder problemen over de radio met zijn strijdgenoten aan het front communiceren.

In het Colombiaanse conflict staan de linkse guerrilla's ELN en Farc tegenover het regeringsleger. Dat wordt sinds de jaren tachtig ter rechterzijde voorbijgestoken en op tijd en stond geholpen door de paramilitaire doodseskaders van het AUC. Mensenrechtengroepen stellen echter dat de collaboratie structureel is. Recentelijk haalde ook president Uribe nog scherp uit naar politieagenten die betrapt werden terwijl ze met enkele doodseskaders aan de bar hingen.

In Medellín vond gisteren intussen een officiële plechtigheid plaats waarbij een achthonderdtal leden van het Cacique Nutibara-blok van het AUC hun wapens inleverden. De demobilisering maakt deel uit van een bredere regeling die doodseskaders en regering eerder dit jaar overeenkwamen. Die stelt zich tot doel ontwapende 'para's' in het burgerleven te herintegreren nadat zij zijn berecht. In het Congres staan strafrechtelijke vrijstellingen naar Noord-Iers voorbeeld ter discussie, vrijstellingen die er echter pas kunnen komen nadat de betrokkenen voor de rechter zijn verschenen.

Maar de ontwapening stuit op fel protest bij mensenrechtenorganisaties. Zo gewaagt Human Rights Watch van "een parodie" en van "een spektakel van straffeloosheid": de demobilisering was op tv te zien en de leiders van de paramilitairen, Salvatore Mancuso en Carlos Castaño, kregen de kans om de Colombianen via een cassette toe te spreken. "Lui als Castaño hebben wreedheden begaan. Zij horen in de cel thuis, niet op tv."

Human Rights Watch: 'Ontwapening is een spektakel van straffeloosheid'

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234