Dinsdag 22/10/2019

GRUNGE Liever opbranden dan uitdoven

Zanger Scott Weiland (48) is overleden. Verslaving maakte hem altijd al voorbestemd voor een treurige rock-'n-rolldood, net als zovele collega's. Zijn overlijden tekent een genre - de grunge - dat nooit bedoeld was lang te leven.

Als je wetenschappers zou vragen in een labo de perfecte grungesong samen te stellen, dan is de kans groot dat ze bij 'Plush' (1992) van Stone Temple Pilots uitkomen. Juist die verdachte cleanheid heeft critici altijd met enig gefrons naar de band doen kijken. Authentiek klonk het lang niet altijd, maar 'Plush' blijft een ge-wel-dig nummer.

Dat op rollende drums en metalgitaren drijvende geluid; dat onweerstaanbare poprefreintje; dat onbegrijpelijke en raadselachtig klinkende pseudopoëzietaalje (When the dogs begin to smell her/ Will she smell alone?); die charismatische doch narcistische zanger. Het is er allemaal. Die zanger is nu dood. Scott Weiland overleed in zijn slaap, terwijl hij met zijn nieuwe bandje The Wildabouts op tournee was door de VS.

Verslaving

De ster van Weiland heeft maar kort gefonkeld aan het rockfirmament. In de eerste helft van de jaren 90, in volle grungehoogtij, scoorde hij met Stone Temple Pilots enkele dikke hits. De band stond toen net een trapje onder de grunge-toppers Nirvana en Pearl Jam. Daarna werd het snel minder. Ook met de 'superband' Velvet Revolver, die hij met gitarist Slash van Guns N' Roses vormde, bleef de top ver weg.

Of er bij zijn plotselinge overlijden drugs in het geding zijn, moet nog blijken, maar verbazen zal het niemand. Weiland was minstens zo befaamd om zijn drugs- en alcoholverslavingen, als om zijn artistieke prestaties. Weiland is natuurlijk niet de eerste betreurde rockdode met een nogal ongezonde levensstijl. In vergelijking met 'club 27'-leden Jimi Hendrix, Jim Morrison of Amy Winehouse (allen gestorven op hun zevenentwintigste) heeft Weiland het zelfs nog lang volgehouden.

Treffender is dat de voormalige Stone Temple Pilots-zanger ook de rij aanvult van vroegtijdige grungedoden. Iedereen herinnert zich de zelfmoord van Nirvana-frontman Kurt Cobain (in 1994, ook op 27-jarige leeftijd). Maar ook zanger Layne Staley (in 2002) en bassist Mike Starr (in 2011) van Alice in Chains gingen ten onder aan harddrugs, evenals Hole-bassiste Kristen Pfaff (in 1994) of Blind Melon-zanger Shannon Hoon (in 1995). En tel er ook maar Red Hot Chili Pepper Hillel Slovak (al in 1988) bij als tragisch voorloper.

Dat zijn veel jong verspilde levens voor een in tijd en genre beperkte muzieksoort. "Is grunge het dodelijkste muziekgenre?", vroeg Tim Jonze, chef muziek van The Guardian, zich al af in 2011. Elk genre brengt zijn eigen jonge doden mee, nuanceert hij. Rappers gaan vaker met wapengeweld ten onder, terwijl singer-songtreurwilgen sneller een eind aan het eigen leven lijken te maken.

Dat rockmuziek, en meer in het bijzonder grunge, zoveel drugsdoden te betreuren heeft, is geen toeval. Meer dan een hevige, maar kortstondige opflakkering in de eerste helft van de jaren 90 is grunge eigenlijk nooit geweest. Grunge combineert een Beatles-achtige muzikaliteit met hevig metalgitaarwerk en een punkattitude. Het genre overrompelde de door tandeloze popmuziek verschraalde hitparades stormenderhand. Na de dood van Cobain ging de storm even snel weer liggen, al bleven Pearl Jam, Smashing Pumpkins en nu Foo Fighters wel populair.

Het is die parallel tussen de levensduur van het genre en de levensstijl van zijn protagonisten die treft. 'It's better to burn out than to fade away', citeerde Kurt Cobain grungepeetvader Neil Young in zijn afscheidsbriefje. Liever opbranden dan uitdoven: het is zowel het motto van dit type energieke muziek als van de muzikanten zelf (al kun je in het geval van Weiland evengoed over uitdoven spreken). Want behalve drugsdoden heeft het genre een nog indrukwekkender peloton miraculeuze drugsoverlevers, van Courtney Love (Hole) over Mark Lanegan (Screaming Trees) tot Greg Dulli (The Afghan Whigs) of Evan Dando (The Lemonheads).

De muziek klonk opwindend en zijn vertegenwoordigers leefden consequent opwindend. De tragische neergang zat al ingebakken in de verleidelijke kracht van het genre. Het was er juist de romantische, Icarus-achtige aantrekkingskracht van. Voor vele brave, blanke jongens in een brave, blanke tijd was 'live fast, die young' misschien geen nastrevenswaardig ideaal, maar wel een beroesende, onbereikbare illusie.

Grunge was een uiting van teen angst: de hevige, korte tienerschreeuw van een generatie jongeren die moest zien volwassen te raken in een tijdperk zonder ideologie, aan het 'eindpunt van de geschiedenis'. Alleen in een tijd zonder idealen konden artiesten met zo'n bijzonder wankel levenspad iconische voorbeelden worden. Hun gitaargeweld was een welgekomen uitweg uit het deprimerende ennui van die verraderlijk geschiedenisloze jaren na de val van de Muur. Zoals Kurt Cobain zo mooi zong: 'Here we are now, entertain us.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234