Maandag 17/01/2022

Groter dan het leven

Met Fitzgerald heeft Baz Luhrmanns eigenzinnige adaptatie van de Amerikaanse roman schijnbaar weinig te maken, maar deze delirante digitale popopera in 3D leeft.

Een projector draait een oude filmreel. Monochrome productielogo's verschijnen in het venster van een art-deco-achtergrond, die in goud verandert. In de verte, boven mistig water, wenkt een vuurtoren. Een literair monument van onder het stof gehaald, de cinema als baken in het haperende culturele geheugen? Niet echt.

Niemand verwacht een slaafse adaptatie van Luhrmann, de man die Romeo and Juliet aan de MTV-generatie verkocht en Moulin Rouge opnieuw uitvond. Toch start hij braaf met de terugblik van Nick Carraway, verteller en schrijver. Terug naar 1922, wanneer hij in het Long Island van nieuwe rijken de armoezaaier gaat spelen. Alleen, Nick doet zijn verhaal vanuit een inrichting voor geesteszieken, waar hij wordt verzorgd voor alcoholisme, insomnia, woede- en angstaanvallen. De herinnering is een delirium tremens, een koortsige, door visuele begoocheling geplaagde staat van geest.

Ad finem fidelis. Dat staat te lezen op een van de hekken van Jay Gatsby's optrekje. Trouw tot het einde. Postmoderne ironie in een schaamteloos kunstige weergave van een Amerikaanse tragedie. Als Nick zijn nichtje Daisy en haar man Tom gaat bezoeken, volgt Luhrmann woordelijk het eerste hoofdstuk van het boek, maar Fitzgeralds zakelijke introductie krijgt een twist. Carraway vertelt dat hij niemand kent in zijn buurt. Waarop Tom zegt: "You must know Gatsby!"

Bonzen en brullen

De naam is gevallen, op de track start een hypnotiserende tune, en de kleine Daisy, focus van liefde en leed, spreekt als in een trance: "Gatsby? What Gatsby?" Inderdaad: welke Gatsby heeft Luhrmann naar het scherm gebracht?

Niet die van bibliofiele snobs die hun eerste druk onder het stof van verleden en academie bewaren. Dit 2 uur en 22 minuten durende feest van kitsch en pop over blanke, raciaal exclusieve decadentie in 1922 zet arrogant hedendaagse zwarte Gatsby's als Jay Z en Will.I.Am op de soundtrack. Alles oogt duizelingwekkend fake, maar het hart bonst en brult, wat niet veel boekverfilmingen kunnen zeggen.

En Gatsby? Gatsby is leven, groter dan het leven, in 3D (niet echt voor thuis). En wie doet hem/het beter na dan DiCaprio? Luhrmann brengt hem voor het eerst in beeld als een silhouet in een kring van verblindend licht, na een eindeloze zoom-in op de pier van een Disney-achtig kasteel aan het water. Wat is het? Mens? Fabel? N(i)et echt? Great, in elk geval.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234