Zondag 09/08/2020

Televisie

"Grote tv-platformen hebben te veel macht. Doe er iets aan nu het nog kan"

Professor Tom Evens schreef samen met Karen Donders 'Platform Power and Policy in Transforming Television Markets'. Beeld Wouter Van Vooren

Amazon, Facebook, Netflix, Apple. Als het aan hen ligt, hebben ze binnen enkele jaren tv-land volledig overgenomen. Tijd dat het beleid ingrijpt en de concentratie aan banden legt, ook in eigen land, betoogt professor media-economie Tom Evens in een nieuw boek.

Acht miljard dollar voor Netflix. Een kleine vijf miljard voor Amazon. Apple en Facebook elk een miljard dollar. En dan moet Disney ook nog komen met zijn eigen tv-platform. Er heerst een 'platformmania', waarbij alle grote mediabedrijven zwaar inzetten in de hoop er als winnaar uit te komen. 

Wie zal winnen, is moeilijk te voorspellen, volgens professor media-economie Tom Evens (imec-mict-UGent) is de kans vrij klein dat het Netflix wordt. Evens schreef samen met Karen Donders (imec-SMIT-VUB) een boek over de macht van de grote platformen. "Er is een ingrediëntenlijstje met verschillende variabelen die belangrijk zijn in deze strijd. Cash bijvoorbeeld is daar eentje van. De omzet en winst van Facebook of Apple is van een andere orde dan Netflix, dat in een soort catch 22 zit. Om nieuwe abonnees te werven, moet het grote sommen blijven investeren. Andere platformen halen hun inkomsten elders. Ik weet niet of Netflix krachtig genoeg is als het erop aankomt."

Maar in plaats van ons blind te staren op new kids on the block als Netflix kijken we volgens Evens best ook naar de oudere, minder sexy bedrijven. "De oude fundamenten van de tv-industrie worden onderschat", zegt Evens. "Die structuren verander je niet zomaar, en het zal niet alleen Netflix zijn dat het doet. Neem bijvoorbeeld bedrijven die eigenaar zijn van het netwerk. Zij controleren de laatste lus om in huis binnen te raken. Zo creëren ze een machtspositie tegenover bijvoorbeeld Netflix. Maar bedrijven als AT&T beseffen ook dat ze in content moeten investeren (het wil Time Warner overnemen, JDB) omdat ze beseffen dat ze er met hun kabelvoorzieningen alleen niet komen. Het gaat vandaag om het totaalpakket: je moet een goed netwerk hebben, goede content, veel diensten slijten... Dat is een model dat in onze regio uitgetest is (door Telenet, JDB) en waar veel naar gekeken wordt."

Wie het binnen enkele jaren ook haalt, feit blijft dat je nu met enkele supergrote bedrijven zit die ongelooflijk veel macht hebben. "Er is nog nooit een platform als Google of Facebook geweest, en dat in een context met weinig overheidsregulering. De politieke, commerciële en culturele macht komt samen bij een beperkt aantal partijen. Dat is ongezond."

Diversiteit

Ingrijpen is noodzakelijk, meent Tom Evens. "We moeten kiezen: gaan we proactief handelen, of zitten we erbij en kijken we ernaar? Overnames brengen geld samen waarmee je mooie dingen kunt doen, maar je moet zorgen dat je niet de ongewenste gevolgen krijgt: minder diversiteit, niet meer investeren in bepaalde content… Dat zou je moeten opleggen."

Alleen is dat sneller gezegd dan gedaan. De regulering is nu scheefgetrokken omdat internetbedrijven anders beoordeeld worden dan mediabedrijven, terwijl de grenzen steeds meer flou worden. Bovendien is er geen supranationale agent die kan ingrijpen. Nationale mededingingsautoriteiten kunnen ingrijpen, maar ook daar knelt het schoentje, zegt Tom Evens.

"Die kijken bijna alleen naar de impact op de prijs die de consument betaalt. Facebook toont vandaag dat de mededingingsautoriteiten het verkeerd hadden. Instagram of Whatsapp overkopen was nooit een probleem, maar dan stel je opeens vast dat het bedrijf zo groot is en met onze privacy knoeit. Daarom moet je ook naar andere belangen kijken: redactionele verantwoordelijkheid, diversiteit, kinderbescherming… Je kunt Facebook bijvoorbeeld verplichten zich open te stellen, net zoals Telenet zijn kabel moet openstellen omdat het een dienst levert. Of als data zo belangrijk zijn, zou je ook kunnen bepalen dat Facebook die moet vrijgeven."

Een zelfde kritiek geldt ook voor Vlaanderen, waar de concentratie in de media ook sterk is. "In het Vlaams Parlement hebben vijf partijen vorige week nog de te grote mediaconcentratie aangeklaagd. Maar waarom hebben ze dan nooit concentratiemaatregelen gestemd? Er was zelden een kritisch geluid te horen. En de mededingingsautoriteiten keuren bijna alles goed. De waakhond heeft geen tanden, en dat ligt niet noodzakelijk aan de waakhond. De politiek moet de waakhond ook toelaten te bijten. Als de politiek geen tanden voorziet, kan de mededingingsautoriteit ook niet bijten."

Tom Evens en Karen Donders, Platform Power and Policy in Transforming Television Markets, uitgegeven bij Palgrave

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234