Dinsdag 22/06/2021

Nobelprijs

Grote overwinning voor onbekende activisten

► Marianne Ejdersten, Beatrice Fihn, Daniel Hogstan en Grethe Ostern zijn dankbaar voor de bekroning van hun werk. Beeld AFP
► Marianne Ejdersten, Beatrice Fihn, Daniel Hogstan en Grethe Ostern zijn dankbaar voor de bekroning van hun werk.Beeld AFP

De Nobelprijs voor de Vrede is toegekend aan een organisatie die zich inzet voor het uitbannen van alle kernwapens. Niet toevallig op het moment dat de dreiging van een nucleair conflict groter is dan ooit sinds de Cubacrisis.

In het kantoortje in Genève van de International Campaign to Abolish Nuclear Weapons (ICAN) schoot gisteren iets na 11 uur de kurk van de champagnefles. In Oslo had het Nobelcomité zojuist de naam van de winnaar 2017 bekendgemaakt.

Nadrukkelijk verwees voorzitter Berit Reiss-Andersen naar Noord-Korea als voorbeeld van 'het reële gevaar' dat meer landen kernwapens proberen te bemachtigen. "We leven in een wereld waar het risico dat kernwapens worden gebruikt lange tijd niet zo groot is geweest", zei ze. Russische diplomaten meldden dat Noord-Korea een nieuwe nucleaire test voorbereidt.

Toch is de toekenning van de Nobelprijs aan ICAN een verrassing. Op de lijstjes van de bookmakers stonden de twee mannen die in 2015 het akkoord over het kernwapenprogramma van Iran tot stand brachten, de Amerikaanse minister van Buitenlandse Zaken John Kerry en zijn Iraanse collega Javed Zarif.

ICAN is een onbekende organisatie, en een samenwerkingsverband van 468 vredes-, milieu- en mensenrechtengroepen in honderd landen. De groep werd tien jaar geleden in Australië opgericht door jeugdige vredesactivisten en opereert onder de radar. De nadruk ligt op lobbywerk. Regeringen worden bewerkt om zich te scharen achter het doel van een kernwapenvrije wereld. Onlangs boekten activisten hun eerste, niet geringe, succes. De Algemene Vergadering van de Verenigde Naties nam op 7 juli het Internationaal Verdrag voor het Uitbannen van Kernwapens aan. Al het werk van ICAN van de voorbije tien jaar was daarop gericht.

Diverse malen al kregen organisaties die zich inzetten voor ontwapening de Nobelvredesprijs. Een daarvan, de Internationale Artsen voor Voorkoming van Kernoorlog (IPPNW), winnaar in 1985, nam in 2006 het initiatief tot oprichting van ICAN. Zo bracht de ene Nobelprijs de andere voort. ICAN op haar beurt vond inspiratie bij een andere Nobellaureaat (1997), de Internationale Campagne voor een Verbod op Landmijnen. Die had op een nieuwe manier geijverd voor een internationaal landmijnverdrag. Niet langer werd gestreefd naar consensus met als resultaat een zwakke tekst op basis van de grootste gemene deler. Dat een aantal landen niet zou willen tekenen voor een totaal verbod werd voor lief genomen.

VS, Frankrijk en Groot-Brittannië

Hetzelfde is gebeurd bij het Internationaal Verdrag voor het Uitbannen van Kernwapens. De staten die kernwapens bezitten, peinzen er niet over hun handtekening te zetten. De VS, Frankrijk en Groot-Brittannië verklaarden in juli nadrukkelijk dat zij niet van plan zijn "ooit toe te treden tot het verdrag".

In de Algemene Vergadering van de VN stemden 122 lidstaten voor de tekst. Als enige stemde Nederland tegen. Een land onthield zich (Singapore), 69 landen namen niet deel aan de stemming. Met het eerste internationale verdrag dat gebruik, productie en opslag van kernwapens verbiedt, is het werk van ICAN niet afgerond. De door de VN-assemblee aangenomen tekst wordt pas van kracht als 50 landen hebben geratificeerd. Op het ogenblik hebben 53 lidstaten getekend, waarvan er drie hebben geratificeerd.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234