Woensdag 26/06/2019

Grote mythes mogen weer

Misschien ligt het aan de donkere kersttijden. Opvallend veel voorstellingen bekijken de dingen ineens erg metafysisch. Meer dan naar mensen peilen ze naar dé mens, nietig tegenover God en de dood. Duidelijkste voorbeeld is Tagestöter van Piet Arfeuille.

DOOR WOUTER HILLAERT

Ze liggen uitgeteld op de grond, de ene naakt. Beiden met het hoofd onder een molshoop. Gevelde lijken na een bombardement? Kieskeurige zonnekloppers? Het zijn tagestöter, zo helpt de titel: tijddoders, lanterfanters. Eentje plooit zich langzaam recht, klopt zijn kleren af en komt in de micro tekst en uitleg geven. Zijn stem is die van een uitgebluste preacher, hoewel warm. "IJl, ijdel is het leven. De ene mens komt, de andere gaat, en nooit zullen ze elkaar kennen. Alles wat nieuw lijkt, is er al lang geweest. Waarom moeite doen?"

Minder existentieel zal Geert Vaes, acteur bij Fabre, nooit het woord nemen. Zijn zoektocht wisselt tussen vergeefse wijsheid zoeken en de genotsdrift van de Griekse epicuristen: als het leven zonder zin is, kun je niet anders dan elk moment de dag plukken. Dan weer trekken donkere wolken van cynisme over zijn rede. "Het gelukkigst zijn zij die nooit geboren zijn." Allemaal komt het uit Prediker, het meest filosofische deel van de Bijbel.

Waar komt het vandaan, dit directe orakelen waar Vlaamse makers zich anders zo voor hoeden? Ergens past het in de westerse zingevingscrisis die auteurs als Sarah Kane of Michel Houellebecq al langer uitdrukken, maar dit is anders. De toon is niet langer zwart, maar troostrijk. Zo construeren beide acteurs in Tagestöter van allerlei crap een stemmig stadslandschapje op de braakliggende aarde op scène. Het charmeert: tegen wil en dank toch die menselijke bouw- en verbeeldingskracht. Al zal een aardbeving alles weer teniet doen en gaat daarbij zelfs het staande menspopje midden op de berg aarde neer, de poging blijft. Ecce homo: net niet niks.

Ook breder merk je vandaag in theater steeds minder postmoderne schroom om leven en dood aan te snijden in hun metafysische of zelfs religieuze grootorde. In Spoon River van Braakland/ZheBilding passeren enkel gestorvenen, die dichten over het leed van hun leven en de vaak lachwekkende absurditeit van hun dood. Ook Joe's Ark van de Roovers gaat niet zomaar over sterven en rouwen. De terminale ziekte van de dochter in Dennis Potters stuk wordt beschouwd in het licht van Gods creatie van mens en dier, onder een bijbelse storm. Waande de twintigste-eeuwse mens zich onaantastbaar groot, hier wordt hij middeleeuws bescheiden.

Al hoeft de ondertoon niet noodzakelijk een memento mori (herinner je dood) te zijn. Eind deze week presenteert het Borgerhoutse Rataplan met werkplaats Kopspel het interculturele project Genesis. Daarin vormen scheppingsmythen uit meerdere culturen de achtergrond voor de individuele verwerkelijkingsverhalen die de anderstalige nieuwkomers op scène doormaakten na hun aankomst in België.

Waar het Westen in de filosofische tweedeling 'hebben/zijn' steeds ingedeeld wordt bij de eerste pool, lijkt de wijzer op theater dus langzaam weer te verschuiven naar het zijn. Wat heb je aan materialistisch bezit als je zelf eindig bent? Wat is er meer in dit leven? In het licht van de menselijke eindigheid blijken we iets te missen en theatermakers gaan ernaar op zoek. Wat ze zullen vinden? De waarheid over de zin van het leven waar Tagestöter op uitkomt, relativeert: "Naar Gods bedoeling is het leven eenvoudig, maar de mens haalt zich van alles in het hoofd."

Tagestöter, 19-20/12, ccBe, Berchem en 21-22/12, Kortrijk, www.wettenvankepler.nl. Genesis, 20-23/12, Rataplan Borgerhout, www.rataplanvzw.be.

In het licht van de eindigheid blijken we iets te missen en theatermakers gaan er steeds meer naar op zoek

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
© 2019 MEDIALAAN nv - alle rechten voorbehouden