Maandag 28/09/2020

Coronavirus

Grote heisa in Nederland om lokale mondmaskerplicht

Vanaf 5 augustus is het dragen van een mondkapje verplicht op sommige drukke plekken in Rotterdam. De maatregel is bedoeld om de stijging van het aantal besmettingen in de regio terug te dringen.Beeld ANP

Terwijl de Belgen zonder morren een mondmasker dragen waar het moet, is in Nederland grote commotie ontstaan omdat de overheid lokale besturen toestaat een mondkapjesplicht in te voeren. 

Amsterdam en Rotterdam willen vanaf 5 augustus het gebruik van mondmaskers als eerste gemeenten in Nederland hier en daar verplicht stellen. De mondmaskerplicht zou gelden op drukke plekken, zoals winkelgebieden en markten, vanaf 13 jaar. Maar dat leidt tot een ongeziene storm van kritiek.

Grondwet

Zowat alle rechtenprofessoren in Nederland verzetten zich fel. “Dit kan niet. Het verplichten van het dragen van een mondkapje is wettelijk gezien niet mogelijk”, reageert onder meer professor Jan Brouwer, hoogleraar Recht en Samenleving aan de RU Groningen. “Dit is een indirect middel om gedrag te veranderen, dat mag simpelweg niet.” 

Ook vele andere proffen in de Rechten wijzen erop dat de mondmaskerplicht “een kledingvoorschrift is waarmee inbreuk wordt gemaakt op de persoonlijke levenssfeer”. En: “dan ga je van de grondwet afwijken en dat mag niet”. Professoren stellen dat de mondkapjesplicht concreet in strijd is met artikel 10 van de Nederlandse Grondwet (het recht op persoonlijke levenssfeer). “Je kunt niet zeggen: we doen de Grondwet nu even aan de kant. Dit mag echt niet. Die Grondwet beschermt juist tegen dit soort noodzakelijkheidsdenken en bestuurlijke ingrepen.”

Geen noodtoestand

De professoren wijzen erop dat in Italië en Spanje de noodtoestand geldt, en dan kan een verplichting wel. Nederland heeft de noodtoestand nooit uitgeroepen. En dus is het nog afwachten of die lokale mondkapjesplicht er komt, en wat de Nederlander er dan uiteindelijk mee doet.

Nederlandse virologen die de regering adviseren, zijn overigens nog altijd niet overtuigd van het nut van een mondmaskerplicht in Nederland. 

Volgens infectioloog Jaap van Dissel van het RIVM ontbreekt het wetenschappelijk bewijs om een landelijke verplichting in te voeren. Volgens van Dissel hebben mondkapjes een “buitengewoon klein effect” bij het voorkomen van besmettingen. De viroloog verwijst daarvoor onder andere naar recent onderzoek in Noorwegen, waar het effect van het dragen van mondkapjes is berekend: als 200.000 mensen een week lang een mondmasker dragen, voorkomt dat “misschien één besmetting”, is de conclusie.

De regering-Rutte wil het gebruik van een mondmasker, in tegenstelling tot andere landen, niet landelijk opleggen. 

Jaap van Dissel, directeur van het Nederlandse Centrum voor Infectieziektebestrijding van het RIVM tijdens een informatiebijeenkomst in de Tweede Kamer.Beeld ANP

‘Effectiviteit afhankelijk van situatie’

De Noorse onderzoeker die de besproken studie deed, Bjorn Iversen, heeft donderdag evenwel gezegd dat op basis van zijn studie geen conclusies over het nut van mondkapjes worden getrokken. De onderzoekers keken naar alle bestaande onderzoeken over gezichtsmaskers en zagen dat de resultaten heel erg verschillen. “Sommige laten een risicoverlaging zien van 6 procent, andere van 80 procent.” 

De meest recente schatting van de Noor is dat in de Noorse situatie, die volgens hem redelijk vergelijkbaar is met de Nederlandse, 75.000 mensen een week lang een masker moeten dragen om één besmetting te voorkomen. “Maar dat is een losse, zwakke schatting. We weten het effect van gezichtsmaskers gewoon niet. De effectiviteit is heel afhankelijk van de epidemische situatie in een land. Het is aan elk afzonderlijk land om de situatie te bepalen en aanbevelingen te doen.”

Iversen zou mondmaskers aanraden in landen met grote uitbraken, zoals nu België. En op plekken waar minstens een meter afstand houden van anderen niet mogelijk is. “Al is afstand houden veel belangrijker dan het dragen van een mondkapje.”

Iversen zou mondmaskers aanraden in landen met grote uitbraken, zoals nu België.Beeld Tomas Sisk / Photo News

Tussen woensdagochtend en donderdagochtend zijn in Nederland 342 nieuwe coronagevallen vastgesteld. Dat is het hoogste aantal sinds begin mei. De afgelopen vier dagen lag het aantal nieuwe gevallen boven de 200, nu komt het voor het eerst boven de 300. In de afgelopen zeven dagen testten 1.559 mensen positief.

De grootste besmettingshaard is Rotterdam-Rijnmond. Daar zijn 94 infecties bijgekomen, het hoogste aantal sinds half april. Amsterdam-Amstelland noteerde donderdag 72 nieuwe besmettingen. Dat is meer dan twee keer zo veel als een dag eerder.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234