Woensdag 01/12/2021

Grootste sloppenwijk van India verdwijnt voor flats

Internationale projectontwikkelaars krijgen de kans een deel van India's grootste sloppenwijk te kopen, om er flatgebouwen van zeven verdiepingen te bouwen. Het lijkt goed nieuws, maar toch zijn de huidige bewoners niet erg gelukkig.

DOOR catherine vuylsteke

MUMBAI l De enige die waarlijk razend enthousiast is over dit project, is architect Mukesh Mehta. Hij is zeker er zo'n 17 miljoen euro aan te verdienen en kreeg sinds het project in 2004 werd goedgekeurd al een aardig bedrag uitgekeerd door de overheid.

Afgelopen week stonden er in kranten in twintig landen advertenties waarin internationale projectontwikkelaars worden aangemoedigd om de 'kans van het millennium' te grijpen en een deel van Dharavi, in het hart van India's economische hoofdstad Mumbai, te kopen. De bedoeling is dat de huidige sloppenwijk plaatsmaakt voor een 'geïntegreerde stadswijk', met flatgebouwen van zeven verdiepingen. Er komen parken, scholen, ziekenhuizen, commerciële centra, industriezones en recreatiegebieden. En tegelijk moeten de huidige bewoners van Dharavi er een nieuwe stek krijgen.

Je zou denken dat mensen die nu in erg overbevolkte, vervuilde en onhygiënische omstandigheden wonen, gaan jubelen als ze horen dat ze straks heuse flats krijgen, zelfs met eigen sanitair. En toch valt dat tegen. En daar zijn verschillende redenen voor.

Vooreerst is het niet de eerste keer dat de overheid van de deelstaat Maharashtra het plan opvat om wat te doen aan de sloppen in Mumbai, waar zowat de helft van de bevolking van de metropool in woont. De eerste aanzet was in 1985 het plan van toenmalig premier Rajiv Gandhi, die omgerekend zo'n 9 miljoen euro voorzag voor betere infrastructuur en sanitatie. Het probleem bleek dat de deelstaatoverheid later klaagde dat New Delhi het geld niet had overgemaakt en van de grootse plannen kwam uiteindelijk veel minder terecht dan gehoopt.

Tien jaar later werd onder een ander schema begonnen met de bouw van 72 appartementsgebouwen van zeven hoog, die 350.000 mensen een nieuwe thuis moesten verschaffen. Alleen, de projectontwikkelaar was louter belast met het afleveren van de hardware: de horizontale sloppenwijk werd er een verticale. Er bleek in de meeste gevallen geen geld voor behoorlijke waterleidingen, de fondsen ontbraken voor het onderhouden van de liften en veel huidige hoogbouwbewoners denken met heimwee terug aan vroeger.

Nog een aantal andere initiatieven voorzien een soortgelijke woongelegenheid voor nog eens 200.000 mensen, maar de klacht is momenteel dat de beloofde flats jaren vertraging hebben opgelopen, waardoor sommige families al tien jaar in een transitkamp overleven.

Het goede met dit project, zo schreef de krant The Hindu vorig jaar, is dat de bouwers van het op 1,7 miljard euro geraamde initiatief verantwoordelijk zullen zijn voor alles: evengoed voor de hardware dus als voor het onderhoud van de nodige voorzieningen. Met andere woorden: er wordt uit de fouten van het verleden geleerd en met een beetje geluk hebben de bewoners van de flats, die tegen 2013 klaar zouden moeten zijn, ook op de verdiepingen water en elektriciteit.

Maar veel meer goed nieuws weet ook The Hindu er niet over te melden. Een probleem is dat alleen de geregistreerde families voor hervestiging in aanmerking komen en dat zijn er anno 2007 merkwaardig genoeg net evenveel als in 1995, toen de eerste plannen werden opgemaakt: zo'n 55.000. Nochtans geloven urbanisten dat er ongeveer een miljoen mensen in de sloppenwijk wonen, waarvan het gros in irreguliere omstandigheden.

Tevens is het zo dat de comités van Dharavibewoners die zich sinds 1995 hebben gevormd, zich niet betrokken voelen bij het hele project. Ze hebben niet het gevoel dat er met hun bezwaren rekening wordt gehouden. Zo is er het feit dat er in Dharavi 4.500 tot 5.000 kleine en middelgrote industrieën zijn gevestigd, gaande van leerlooierijen, over pottenbakkersateliers en plasticrecyclagecentra tot papadumbakkers. Voor de pottenbakkers, die ook buiten Dharavi een grote faam hebben omdat ze daar al generaties lang zijn gevestigd, zal een uitzondering worden gemaakt, maar het gros van de zogenaamde 'vervuilende' industrieën zal onherroepelijk dicht moeten. En dat is in het geval van Dharavi een ware ramp. De wijk heeft immers een jaarlijkse economische omzet van 275 tot 300 miljoen euro. Het gros van de bewoners werkt namelijk ook in Dharavi, wat erg uitzonderlijk is. In andere sloppenwijken in India is dat doorgaans louter voor 10 tot 15 procent van de bevolking het geval. Momenteel is er in Dharavi geen of nauwelijks werkloosheid, maar de verhuizing naar een flat zeven hoog zou dat dramatisch kunnen veranderen, menen de bewonerscomités.

Bovendien was het vroeger zo dat ontwikkelingsplannen alleen konden worden doorgevoerd als acht op de tien bewoners ermee akkoord gingen. Dat is in dit geval al teruggebracht tot vijf op de tien, precies omdat duidelijk werd dat er behoorlijke tegenstand zou zijn.

Voor hen die de belangen van de huidige bewoners behartigen, is het duidelijk waarom architect Mehta deze krottenwijk uitkoos. Dharavi ligt namelijk in het hart van de qua grondprijzen duurste stad van India. En meer nog: de krottenwijk ligt op verhoogde grond, aan de oever van de Mithirivier, beter gelegen eigenlijk dat het Bandra-Kurlacomplex dat de jongste jaren het zakenhart is geworden van de stad, waar veel grote concern hun kantoren hebben gevestigd. Alleen, bij de overstromingen van 2005 stond heel Bandra-Kurla blank, terwijl Dharavi een dergelijk lot bespaard bleef. Het zogenaamde hervestigen van de sloppenwijkbewoners in appartementsblokken is volgens de bewonerscomités dan ook maar een voorwendsel om nabij Bandra-Kurla een nog prestigieuzere zakenwijk te doen verrijzen, waarin binnen de kortste keren geen plaats meer zal zijn voor de Dharavi-inwoners van nuk.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234