Vrijdag 07/10/2022

AchtergrondGenderongelijkheid

Grootste seksisten? Niet de boomers, maar jonge mannen voelen zich meest bedreigd door gendergelijkheid

null Beeld Timon Vader
Beeld Timon Vader

Niet de oudere generatie, maar wel jonge mannen blijken het meeste moeite te hebben met de groeiende kansen voor vrouwen, blijkt uit een grote studie bij inwoners van 27 EU-landen. ‘We hebben duidelijk heel wat werk om angst over de toekomst bij mannen weg te nemen’, zegt onderzoeker Gefjon Off.

Jorn Lelong

Het idee dat seksisme vooral mannelijke boomers moeite hebben met de toenemende gendergelijkheid kan grotendeels de vuilbak in. Dat blijkt uit een nieuwe studie van de Zweedse Universiteit van Göteborg. Ze onderzochten bij 32.469 mannen en vrouwen uit 27 EU-landen in welke mate ze akkoord gingen met de stelling dat ‘het bevorderen van de rechten van vrouwen en meisjes te ver gaat omdat het de kansen van mannen en jongens bedreigt’. Jonge mannen blijken zich het vaakst (deels) te kunnen vinden in die stelling. Hoe ouder de mannen worden, hoe minder ze akkoord gaan met de stelling.

Op die manier plaatst de studie kanttekeningen bij de zogenaamde ‘backlashtheorie’, de idee dat vooral oudere, conservatievere delen van de bevolking zich verzetten als de status quo ter discussie komt te staan en minderheidsgroepen hun stem nadrukkelijker laten horen.

“Deze studie laat zien dat die backlash veel complexer is en heel erg kan verschillen van groep tot groep”, zegt onderzoeker Gefjon Off via videoverbinding. “Het is niet zo dat mensen over elk sociaal thema precies dezelfde waarden hebben. Jonge mannen kunnen bijvoorbeeld progressiever en opener zijn tegenover migranten dan oudere, maar zich toch sneller bedreigd voelen door de groeiende kansen voor vrouwen in de samenleving.”

Dat bleek ook al uit Belgisch onderzoek. Een studie van de VUB uit 2014 laat bijvoorbeeld zien dat hoewel jonge mannen over het algemeen voor het principe van gendergelijkheid zijn, specifieke maatregelen om die te bevorderen – zoals het inroepen van genderquota in de politiek en privé – bij hen op het meeste weerstand blijken te stoten.

Nulsomspel

Toch zijn er wel degelijk parallellen te trekken met bijvoorbeeld de aversie tegenover andere bevolkingsgroepen. Net zoals bij (oudere) autochtone bevolkingsgroepen de angst leeft om jobs te verliezen door de competitie met nieuwkomers, blijken met name jongere mannen de vooruitgang van vrouwen als een bedreiging te zien voor hun eigen kansen. Die gedachtegang is gebaseerd op het klassieke idee van het nulsomspel, waarbij vooruitgang van de ene groep ten koste zou gaan van de andere groep. Niet toevallig blijken vooral mannen in regio’s waar de werkloosheid recent omhoogging zich zorgen te maken over de competitie van vrouwen.

“Deze studie toont goed aan dat seksistische houdingen voortkomen uit eigenbelang en niet alleen ideologisch bepaald zijn”, zegt politicoloog Karen Celis, die ook het gelijkheidsbeleid in de VUB coördineert. “Op het moment dat de economische situatie penibeler wordt en de competitie voor jobs vergroot, is het logisch dat die backlash ook sterker wordt.”

Toch wil dat niet zeggen dat de angst van jonge mannen voor de toenemende competitie met vrouwen louter uit persoonlijke ervaringen voortkomt. Het is een angst die ook gevoed en versterkt wordt door politieke actoren, met name uit radicaal-rechtse kringen.

“Als het op individueel niveau moeilijk loopt, word je sneller vatbaarder voor discoursen die daar maatschappelijke verklaringen voor geven”, zegt ook socioloog Bram Spruyt (VUB). “Door een verklaring te zoeken bij andere bevolkingsgroepen die jouw kansen bedreigen, kun je als individu je eigenwaarde behouden.”

Ook het vertrouwen in publieke instellingen blijkt een rol te spelen in de mate waarin mannen zich bedreigd voelen door de groeiende gendergelijkheid. Hoe lager het vertrouwen in publieke instellingen, hoe meer zorgen mannen zich maken over de competitie met vrouwen.

Een cruciale factor is bovendien het onderwijs. Mannen die vinden dat het onderwijs onfair is, voelen zich sneller bedreigd door de vooruitgang van vrouwen. En heel wat mannen ervaren het onderwijs als onfair: jongens blijven vaker zitten, halen minder vaak een diploma en scoren over het algemeen minder goed in het onderwijs. “Toch zien we dat zich dat niet doorzet op de arbeidsmarkt”, zegt Spruyt. “Het contrast daartussen toont net aan dat er nog helemaal geen gendergelijkheid is.”

Werk voor de boeg

Dat mannen zich dus bedreigd voelen door de bevordering van vrouwenrechten, lijkt dus vooral een kwestie van perceptie. Toch maakt deze studie het er niet bepaald makkelijker op. Waar de backlashtheorie ervan uitging dat de conservatieve backlash minder prominent zou worden in de loop der generaties, laten deze bevindingen zien dat dat allerminst evident is. Sterker nog, als economische onzekerheid en wantrouwen in publieke instituties goede voorspellers zijn voor toenemend seksisme bij jonge mannen, wat betekent dat dan voor de situatie van vandaag?

“Het is duidelijk dat we werk hebben om die angst bij mannen over de toekomst weg te nemen", zegt Off. “Dat moet zowel door duidelijk te maken dat de toenemende kansen voor vrouwen ook voor hen eerder een verrijking dan een bedreiging zijn, en anderzijds de klassieke ideeën rond mannelijke rollen of beroepen in de maatschappij te lossen.”

Ook Spruyt sluit zich daarbij aan. “Ik zie dat bijna alle maatregelen erop gericht zijn om vrouwen en meisjes te helpen, bijvoorbeeld door hen vaker naar STEM-richtingen te leiden. Maar de vraag hoe we meer jongens naar de zorg of het onderwijs krijgen, wordt veel minder vaak gesteld. Alleen met structurele maatregelen in beide richtingen komen we er.”

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234