Dinsdag 13/04/2021

Groote Oorlog te koop, maar eerst een minuut stilte

Schuimwijn met een smaakje van klaprozen: in Ieper kun je het kopen. Zoals deurmatten met poppy's en Flanders Paté. Voor de herdenking van 100 jaar Eerste Wereldoorlog is weinig te gek.

Toile sirrée (sic). Achteraan in de winkel!!' Het papiertje voor een winkel bij de Menenpoort vertedert en legt een vinger op de oorlogswonde. In Engels zijn Ieperlingen beter dan in Frans. Want kijk en lees en luister: de taal van Shakespeare is overal. Zoals de Britten, de Australiërs en de Canadezen overal zijn en zullen zijn dit jaar. De mooi gevonden titel in de krant van twee dagen geleden klopt (DM 12/3). Dit wordt de Groote Zomer van Ieper. Op 4 augustus 2014 is het 100 jaar geleden dat de Eerste Wereldoorlog ook ons land overspoelde. Op 26 juni komt de Europese top naar hier. En op 9 juli de Tour. Te veel? "Ach", zegt Peter Slosse. "Welk stadje van deze grootte kan dát zeggen?"

Zelfs op een zonnige 14de maart leeft Ieper. Er is kermis met een mooie stand van Tir International. Er hangen affiches voor de Kattekoers nu zondag. Zoals elke avond sinds 1928 zal om 8 uur de Last Post geblazen worden. En rood-getruide scholieren uit Engeland likken ijsjes, kopen Belgian chocolates en betasten gedeactiveerde handgranaten.

"Die zijn bijzonder populair", zegt André de Bruin van Over The Top Tours, een boekenwinkel waar je ook kunt inschrijven om met een minibusje een battlefield tour te doen. Zo'n granaat ("met certificaat") kost je tussen de 65 en 85 euro. Een toertje met Andrés bus voor een halve dag 40 euro. "Eind maart zal het echt beginnen", zegt de Zuid-Afrikaan, die in 1993 zijn land heeft achtergelaten vanwege het geweld en elf jaar geleden in Ieper is neergestreken. Net op tijd voor 100 jaar oorlog? "Zoals de zaak nu loopt, schat ik dat we tot 25 procent meer mensen gaan meenemen op onze busritjes. Deze morgen moest ik al iemand ontgoochelen: de bus zat vol. Straks moet je minstens een week op voorhand boeken."

Door de Meensestraat lopend, zie je ook Salient Tours. Waar Pizzeria Poppy was, ligt nu puin: de eetzaal lijkt gebombardeerd, de eeuwviering niet gehaald. Naast De Bruin verkoopt Patricia Lacour in Minneke Poes uurwerken van poppy's, paraplu's met poppy's en oorbellen van klaprozen. '10 euro t paar' lees je. Ze heeft ook Remembrance Beer. "Ik verkoop het voor 2 euro, een beetje verderop betaal je 4 euro. Ze doen maar. Klanten kun je maar één keer afzetten, ik doe dat niet."

Misschien dat de geschiedenis ook wel iets leerde. In haar winkeltje, dat vroeger door vader werd gerund, kun je nog postkaarten en stickers kopen van het pausbezoek uit 1985. "Hij is toen nog voorzichtig geweest hoor. En dat ben ik nu ook. Je koopt wel wat meer stock, want deze boot passseert maar vier jaar. Maar toch: vanaf 2019 wil ik ook nog meevaren."

Extra kamers

Dat idee leeft ook in het mooie In Flanders Fields Museum. Waar Peter Slosse zakelijk leider is, een job die hij combineert met die van hoofd van de dienst Toerisme van Ieper. Vorig jaar al voelde hij wat hij nu nog meer voelt. "2013 was een zeer sterk aanloopjaar. Het museum trok toen 295.000 bezoekers, terwijl dat dat er de jaren voordien gemiddeld 210.000 waren. De maximale capaciteit is 350.000 per jaar. Allicht halen we dat."

Dat toonden januari en februari al. In 2013 toen 17.000 bezoekers. In 2014: 32.000. "We waren nu wel een weekje extra open, maar je ziet het aankomen. We doen nu al extra. In de weekends en schoolvakanties blijven we een uurtje langer open, voor groepen gaan we al een uurtje vroeger open. Maar nu al zijn, tot de zomer, zeker twee à drie dagen per week volzet voor groepen. Dan kunnen alleen nog indviduele bezoekers binnen."

Met zijn ander petje heeft hij andere cijfers. Ieper telt zo'n 1.700 hotelbedden. Dat is inclusief vakantiewoning en bed and breakfast. Wat de bezettingsgraad betreft, heeft hij alleen cijfers voor de hotels. In 2013 ging dat naar 71 procent. "Er zijn hotels die wat extra kamers voorzien nu. Niet enorm veel natuurlijk. Pak dat er 100 kamers bij komen. Meer kan ook niet. Zulke investeringen schrijf je niet in vier jaar af en dit zijn niet de Olympische Spelen."

De vergelijking is wel mooi. Het grote voordeel van de evolutie van de oorlog is dat ook. Slosse verwacht dit jaar, zoals vorig jaar al in de meerderheid, vooral Vlamingen. In april 2015 komen dan 25.000 Canadezen om de Slag bij Vimy te herdenken. "Die komen zeker ook naar Ieper." Australiërs en Nieuw-Zeelanders trekken in 2015 naar het Turkse Galipoli, maar in 2017 zijn de derde slag bij Ieper, Passchendaele en de Menenslag dan weer honderd jaar.

'Passchendaele': je leest het woord op een etiket van een bierflesje. Per twee verpakt, mét aangepaste glazen, daarmee dook de West-Vlaamse Van Honsebrouck (ze brouwen ook Kasteelbier) gepast in het Groote Oorloggat. "Pure marketing", zegt de verkoper, anoniem, van een winkeltje. "Kijk eens naar de slogan op de doos: '1 minute of silence. 50 cl of respect.' Zelfs op de fles staat het: 'Before opening a bottle of Passchendaele, please hold a minute of silences to commemorate who fell on the battlefield'."

Hij schudt het hoofd, maar verkoopt het zelf wel: 15,90 euro kosten twee flesjes met op de kroonkurk '14-18'. Zoals hij Poppies Gin verkoopt. En Poppies Mini Rolls, koekjes. Snoepjes die hij zelf liet maken in de vorm van een klaproos: 'Souvenier Ieper' is hier exclusief. Verder op de rekken zie je Flanders Paté, Flanders Bolle Beef, Wipers Poppy Wine (een schuimwijn van het wijngoed Zilver Cruys uit Boezinge met een smaakje van klaprozen toegevoegd) en in een stenen kruikje Poppies Gin.

Niet gunnen

"Maar zie jij hier veel volk", vraagt zijn vrouw, ook al anoniem. "Neen. Vijf toevallig verloren gelopen Britse scholieren kwamen binnen. Normaal worden die, door de Britse busgidsen, verplicht bij twee chocolatiers op de Markt te gaan. Ze zitten allemaal in hun zak, want ze worden uitgekocht. Als het gebeurt dat hier een groep binnenwandelt, dan komt heel snel de gids aan de deur: 'Its the wrong shop!' en ze kunnen alles terugleggen."

Begint hier een nieuwe oorlog? Nieuw is het woord niet, er is al lang discussie, het verhaal van gunnen en niet gunnen. Toch hoor je straffe verhalen. Zoals de busmaatschappij uit Blackpool die kwam onderhandelen: ze zouden hun toeristen hier komen laten shoppen, als de winkel iets extra gaf aan de buschauffeur, aan de gids, aan de leraars én ook nog eens 10 procent van de verkoop. "Geen sprake van dat ik dat deed." Blackpool shopt nu dus elders.

In de etalage van Tommy's kijk je ondertussen je ogen uit: koelkastmagneten, koffiemokken, aanstekers, peper- en zoutvatjes, sleutelhangers en zelfs ovenwanten met poppy's erop. Het is er allemaal. "In de Colruyt kun je sinds kort zelfs deurmatten kopen met daarop soldaten en poppy's", klinkt het. "Ze hebben me dat hier ook aangeboden, maar dat vond ik erover. Alsof je je voeten veegt aan de oorlog."

Is het te veel? Peter Slosse knikt: ook bij het In Flanders Fields Museum werd al heel veel aangeboden. "Maar zelfs bij de boeken zijn we gigantisch selectief."

We rijden Ieper buiten, via de Meenseweg, langs de Menin Road North-begraafplaats. Het boek zegt dat hier 1.657 soldaten begraven liggen, Lien Butaye woont er met haar vriend en zoontje Miro vlak naast. Sinds 2008. "In het begin hadden we er geen uitzicht op", zegt ze. "Maar toen we verbouwden, wilden we een raam steken in de keuken. We hebben toelating gevraagd aan de Commonwealth War Graves Commission en het mocht. Sindsdien kijk ik vanuit de keuken." Of dat raar is? "Neen", zegt ze. "Het is geen kerkhof waar nog nieuwe graven bijkomen." Of ze er af en toe zelf rondstruint? "Neen. Alleen om mijn ramen te poetsen kom ik erop."

Dat private Theodore Alfred Massey, op 28-jarige leeftijd gesneuveld op 4 oktober 1917, haar dichtste buurman is, weet ze dus niet. Wel ziet Lien elke dag bezoekers lopen. Vorig jaar meer. Dit jaar nog meer. "Soms komen ze al eens water vragen om een steen te poetsen. Dat stoort niet. Of ze kijken eens binnen in het huis. Maar verder? Ons huis staat er minder lang dan dat de begraafplaats er ligt. Mij stoort het niet."

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234