Woensdag 15/07/2020

CoronacrisisGroepsimmuniteit

Groepsimmuniteit is nog veraf ‘en dat maakt een exit uit de lockdown lastiger’

In Maastricht in het stadspark genieten mensen volop van de zon. Van de Nederlandse bevolking zou maar 3 procent immuniteit opgebouwd hebben.Beeld Photo News

Wanneer zo’n 60 procent van de bevolking immuun raakt tegen het coronavirus, vormen zij een buffer die de rest beschermt. In Nederland blijkt nu dat nog maar 3 procent antistoffen heeft. ‘Zo’n laag percentage maakt een exit uit de lockdown lastiger’, reageert epidemioloog Pierre Van Damme (UAntwerpen).

Bij onze noorderburen heeft nu zo’n 3 procent van de bevolking afweerstoffen tegen het SARS-CoV-2-virus opgebouwd. Dat blijkt uit gegevens van het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu gebaseerd op bloedmonsters van zo’n 4.000 bloeddonoren. Bij 135 van hen vonden de onderzoekers antistoffen tegen het virus. Op de resultaten zit wel vier weken vertraging. 

Maar hoe dan ook is dat lage percentage een tegenvaller voor de ‘groepsimmuniteit’, een van de strategieën tegen het virus. Het betekent dat een voldoende grote groep een infectie doormaakt, waardoor je antistoffen aanmaakt. Het virus kan je dan niet meer infecteren en je kunt het ook niet meer op anderen overdragen. Wanneer het aantal immunen groot genoeg is, vormen zij blokkades op de snelle reisweg van dit virus, waardoor zij wie nog niet in aanraking met het virus kwam beschermen.

Experts hopen erop dat de bevolking op den duur groepsimmuniteit opbouwt, want bij gebrek aan een vaccin is het de enige vorm van bevolkingsbescherming op langere termijn. Idealiter zou het virus al ongemerkt aanzienlijke delen van de bevolking hebben besmet, zodat de buffer zich langzaam optrekt.

Om die ‘groepsimmuniteit’ te bereiken tegen dit virus, moet echter zo’n 50 à 60 procent van de bevolking immuun zijn. Veel meer dus dan de 3 procent die Nederland nu vaststelt. Viroloog en autoriteit Marion Koopmans (Erasmus MC) reageert ontgoocheld in de Volkskrant: “Dit toont dat we ons voor wat betreft de bijdrage van beschermende immuniteit niet rijk moeten rekenen.”

Ook eerste gegevens elders in Europa tonen dat groepsimmuniteit nog niet in zicht is. In Oostenrijk toont een grote steekproef dat slechts 1 procent nu is besmet. In het Duitse stadje Gangelt, een ware coronahotspot, is dat nog maar 14 procent.

Lage percentages ook positief

“Dat ligt inderdaad allemaal ver af van het doel”, reageert epidemioloog Pierre Van Damme (UAntwerpen), die het onderzoek hiernaar bij ons leidt. “Hier verwacht ik een percentage van zo’n 5 à 10. Iets meer dus dan die 3 procent omdat wij een staal van 4.000 Belgen testen dat nog meer representatief is dan bloeddonoren, die zich wellicht beter aan de maatregelen houden dan de meesten. En mensen met recente ziektesymptomen doen doorgaans geen bloedgift.”

Maar zelfs 5 of 10 procent is absoluut geen 60 procent. “Starten aan een exit uit de lockdown met zo’n laag percentage is lastiger”, zegt Van Damme. “Dat is enorm balanceren tussen het virus voldoende onder controle houden en het toch wat meer laten circuleren om de groepsimmuniteit op te bouwen en met het virus samen te leven.”

Van Damme ziet in de lage cijfers elders evenwel geen reden om nu al te besluiten dat we, in afwachting van een vaccin, niet (deels) op groepsimmuniteit kunnen rekenen. “Dat lage percentage is logisch omdat wij en ook de Nederlanders en Oostenrijkers in lockdown leven”, zegt hij. “Je kunt niet tegelijkertijd je zorgsysteem vrijwaren van een crash door contact tussen de mensen drastisch tegen te houden en voluit aan groepsimmuniteit werken. Pas wanneer je het virus veel meer onder controle hebt en je de lockdown geleidelijk lost, kun je meer aan een aanzwellende groepsimmuniteit werken. Bijvoorbeeld door de kleuter- en lagere scholen opnieuw te openen.”

Volgens de epidemioloog vertellen de lage percentages ook iets positiefs. “Ze weerspiegelen dat de besmettelijkheid toch niet zo enorm is. Veel mensen maken zich zorgen over naast elkaar joggen of iemand kruisen in de winkel, wat ook in lockdown gebeurt. Wat deze cijfers alvast tonen, is dat die zorgen onnodig zijn. Dat is goed nieuws voor de volgende fase waarin we weer meer contact met elkaar hebben. Want het wil zeggen dat we onszelf met handen wassen, afstand houden en in de elleboog niezen of hoesten echt goed beschermen. Dit is nog altijd een druppelinfectie en geen virus dat zich via de lucht ver verspreidt.”

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234