Zondag 19/01/2020
Bert Wagendorp. Beeld Karoly Effenberger

Column

GroenRechts. Nu het nodig is, is de term terug

Bert Wagendorp (de Volkskrant) en Carla Joosten (Elsevier) brachten verslag uit van de Nederlandse verkiezingen. Dit is het slot van hun wisselcolumn

De kruitdampen zijn opgetrokken, in Nederland wordt een kabinet geformeerd. Minister Schippers van Gezondheid (VVD), tevens informateur, praat met alle lijsttrekkers en fractieleiders in de Tweede Kamer om erachter te komen hoe Rutte III moet worden samengesteld. Voor de verkiezingen zoemden talloze coalitie- mogelijkheden rond: de Nederlandse politiek zou zo gefragmenteerd uit de stembusstrijd tevoorschijn komen dat er, zo luidde de verwachting, minstens vijf partijen nodig zouden zijn voor een meerderheidskabinet.

Vanwege die vijf partijen zou het een babylonische spraakverwarring worden, een eindeloze zoektocht naar compromissen, een voortdurend weglopen van onderhandelingspartners, van wederzijdse beschuldigingen van overvragen; kortom, een zo ingewikkelde puzzel dat België hoogstwaarschijnlijk zou moeten vrezen voor zijn wereldrecord kabinet formeren.

Maar ziedaar: er zijn voor een nieuw kabinet maar vier partijen nodig, omdat Mark Ruttes VVD groter werd dan in de polls werd verwacht. En het was ook onmiddellijk duidelijk welke drie partijen in elk geval deel zouden uitmaken van de nieuwe regering: behalve de VVD ook de christendemocraten van het CDA en de progressieve democraten van D66. Die leveren samen 71 van de voor een meerderheid benodigde 76 zetels, zodat het alleen nog maar de vraag is welke partij de taak op zich mag nemen ‘het rechtse motorblok’, zoals het trio al is gaan heten, aan een meerderheid te helpen.

Omdat de PVV van Geert Wilders, de tweede partij van het land, feitelijk is getroffen door een cordon sanitaire, zijn er in principe vier kandidaten: de Socialistische Partij, de sociaaldemocraten van de geslagen PvdA, de ChristenUnie en GroenLinks. De SP valt af, omdat ze al voor de verkiezingen de VVD heeft uitgesloten als partner. De PvdA wil niet, omdat de schok van het zetelverlies (van 38 naar 9) nog lang niet is verwerkt. De ChristenUnie wil wel, maar heeft als breekpunt de wet op de stervensbegeleiding van D66 – en die gaan de Democraten niet inleveren. De Partij van de Dieren zou ook nog kunnen, maar dat pikken de vleeseters van de VVD niet en de boeren van het CDA evenmin. Resteert: GroenLinks.

De jonge leider Jesse Klaver (30), bijgenaamd de Jessias, wil wel. Ondanks het doemscenario dat praktisch elke kleinste partner in een Nederlandse regering wacht: hij wordt uitgekleed, fijngemalen, leeggezogen, van zetels ontdaan en na de kabinetsperiode geblutst en gehavend teruggestuurd naar de oppositiebankjes. Dat overkwam de PvdA in Rutte II en het CDA in Rutte I. D66 heeft er ook veel ervaring mee.

Maar het vooruitzicht lijkt Klaver niet af te schrikken: hij beschikt over een messiaans optimisme en een jeugdige overmoed. Vermoedelijk gelooft hij zo in zichzelf dat hij ervan uitgaat dat hij de wetmatigheden aan zijn laars kan lappen, en aan het eind van de rit zelfs zo formidabel uit de regering en volgende verkiezingen te komen dat GroenLinks de grootste en hij de volgende premier kan worden.

Daarvoor is één ding van belang: GroenLinks moet het belangrijkste element uit zijn programma helder en duidelijk voor het voetlicht krijgen. Dat element is verduurzaming van Nederland. Klaver moet de asfalttijgers en hardrijders van de VVD ervan overtuigen dat hij de ruimte moet krijgen zijn achterban resultaten te laten zien op het gebied van maatregelen die de uitstoot van CO2 beperken en die van Nederland een land moeten maken dat draait op windmolens, zonnepanelen en andere alternatieve energievormen.

En ziedaar: wat stond er gisteren in het VVD-lijstje dat informateur Schippers onder ogen kreeg: de transitie naar duurzame energie. Het woord transitie is de gehele campagne niet uit Ruttes mond te horen geweest, maar nu plopt het opeens als een duveltje uit een doosje zomaar de besprekingen in. Het stond zelfs bovenaan: is het niet schitterend?

Mark Rutte begon zijn tijd als leider van de VVD tien jaar geleden ooit met een concept waarvan later weinig meer werd vernomen: GroenRechts.

Nu het nodig is, is de term terug. Rutte is altijd een pragmaticus geweest. Als de voortekenen niet bedriegen, krijgt Nederland een GroenRechts kabinet met GroenLinks aan de duurzaamheidsknop: dit is soms best een grappig land.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234