Zaterdag 19/10/2019

Verenigde Staten

Groenland kopen is geen knotsgek idee van Trump

Beeld AFP

De Amerikaanse president Donald Trump heeft zijn oog laten vallen op Groenland. Hij wil het eiland graag kopen van de Denen, die het idee meteen van tafel geveegd hebben als ‘een late aprilgrap’. En toch is het helemáál geen knotsgek idee. Groenland zou een prima aanwinst zijn voor de Verenigde Staten.

Trump is niet de eerste Amerikaanse president die Groenland, dat onder het koninkrijk Denemarken valt, wil inlijven. In 1946 bood Harry Truman er al eens honderd miljoen dollar voor, maar hij ving bot. Volgens The Wall Street Journal heeft Trump een mogelijke aankoop nu opnieuw besproken met zijn adviseurs. “Dat is helemaal geen knotsgek idee”, zegt Jan Wouters, hoogleraar internationaal recht (KU Leuven). 

“Groenland heeft een uitstekende geografische positie voor de Verenigde Staten. Ze hebben er al een militaire basis waar zeshonderd Amerikanen gestationeerd zijn. De Thule Air Base is de meest noordelijke basis van de VS. Er staat een radarsysteem waarmee in de gaten gehouden wordt of de Russen geen intercontinentale raketten afvuren. Het is geen gek idee om die observatiepost uit te breiden.”

De opwarming van de aarde zorgt er vreemd genoeg voor dat Groenland nóg interessanter wordt dan het al is. “Door de klimaatswijziging komt er in Groenland meer oppervlakte vrij waar waardevolle grondstoffen ontgonnen kunnen worden”, legt Wouters uit. “Het gaat om uranium, kolen, ijzer, zink en koper, materialen die van nut zouden kunnen zijn voor de Amerikaanse economie.”

Groenland is onder meer gekend voor de prachtige natuur. Beeld rv

“Daarnaast komen er door het smelten van de ijskap bijkomende zeeroutes op de Noordpool vrij. Sommige stukken worden op die manier bevaarbaar voor commercieel transport.” In Groenland hoopt men daarnaast olie te vinden, maar proefboringen vielen tot hiertoe wel tegen.

Jan Wouters vraagt zich af of Trump al die voordelen zo netjes op een rijtje heeft gezet voor hij zijn plan lanceerde: “Het kan ook een bevlieging van hem zijn. De Amerikaanse pers is hard aan het gissen naar het waarom van zijn voorstel. Een van de speculaties is dat Trump graag de geschiedenisboeken wil ingaan als de president die het grondgebied wist uit te breiden. 

Dat de VS hun territorium nog eens konden vergroten, is ook alweer honderd jaar geleden. In 1917 - tijdens de Eerste Wereldoorlog - kochten de VS de Maagdeneilanden, ook van Denemarken trouwens. De Amerikanen deden dat omdat ze bang waren dat de Duitsers die eilandengroep in de Caraïben zouden bezetten na Denemarken te zijn binnengevallen en zouden gebruiken als een uitvalsbasis voor hun onderzeeboten.”

De Thule Air Base van de Amerikaanse Air Force in Groenland. Beeld EPA

Of het nu een weloverwogen voorstel van Trump is of niet, in Denemarken werd de mogelijke aankoop in ieder geval op hoongelach onthaald. Het regende reacties, gaande van “compleet belachelijk” over “een totale catastrofe” en “grotesk” tot “dit is het ultieme bewijs dat Trump gek is geworden”. Het idee zal in ieder geval nooit werkelijkheid worden. “ 

Het is ondenkbaar dat Trump, als hij volgende maand naar Denemarken gaat, de aankoop tijdens een onderonsje even kan beslechten. De inwoners van Groenland zouden ook hun akkoord moeten geven in een referendum en dat gaan ze nooit doen. 

Noordpool-politiek

Daar staat tegenover dat Groenland, dat binnen Denemarken een autonoom statuut heeft, zwaar weegt op de Deense begroting. En de Deense welvaartstaat is al aan het kreunen. Het eiland - het grootste ter wereld trouwens - wordt zwaar gesubsidieerd door Denemarken: elk jaar gaat het om meer dan 500 miljoen euro voor amper 56.000 inwoners. Trump heeft ergens horen waaien dat Denemarken Groenland “een grote financiële last” zou vinden, vandaar.

De stappen die Trump richting Groenland zet, worden in ieder geval met argusogen gevolgd door China en Rusland, want de Noordpool wordt steeds belangrijker. Wouters: “China voert de laatste jaren een zeer actieve Noordpool-politiek. Door de klimaatverandering is het gebied geopolitiek en geostrategisch een schaakbord geworden: het smelten van het ijs zorgt ervoor dat er waterreserves, zeeroutes én natuurlijke rijkdommen vrijkomen.”

Betalen voor nieuw grondgebied is traditie voor VS

De Europese staten hebben niet de gewoonte om grondgebied van andere landen te kopen, maar voor de Verenigde Staten is het al meer dan 200 jaar een traditie. “Europese soevereine vorsten die nieuw territorium wilden verwerven, stuurden hun legers op pad”, zegt Jan Wouters. “Maar dat kan je enkel doen als je kapitaalkrachtig genoeg bent. De VS waren 200 jaar geleden nog geen wereldmacht, maar geld hadden ze wél. Het kopen van grondgebied werd voor de Amerikanen een soort nieuwe manier van werken. Ze hebben dan ook een lange geschiedenis van aankopen van extra terrein.”

“Zo kochten ze in 1803 Louisiana van Frankrijk. Napoleon kon het geld goed gebruiken om zijn oorlogen in Europa te financieren. Zestien jaar later kochten ze Florida van Spanje. In 1867 betaalden ze de Russen om Alaska te krijgen en in 1917 de Denen om de Maagdeneilanden te verwerven. De traditie om grondgebied te kopen is de voorbije honderd jaar wel stilgevallen.” 

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234