Zondag 26/09/2021

Groene zone: TRIAL AND ERROR

Hoe de stad weer zuurstof geven? Het is een vraag die alle Europese steden in de ban houdt. Van de Londense tolheffing, de Berlijnse Umweltzone tot het Antwerpse lage-emissiegebied: elke grootstad heeft een strategie om vervuilende wagens uit het centrum te bannen. De ene al efficiënter dan de andere.

Volgens de Antwerpse coalitie is de lage-emissiezone meer dan een laagje groene was op het stadsimago. Vanaf 2016 bant Antwerpen oude en dus meestal vervuilende wagens uit de stad. Een maatregel die volgens het Antwerpse bestuursakkoord immense sociale baten heeft. De Antwerpenaar zal gemiddeld 25 dagen langer leven, de gezondheidskosten zullen met 200 miljoen euro dalen. Dat berekende een onderzoekscollectief rond Transport & Mobility Leuven (TML).

Maar is het echt zo rooskleurig? Volgens automobielorganisaties VAB en Touring is de groene zone weinig meer dan een holle maatregel. De effecten op de gezondheid zijn minimaal, voorspellen ze. "Dieselwagens ouder dan 15 jaar maken slechts 2,5 procent uit van het totale wagenpark. Wie de luchtkwaliteit wil aanpakken in de stad, kan veel beter de verkeers-en parkeerdrukte verminderen", oordeelt Maarten Matienko van VAB.

Niet alle milieuzones bieden een garantie op succes, zo bewijst een blik over de Europese grenzen. In Londen voerde burgemeester Ken Livingstone in 2003 een congestion charge (stadstol) in voor iedereen die op werkdagen het centrum inrijdt. De heffing bedraagt inmiddels 10 pond (11,9 euro) per dag.

Het resultaat: veel minder files, maar helaas geen schonere stad. De hoeveelheden smog, dieselroet en koolstofmonoxide in de Londense lucht zijn nauwelijks afgenomen, omdat de daling van het aantal wagens gepaard gaat met de stijging van het aantal bussen en taxi's.

Positief voorbeeld is Duitsland, waar tientallen steden sinds 2008 een Umweltzone hebben afgebakend. Onder andere de hoofdstad Berlijn, waar alleen voertuigen met een beperkte uitstoot van fijn stof, dus met een groene sticker (Umweltplakette), erin komen. De resultaten spreken voor zich. Een jaar na de invoering daalde de hoeveelheid fijnstof met 36 procent. De Europese fijnstofnorm werd ruim tien keer minder overschreden.

Ook de Zweedse hoofdstad Stockholm heft sinds 2007 een stadstol voor wagens die het centrum in- en uitrijden. Tijdens de spits bedraagt de tol telkens 2,20 euro. Buitenlandse auto's moeten niet betalen en bedrijven kunnen de kosten aftrekken van de belastingen.

De groene zone leidde tot een daling van het autoverkeer met 20 procent. Het aantal fijnstofdeeltjes boven de grootstad vertoonde een vergelijkbare daling, waardoor de luchtkwaliteit er fors op vooruitging.

Flauw afkooksel

Zonder draagvlak lukt het niet, bewijst Amsterdam. Daar belandden vorige week de plannen van een verscherpte milieuzone in de prullenmand. Amsterdam had een ambitieus plan om vervuilende bestelwagens en personenauto's uit de binnenstad te weren, maar ziet daarvan af wegens "te drastisch".

Wat overblijft is een flauw afkooksel: vervuilende auto's krijgen vanaf midden 2014 niet langer een nieuwe parkeervergunning, maar alleen als die auto van eigenaar verandert.

Ook de Antwerpenaren staan niet allemaal te springen voor een milieuzone. Het stadsbestuur behoedt zich voor een Amsterdams rampscenario. "In Antwerpen willen we niet de auto weren, alleen de vervuilende auto", klinkt het diplomatisch bij Antwerps schepen voor Leefmilieu Nabila Ait Daoud (N-VA).

Volgens haar leert de Scheldestad uit de fouten en successen van andere steden. "Zo kiezen we voor controles op basis van camera's en niet - zoals in Duitsland - met de stickers op de voorruit. In Duitsland zijn er immers te veel bestuurders die het verbod aan hun laars lappen. Dat kan in Antwerpen niet de bedoeling zijn."

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234