Donderdag 06/08/2020

Niemand wil subsidie

Groene warmte is hot, maar nog niet bij ons

Beeld ©Wouter Van Vooren

Iedereen zijn eigen stookolietank of aardgasketel is zo ouderwets. De huizen van de toekomst draaien op groene warmte uit warmtenetten. Maar Vlaanderen hinkt achterop, ondanks de miljoenen subsidies die klaarliggen.

We praten veel over stroom en nauwelijks over warmte. Nochtans: een doorsneegezin verbruikt zeven keer minder stroom dan warmte. Wie groener wil leven, moet ook eens naar zijn verwarming en boiler kijken.

Zoals vaak komt het goede voorbeeld uit Scandinavië. Als het op milieuvriendelijke innovaties aankomt, zijn de vikings moeilijk te kloppen. Neem Stockholm. In de Zweedse hoofdstad zijn bijna alle gebouwen - woningen, bedrijven, scholen, zwembaden - aangesloten op een warmtenet. De warmte voor deze netten wordt geleverd door afvalcentrales, warmtekrachtcentrales met houtsnippers als brandstof en restwarmte van allerlei fabrieken.

Warmte recycleren, zo kun je het systeem achter warmtenetten het best noemen. De warmte die opgewekt wordt in elektriciteitscentrales en fabrieken wordt niet zomaar de schoorsteen uit gejaagd, maar via ondergrondse buizen tot in huis- en badkamers gebracht. Gedaan met verwarmen op vuile stookolie.

En in Vlaanderen? We staan nog niet ver, om niet te zeggen nergens. In Gent en Aalst waren ze er nochtans wel snel bij. De eerste warmtenetten werden er halfweg de vorige eeuw aangelegd. De afnemers zijn vooral bedrijven en een paar instellingen zoals universiteiten. Het aantal huizen die zijn aangesloten is verwaarloosbaar. Hetzelfde geldt voor de bestaande warmtenetten in onder meer Roeselare, Diksmuide en Houthalen. Er liggen wel buizen, maar de reikwijdte blijft erg beperkt. Dat beseft ook Vlaams energieminister Annemie Turtelboom (Open Vld). Het gaat om netten van hoogstens enkele kilometers. Ter vergelijking: onder Wenen ligt een buizenstelsel van 94 kilometer lang.

Restwarmte

Bij de opening van een nieuw warmtenet in Gent gisteren benadrukte Turtelboom dat er een subsidiepot van acht miljoen euro klaarstaat voor iedereen die wil investeren in groene warmte en warmtenetten. "Ik wil deze technologie alle kansen geven." Voorlopig is de interesse te klein naar Turtelbooms zin. Er is dus het nieuwe warmtenet is Gent, waar de restwarmte van een centrale van energiebedrijf EDF goed is voor de verwarming van ongeveer 2.000 gezinnen. Er is een project in de nieuwe woonwijk Nieuw Zuid in Antwerpen, dat 4.000 gezinnen van duurzame verwarming zou voorzien. Maar voor het overige blijft de subsidiepot grotendeels onaangeroerd.

Een ander probleem is dat Turtelboom geen duidelijk zicht heeft op waar precies welke warmtenetten liggen, en waar er dus mogelijkheden zijn. Ze werkt momenteel aan een warmtekaart van Vlaanderen om dit in beeld te brengen.

Wat vaststaat is dat er meer dan genoeg restwarmte beschikbaar is in Vlaanderen. Volgens onderzoek van het VITO (het Vlaams Instituut voor Technologisch Onderzoek) kan groene warmte ons helpen om tegen 2020 minstens een derde van onze klimaatdoelstellingen te halen. En extra interessant in crisistijd: groene warmte is niet duur. Volgens cijfers van de administratie van Turtelboom is de technologie zelfs tot veertien keer goedkoper dan groene stroom. De investeringskosten zijn zwaar, vandaar de subsidies. Maar eenmaal de warmtenetten op hun plaats zitten, blijft de factuur relatief beperkt.

Geothermie

Nog dit: een aantal landen, waaronder Nederland, is intussen al met de volgende stap in groene warmte bezig, geothermie. Bij geothermie wordt niet de restwarmte van elektriciteitscentrales of fabrieken gebruikt, maar wel de warmte van de aarde zelf. Bij geothermie verwarmt warm water diep uit de grond huizen.

Dat het oppassen geblazen blijft met nieuwe technieken, bewijst een project in Den Haag. Daar zouden 4.000 gezinnen duurzaam van energie voorzien worden via geothermie. Het project raakte nooit uit de startblokken. Uiteindelijk ging er 20 miljoen euro verloren.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234