Maandag 24/02/2020

Groene stad bij zoete zee

Vakanties hoeven niet automatisch naar zee te leiden. Er zijn bestemmingen die meer te bieden hebben. Zoals Hannover in de Duitse deelstaat Nedersaksen, de groenste stad van Europa met zijn themadierentuin, kastelen en grote meren.

Zag twee beren broodjes smeren... Dat kinderliedje komt in me op als ik twee ijsberen ijs zie likken. De ijsblokken in hun klauwen bevatten vis en zijn een uitzonderlijke traktatie voor tropische dagen. Ze zoeken met hun lekkernij afkoeling in het klotsende water. Op de achtergrond ligt een gestrand schip, dat bezoekers in zijn ruim een kijk onder water gunt. De beer die klaar is met zijn ijsje wentelt zich gracieus in het sop als een voluptueuze ballerina in een te grote, witte bontjas. Aan de andere kant van het ruim voert een gladde zeehond gestroomlijnde kunstjes uit. In de dierentuin van Hannover zie je meer dan beesten. Hier in Yukon Bay wordt noordelijk Canada opgeroepen met takels en houten loodsen, geverfd in geel, blauw en rood. In de gebouwen zijn cafés, restaurants en winkels ondergebracht. Het lijkt wat Disneyachtig, maar het is puik gedaan.

Nog verrassender is het themapark Zambezi. Een bootje met een dak van golfplaten glijdt door de Afrikaanse jungle langs flamingo's, antilopen, neushoorns en giraffen. Afsluitingen zitten verborgen onder water zodat het lijkt alsof de dieren elk moment voor je kunnen opdoemen. De schrale aarde met de verweerde muren en versierde lemen hutten bezorgen reizigers die in West-Afrika zijn geweest gegarandeerd een aha-erlebnis.

Ongeveer vijftien jaar geleden maakten de dierenkooien in Hannover plaats voor geïntegreerde themaparken. Je loopt van Indiase tempels met olifanten en luipaarden in de Australische habitat van kangoeroes en wombats. Het aantal bezoekers van de Erlebnis-Zoo is ondertussen verdubbeld. De uitgestrekte dierentuin wil graag uitbreiden, maar kan niet. Het aangrenzende bos, een van de grootste Europese stadswouden, moet gevrijwaard blijven.

We huurden een fiets om de vier kilometer naar de zoo af te leggen. Hannover is met 525.000 inwoners een fietsvriendelijke stad. Maar sight- seeing in het centrum doe je beter te voet: volg gewoon de rode lijn op het trottoir. Een bijbehorende brochure, ook als app voor een iPhone of iPad beschikbaar, geeft uitleg bij bezienswaardigheden op het parcours van zowat vier kilometer.

Hoewel 85 procent van de stad tijdens de Tweede Wereldoorlog werd platgebombardeerd, heeft Hannover een mooie, deels gereconstrueerde, historische stadskern met vakwerkhuizen. Het stemmige pleintje Ballhof lokt 's avonds om er een digestiefje te drinken. Maar achter de romantische atmosfeer gaat een wrange geschiedenis schuil.

In de jaren dertig was Ballhof volgebouwd met stulpjes waar vooral communisten woonden. De nazi's veegden de armoedige woningen weg en gaven de Hitlerjugend onderdak op het plein; aan de ene kant de jongens en aan de andere kant de meisjes. Zo kwam het oudste vakwerkhuis met de balzaal vrij te staan. Het nazibewind dacht anno 1936 al vooruit en maakte ook schuilkelders in de buurt.

Ontaarde kunst

Nog andere projecten uit die tijd bepalen het gezicht van de stad. In 1934-'35 werden ongehuwde, werkloze mannen ingezet om tegen een schamel loon en met eigen schop de Maschsee uit te graven. Het idee om via een meer de vloed van de rivier Leine onder controle te houden, bestond al eerder, maar de nazi's maakten er een propagandaproject van om de werkloosheid terug te dringen. Aan het eind kromden 1.650 jonge arbeiders de rug om de plas van 2.400 bij 500 meter vorm te geven. Als aandenken aan de Olympische Spelen in Berlijn van 1936 verrees aan de noordkant een beeld van een fakkeldrager op een hoge sokkel. De atleet draagt de fakkel in de linkerhand terwijl hij met de rechterarm een Romeins zegegebaar maakt. Het is geen toeval dat de schepper, Hermann Scheuernstuhl, een overtuigd NSDAP-aanhanger was. De leeuwen in de buurt zijn sculpturen van geestesverwant Arno Breker, die als heilzaam baken gold in de vloedgolf van 'ontaarde kunst'.

In het monumentale stadhuis aan het Maschpark staat ook een buste van de hand van Scheuernstuhl. Op het terras aan de achterkant van het stadhuis is het heerlijk dineren met zicht op de parkvijver. Het immense stadhuis met de dominerende koperen koepel werd in 1913 voltooid in de eclectische stijl van keizer Wilhelm II. Vanop de toren kun je in de verte het Steinhuder Meer zien en dichterbij het Herrenhausen-paleis.

Bezweet stappen we van de fiets bij de drankkiosk in Georgengarten, het Engelse park met de twee kilometer lange lanen tussen de linden. Na een verfrissing bezoeken we de zeventiende-eeuwse tuinen van Herrenhausen. De barokke pracht van de strenge Franse tuin van de Grosser Garten contrasteert met de Berggarten, waar orchideeën en tropische soorten hun weelde vrijpostig tentoonspreiden.

De Nana's van Niki

In de zogenaamde Grotto van 1767 is Niki de Saint Phalle aan de slag gegaan. De Franse kunstenares overleed in mei 2002 voor haar werk voltooid was. De wanden van de drie koele kamers zijn bekleed met keitjes, gekleurd glas en stukjes spiegel en brengen onder andere een hommage aan Matisse.

Niki de Saint-Phalle is een begrip in Hannover. Haar drie Nana's op de oever van de Leine lokten aanvankelijk protest uit, maar nu behoren ze tot de meest geliefde van de 170 kunstwerken die in de publieke ruimte staan opgesteld. Een tijd geleden brachten inwoners geld samen om de kleurrijke dames een opfrisbeurt te geven.

Ook George V, de laatste koning van Hannover hield midden de negentiende eeuw zielsveel van zijn Nana, koningin Marie. De blinde koning bouwde voor zijn gemalin als zomerverblijf een middeleeuws fantasiekasteel op een heuvel twintig kilometer van Hannover. Lang kon Marie niet genieten van haar neogotisch sprookjeskasteel: een jaar nadat het koninkrijk veroverd was door de Pruisen (1866), volgde ze haar man in ballingschap. Vandaag is het kasteel in handen van de achterachterkleinzoon van het koningspaar.

Groot en ondiep

Nogal wat bezoekers sporen naar Nordstemmen en wandelen de drie kilometer die het station scheidt van het Marienberg Schloss. Maar je kunt natuurlijk ook een fiets huren en peddelen. Na een rondleiding in de prachtige kamers met de oorspronkelijke meubels en schilderijen drinken we koffie op de binnenhof. De vroegere paardenstallen zijn omgevormd tot café-restaurant. Het is zondagmiddag en uit de kapel stromen gelovigen van een nabijgelegen gemeente naar buiten na hun jaarlijkse dienst in het slot.

Al een keer of zeven ben ik van mijn plank gevallen, maar nu voel ik me een volleerde Sup'er of Stand Up Paddleboarder. Naast planken met een zeil kun je aan het surfstrand van het Steinhuder Meer, dertig kilometer ten zuidwesten van Hannover, immers ook paddleboards huren. Je glijdt eerst zittend op je knieën van het strand weg, pagaait links en rechts en gaat vervolgens rechtop staan, terwijl je de peddel langs de plank door het water laat glijden. Om te verdrinken moet je heel erg je best doen, want het grootste meer van Noord-Duitsland is gemiddeld 1,35 meter diep.

Na een uurtje spoel ik het zand uit mijn zwembroek en we stappen weer op de fietsen die we in Mardorf hebben gehuurd. Het is verbazingwekkend hoeveel facetten dit zoetwatermeer met een omtrek van 32 kilometer laat zien. We stoppen even bij een uitkijkpost in een gebied waar niet gezeild mag worden. Deze strook is een natuurgebied waar talloze waadvogels, eenden en ganzen overwinteren en broeden. Elders op het meer zie je overal witte zeilen afsteken tegen de blauwe lucht, maar gemotoriseerde plezierbootjes zijn verboden. Men weet stilte hier harmonieus te verzoenen met recreatie. Toch zijn er grote verschillen: het dorp Mardorf is een en al rust, maar in het stadje Steinhude aan de andere kant van het meer weerklinkt 's zomer het schelle leven. De specialiteit hier is ambachtelijk gerookte paling, niet te verwarren met de paling in 't groen aan het Donkmeer van Karel De Gucht.

Een dagje aan de zoete zee is fijn, maar 's avonds zijn we blij weer in de stemmige stad te zijn, die niet seizoensgebonden is. Als het morgen regent, gaan we als eerbetoon aan Kurt Schwitters schuilen in het Sprengel Museum. De kunstenaar is hier geboren en getogen, maar ontvluchtte Duitsland in 1937.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234