Zaterdag 28/05/2022

Greenwashing

Groene held bakt het bruin

null Beeld © Tim Wimborne / Reuters
Beeld © Tim Wimborne / Reuters

Ban investeringen in fossiele brandstoffen, zo bepleit de 'desinvesteringscampagne'. Die wereldwijde actie wint terrein. Maar het Noorse staatspensioenfonds dat een beloftevolle speler leek, belegt voor 1,8 miljard euro extra in olie en gas. "We moeten voorbij de hype kijken."

BARBARA DEBUSSCHERE

De Wereldbank, de Bank of England, HSBC, Goldman Sachs, de Rockefellers en Natalie Portman zijn voor. Ook de VN scharen zich nu achter de beweging die oproept kapitaal weg te halen uit de fossielebrandstofindustrie. Want als we, zoals beslist, een problematische opwarming boven 2 graden Celsius willen vermijden, moeten de meeste olie- en gasreserves in de grond blijven. Door kapitaal weg te halen uit de fossielebrandstofindustrie duwen we de tanker in de goeie richting, zo stelt de desinvesteringscampagne.

En de respons groeit. In de VS, Australië en Europa trekken investeringsfondsen, sociale verenigingen, kerken en rijken steeds meer hun centen terug uit de fossiele sector. Zo'n 180 organisaties hebben al voor 50 miljard dollar uit steenkool, olie en gas weggehaald. Aan Oxford, Cambridge en Yale voeren studenten de druk op om dat ook te doen. Onder hen actrice Natalie Portman en Robert F. Kennedy jr., die sit-ins aan het organiseren zijn om hun alma mater ertoe te bewegen haar fossiele aandelen te laten schieten.

Wereldspeler

Maar net nu de campagne wind in de zeilen krijgt, blijkt een fonds dat lof kreeg, toch niet te vergroenen.

Het Noorse staatspensioenfonds GPFG, goed voor 742 miljard euro en daarmee 's werelds grootste beleggingsfonds, is geroemd omdat het 22 steenkoolbedrijven uit zijn portfolio zwierde. Voor een fonds dat volledig gebaseerd is op winsten uit de Noorse olie- en gasreserves is dat een opmerkelijk groene stap.

Alleen blijkt nu uit het jaarlijkse rapport over verantwoordelijk investeren dat het fonds, ook bekend als 'het Oliefonds', vorig jaar ook extra investeerde in olie- en gasaandelen. Die stegen met 1,8 miljard euro tot in totaal 20 miljard.

"Dit doorprikt de hype en maar goed ook", reageert Heffa Schuecking, directeur van de Duitse ngo Urgewald, die het rapport uitploos. "Omdat in het parlement is gevraagd dit fonds te vergroenen, omdat dit zo'n grote speler is en er wel degelijk steenkoolfondsen zijn geschrapt, is dit fonds als beste voorbeeld opgevoerd. Dat was te vroeg."

Maar de campagne kan hier net uit leren. "Ze moet veel meer kijken naar wat een organisatie precies afstoot en waarin ze herinvesteert. Sommige herinvesteren in steenkool of in iets wat groen lijkt maar het helemaal niet is. Andere desinvesteren uit een kleine steenkoolproducent maar houden hun aandelen in giganten zoals BHP Billiton, dat 118 miljoen ton per jaar produceert. Dan is het enkel windowdressing."

Eigen huis vernielen

Volgens milieu-econoom Johan Albrecht (UGent) is het ook 'gewoon economie'. "Momenteel is het, puur economisch althans, logisch om steenkool af te stoten en te beleggen in olie en gas. De olieprijs staat zo laag dat die wel moet stijgen en dan maak je winst. En gas wordt gezien als de overgangsbrandstof richting meer hernieuwbare energie."

Is desinvesteren dan louter symbolisch? Zeker niet, menen Schuecking en Albrecht. "Het is een reality check die industrie en politiek onder druk zet", zegt Schuecking. "Want er is wel degelijk afgesproken de opwarming onder de 2 graden te houden en dus het gros van de reserves in de grond te laten. Ofwel wordt investeren in fossiele brandstof daardoor echt riskant, ofwel zijn de politieke afspraken gebakken lucht en geloven de bedrijven er zelf niets van."

Volgens Albrecht speelt dat laatste. "Desinvesteren gaat ervan uit dat de nodige enorme ommezwaai naar innovatie en stringent klimaatbeleid zich op wereldschaal voltrekt. Dat is niet zo. Aziatische landen groeien op fossiele brandstoffen. Pas wanneer de vraag daarnaar daalt, zullen die grote spelers ook écht geloven dat investeren in olie en gas riskant is."

Tot die tijd is het volgens hem wel een krachtige zet om met desinvesteren te wijzen op de laakbaarheid van winsten maken die ons enige huis vernielen. Albrecht: "In die zin maakt het niet uit of het in het begin vooral symbolisch is, als je maar een geloofwaardige coalitie op de been brengt."

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234