Woensdag 12/05/2021

Groene daken geven droge voeten

De stad Antwerpen verplichtte onlangs groendaken. Veel mensen denken dat dat een louter esthetische maatregel is, maar zo’n vergroening heeft meer troeven. Zo kaderen deze groendaken onder meer in de strijd tegen watersnood, in een globale en stedenbouwkundige visie. Die visie begint zijn vruchten af te werpen, waardoor Antwerpen dit weekend grotendeels gespaard bleef van waterellende.

In 1998 liep voor het eerst een groot deel van Merksem onder water, en ook daarna had het Antwerpse district bij elke zware regenbui ‘prijs’. Niemand kon ons toen garanderen dat met één ingreep de watersnood kon worden vermeden. Want elke geïsoleerde oplossing verhuisde de problemen naar elders. Antwerpen moest dit waterprobleem structureel aanpakken: technische ingrepen doen, gecombineerd met het aanleggen van voldoende buffercapaciteit. En vóór alles: een doordachte stedenbouwkundige aanpak.

Meedogenloze Schelde

Naast enkele technische ingrepen op korte termijn, speelt de stad ook in op het vernieuwde Sigmaplan: het project van Vlaanderen voor verhoogde dijken, gecontroleerde overstromingsgebieden, potpolders en spaarbekkens. En uiteraard werd het hele Masterplan Scheldekaaien opgemaakt in relatie tot het water, met een verhoogde waterkeringsmuur. De stad moet met het gezicht terug naar de stroom, maar mag nooit vergeten dat de Schelde ook meedogenloos kan zijn.

Deze maatregelen helpen ons al een stuk op weg, maar zijn slechts een eerste stap. Een duurzame oplossing kan alleen door het reserveren van genoeg buffercapaciteit en het vasthouden aan een globale, tot in de details doorgedreven stedenbouwkundige aanpak. Alleen dat geeft voldoende garanties om waterellende op lange termijn duurzaam te controleren.

De waterproblematiek en het demineraliseren van de stad - met de keuze voor groen in plaats van bebouwing - waren dan ook belangrijke richtsnoeren voor ons Ruimtelijke Structuurplan Antwer- pen Ontwerpen, waarbij we het groen en de parken als bufferende overstromingsgebieden herwaarderen.

Onder meer daarom realiseert de stad tegen 2012 in elk district een nieuw park. Enkele daarvan vormen heuse landschapsgehelen, zoals het Stroboerpark in Merksem: 170 hectare ofwel 170 keer de Antwerpse Groenplaats. Ook op het vernieuwde Ruggeveld wordt de schaarse open ruimte dubbel gebruikt: als een sportlandschapspark en als overstromingsvallei voor de Schijn.

Het systematisch verharden van de bodem door asfalteren en volbouwen is een van de hoofdoorzaken van de huidige waterproblemen. Daarom beperkt Ant- werpen het verharden van voortuinen en terrassen. Dat lijkt voor de betrokken burgers, die hun 20 vierkante meter oprit met waterdoorlaatbare materialen moeten aanleggen, misschien een druppel op een gloeiende plaat. Maar met zo’n 3.000 bouwvergunningen per jaar spreken we al snel over imposante oppervlakten.

Idem voor de Antwerpse ondergrond. De stad ontdubbelt al tien jaar het rioleringsstelsel in twee aparte circuits: één van vervuild water en één van regenwater in de ontkoppelde ruien. Daardoor ontstaat een enorme waterbuffer onder de minerale binnenstad. Zeker samen met de sinds 2000 verplichte regenputten.

Het sluitstuk van de waterbeheersing vormt onze nieuwe bouwcode, waarbij we bijvoorbeeld groendaken verplichten. Uit de media-aandacht en reacties blijken nogal wat mensen het vergroenen van de grijze, platte daken een bizarre maatregel te vinden, maar men vergeet dat deze groendaken voor een relatief lage prijs heel wat fijn stof absorberen, duurzamer zijn en perfect isoleren. Daarnaast vormen groendaken een enorme waterbuffer. Een deel van de neergevallen regen verdampt, de rest wordt gespreid over 2 uur vertraagd aan het rioleringsstelsel vrijgegeven, zodat de piekbelasting vermeden wordt. Zo vangen groendaken zo’n 70 procent van het regenwater op.

Daarbij wordt al te vaak het cumulatieve effect van duizenden groendaken als een enorme samengestelde buffercapaciteit onderschat. Ten onrechte. In de Kwade Velden, een wijk met een historie van zware overstromingen, werd berekend dat als de totale beschikbare 235.000 vierkante meter aan platte daken vergroenen, er bij intense regenval tot negen miljoen liter water opgevangen wordt. En negen miljoen liter water, dat zijn heel wat ondergelopen straten. Het is duidelijk: groendaken vormen een ideaal én esthetisch bufferbekken.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234