Dinsdag 03/08/2021

Groen verzet tegen vraag VS om hier plutonium te verwerken

De federale regering ligt nog eens ouderwets overhoop over een symbooldossier. Aanleiding is ditmaal de vraag van de Verenigde Staten om bij Belgonucléaire in Dessel plutonium, afkomstig van ontmantelde kernraketten, te laten opwerken tot Mox-brandstof. Blauw, onder aanvoering van premier Guy Verhofstadt (VLD), is gecharmeerd door de Amerikaanse bede om hulp, groen is principieel tegen.

Brussel

Eigen berichtgeving

Bart Eeckhout

Tijdens een ochtendlijke persbabbel klonk premier Verhofstadt nog erg geruststellend. Later op de dag, na de ministerraad zou hij wel de regeringsbeslissing over de plutoniumkwestie toelichten. Dat viel dus wat tegen. "Omdat de agenda overvol was", werd de aangekondigde beslissing verdaagd naar het kernkabinet van komende woensdag. Dat de groenen zich iets minder buigzaam in het dossier opstellen dan de premier zich verbeeld had, speelde wellicht ook een rol.

De Amerikaanse vraag om medewerking zadelt de regering-Verhofstadt hoe dan ook met een 'ambetant' probleem op. De vraag gaat terug op het 'historische' ontwapeningsverdrag dat de presidenten Bush en Poetin op 24 mei in Moskou getekend hebben. De Verenigde Staten en Rusland kwamen toen overeen hun nucleair wapenarsenaal gevoelig in te krimpen, maar met dat nucleair materiaal, plutonium, moet dan wel iets anders gedaan worden. Twee sporen liggen daarbij open: ofwel wordt het als afval verglaasd en geborgen, ofwel wordt het opgewerkt tot mox (mixed oxyde), dat als brandstof kan dienen voor kerncentrales. De VS en Rusland kozen, niet verwonderlijk, voor dat tweede spoor, omdat het mogelijk maakt dat het verloren plutonium toch nog gerecupereerd wordt.

Hier wordt het pas echt vervelend voor België. Blijkt immers dat in de hele wereld alleen Belgonucléaire in Mol-Dessel en de Franse tegenhanger Cogema in Frankrijk technisch in staat zijn om de mox-operatie uit te voeren. De VS wil (net zoals Rusland overigens) tegen 2008 wel een eigen mox-fabriek uit de grond stampen, maar om het wat vooruit te doen gaan, willen de Amerikanen al vanaf augustus volgend jaar 150 kilogram plutonium via de haven van Antwerpen naar de site in Dessel verschepen.

Het plaatst België voor een lastig dilemma. Een principieel njet kan immers gemakkelijk uitgelegd worden als een botte weigering om mee te doen aan het ontwapeningsproces. Het is alleszins het argument dat premier Verhofstadt zich eigen heeft gemaakt. "De kans om de nucleaire ontwapening met vier jaar te versnellen ligt in onze handen", zei hij gisteren. Meteen is duidelijk dat de regeringsleider zelf graag wil ingaan op de Amerikaanse vraag. "Dit is mijn persoonlijke mening. Na drie jaar mag ik die toch ook wel eens geven, zeker", grapte hij.

Voor de groene coalitiepartners ligt het allemaal zo simpel niet. In een brief aan de premier wijzen de groene excellenties Aelvoet en Boutmans (Agalev) en Durant en Deleuze (Ecolo) op de risico's van een toezegging aan de Verenigde Staten. Principieel zijn de regeringspartijen Agalev en Ecolo tegen het opwerken van plutonium. "Dit is niet iets wat je moet recycleren en in bedrijf houden, maar moet immobiliseren", klinkt het. Tegelijk beseffen de groenen dat de internationale grootmachten voor hun nucleair beleid niet bij hen te rade zullen komen en dat, zodra de keuze op recycleren gevallen is, de vraag onvermijdelijk de Belgische kant op komt.

Niettemin bezorgt de nucleaire kwestie de groenen ook een politiek probleem. Kernenergie zorgt immers altijd voor een koortsopstoot bij de eigen achterban. Ook Greenpeace is dan nooit ver uit de buurt. De milieubeweging vreest dat de 150 kilogram slechts een begin zijn en dat in totaal 30 ton Amerikaans plutonium ligt te wachten en roert zich nu al. Als volgend jaar een trein met Amerikaans plutonium aan boord onder volle mediabelangstelling van Antwerpen naar Dessel vertrekt, kan dat de groenen dus veel pijn doen. De glans van de historische en zwaar bevochten kernuitstap in eigen land zou dan snel gaan verbleken, ook al heeft het ene niets met het andere te maken.

Het is overigens niet de eerste keer dat de paars-groene regering met een nucleair dossier in de knoei komt. Nog in de eerste regeringszomer van 1999 gleed de regering uit over exportlicenties voor nucleair materiaal voor Pakistan. De licenties werden afgevoerd, maar kostten Ecolo-staatssecretaris Olivier Deleuze wel zijn bevoegdheid erover. Behalve dat het politiek even gevoelig ligt, heeft ook die kwestie evenwel niets te maken met het huidige probleem.

Verhofstadt: 'Kans om mee te werken aan versnelde nucleaire ontwapening'

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234