Donderdag 25/04/2019

Antwerpen

Groen Antwerpen wil naam Delwaidedok veranderen

Leo Delwaide, oorlogsburgemeester van Antwerpen. Beeld rv

Groen Antwerpen wil een discussie voeren over de naam van het Delwaidedok. Nieuw historisch onderzoek leert dat de Antwerpse oorlogsburgemeester Leo Delwaide een grotere rol speelde bij de Jodenvervolging dan tot nu toe werd aangenomen.

“Als de stad een havendok naar iemand vernoemt, dan is dat een bijzonder grote eer. We moeten ons afvragen of dat nog gepast is voor een oud-burgemeester die volgens historici actief heeft meegewerkt met de nazi’s om Antwerpse Joden te deporteren”, zegt Wouter Van Besien, de groene kopman in Antwerpen. Hij zal de zaak daarom agenderen op de eerstvolgende gemeenteraad. Volgens Van Besien moet een wetenschappelijke commissie zich uitspreken over het Delwaidedok. “We moeten die naam ter discussie durven te stellen.”

Nieuw onderzoek van Herman Van Goethem, historicus en rector van de Universiteit Antwerpen, leert dat de christendemocratische oorlogsburgemeester Leo Delwaide “een actieve rol speelde in zowel de organisatie als de uitvoering” van de Jodendeportaties vanuit de havenstad in 1942. Tot nu toe werd aangenomen dat Delwaide enkel had toegekeken. Van Goethem betoogt dat Delwaide onder meer een reorganisatie van de Antwerpse politie doorvoerde, waarbij de ‘zwarte’ agenten zo veel mogelijk in de Joodse wijk rond het Centraal Station werden geconcentreerd.

Behoedzaam

In het stadsbestuur wordt afwachtend gereageerd op de vraag van Groen. De Antwerpse burgemeester Bart De Wever wil voorlopig geen commentaar geven. “Als Groen de discussie wil openen op de gemeenteraad, zullen we daar antwoord geven.”  

Ook sp.a reageert behoedzaam. “Als het over historische naamgeving gaat, moet je heel goed oppassen. Je weet waar je begint, maar niet waar je eindigt”, zegt Yasmine Kherbache. Zij denkt dat een bredere discussie nodig is, over de namen uit het oorlogsverleden, maar ook over de namen uit bijvoorbeeld het koloniale verleden. De partij overweegt op dat vlak een initiatief te nemen.

Oppositiepartij CD&V “wil niet in het verleden blijven hangen”. “Zowel Patrick Janssens als Bart De Wever heeft zich verontschuldigd voor de rol van de Antwerpse overheden bij de deportaties”, zegt Nahima Lanjri. “Ik vind het vooral belangrijk naar de toekomst te kijken. Antwerpenaren, in de eerste plaats de jeugd, moeten de geschiedenis kennen en beseffen waartoe extremisme kan leiden.”

Herinneringscultuur

Waar zowat alle Antwerpse partijen het eens over zijn, is dat de herinneringscultuur in de stad versterkt moet worden. “Vandaag kun je door de stad wandelen langs plekken waar zich de grootste gruwelijkheden hebben afgespeeld tijdens de oorlog, maar bijna niets herinnert daar nog aan”, zegt Kherbache. 

Ze verwijst naar de school in de Grotehondstraat in de wijk Zurenborg. Tijdens de nacht van 28 augustus 1942 werden daar honderden Joden, onder wie heel wat kinderen, bijeengedreven en gedeporteerd. Er is niet eens een gedenkplaat die ernaar verwijst. 

Ook De Wever zegt dat het onderzoek van Van Goethem “een reden te meer is om de herinneringscultuur rond de bezetting en de bevrijding te verdiepen en te versterken, nu er steeds minder levende getuigen van zijn”.

Op vraag van De Wever werd tijdens de vorige regeerperiode al een wetenschappelijke commissie aangesteld om de Antwerpse herinneringscultuur door te lichten. Die commissie besloot dat de herinnering aan de Tweede Wereldoorlog veel beter zichtbaar moet worden in straten, scholen en andere publieke locaties. In de commissie zetelden onder anderen Van Goethem en Bruno De Wever.

Struikelstenen

Het nieuwe bestuursakkoord van de Bourgondische coalitie neemt een groot deel van die aanbevelingen over. De stad wil “een open geschiedenisboek zijn, waarbij de geschiedenis van de stad maximaal zichtbaar en leesbaar is in het straatbeeld”. 

Het kan gaan over de plaatsing van ‘struikelstenen’ in het voetpad voor huizen van slachtoffers van de Jodenrazzia’s – sinds vorige zomer zijn die toegelaten. Aan het MAS komt sowieso een monument met daarop de namen van alle Antwerpenaren – niet alleen de Joodse – die om het leven kwamen tijdens de Tweede Wereldoorlog.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.