Maandag 03/08/2020

Grimmig sprookje over prins Trump

De machtsgreep van Donald Trump degouteerde de Britse auteur Howard Jacobson zozeer dat hij zijn pen in vitriool doopte en het venijnige sprookjesverhaal Pussy schreef.

Satire.

De ommuurde republiek Urbs-Ludus, een collectie hemelhoge casino's en hotels, wordt bestuurd door groothertog Renzo Origenes en zijn vrouw, groothertogin Demanska. Na de geboorte van hun zoon, prins Altercatio, wordt professor Kolskeggur Probrius aangetrokken om het kind op te voeden. Voordat Probrius door de universiteit werd ontslagen, doceerde hij fono-ethiek, een 'onderzoeksprogramma dat zich bezighield met het belang van taal op ethisch denken'. Hij is kortom de ideale man om Altercatio, die bij een vrouw enkel aan pussy denkt en 'fuck, nikker, kut' als voornaamste woordenschat bezit, voor een leven aan de top van zowel de zakenwereld als de politiek klaar te stomen.

Maar zal Probrius succes boeken? Altercatio is immers hardleers, dom, lui, opschepperig, sadistisch, ijdel en zo zelfingenomen dat zijn hersens slechts het woord 'ik' bevatten, een woord dat daar bovendien heen en weer kaatst 'als een biljartbal in een lege basiliek'.

Het antwoord heeft Howard Jacobson (1942) in een grimmig satirisch sprookje gewikkeld. Hij won in 2010 de Man Booker Prize met De Finklerkwestie, een tragikomische roman over joodse identiteit, en in 2014 schreef hij met J een subtiele dystopie over een samenleving die de herinnering aan een massamoord wil wissen.

Nu is er dus Pussy, een hekeldicht dat in amper twee maanden tijd het licht zag. Je moet al zonder smartphone in een ander zonnestelsel wonen als je niet doorhebt dat de avonturen van Altercatio de onweerstaanbare opkomst van Donald Trump verbeelden. Altercatio met zijn citroenkleurige haar, zijn speldenprikken van ogen en zijn dwerghanden? Ook de titel spreekt uiteraard duidelijke taal. Een goedkoop glijmiddel voor de sensatiebeluste lezer?

Een monster

Liefhebbers van satire vinden het in elk geval geweldig dat een satiricus zijn doelwit een spiegel voorhoudt, terwijl tegenstanders er de pest in hebben als ze met hun neus op hun reflectie worden gedrukt.

Maar wat als de lezer niet snapt wie het slachtoffer van de spot is? Bij Pussy loopt niemand gevaar verkeerd begrepen te worden: Jacobson was zo geschokt door de verkiezing van Trump tot president van de VS dat geen haar op zijn hoofd eraan dacht om zijn gifspuitje met één druppel subtiliteit of lichtvoetigheid te vullen. In de ogen van Jacobson is Trump een monster. Dus moest ook Altercatio in een monster veranderen.

Maar is woede een goede raadgever? Is een ogenblikkelijke reactie op verontwaardiging verstandig? Jacobson houdt geen rekening met zulke pietluttigheden, hij hakt met zijn bijl als een bezetene in op alles wat hem in Altercatio aka Trump tegen de borst stuit. De prins kan geen fatsoenlijke zin bouwen of een zinvolle gedachte ontwikkelen, hij leest nooit boeken en is verslaafd aan reality-tv, hij twittert en liegt, accepteert nooit kritiek, pocht dat elke vrouw het leuk vindt om tussen de benen gegrepen te worden en heeft een hekel aan buitenlanders, joden, moslims en homoseksuelen.

Helaas lijkt Jacobson niet te beseffen dat zijn bijl op den duur aan scherpte inboet. Ten eerste wéten we al een poos hoe Trump in elkaar zit, ten tweede werkt de opeenstapeling van Altercatio's gebreken en onhebbelijkheden plus de ononderbroken stroom van verwijzingen naar de recente Amerikaanse politiek een overladen gevoel in de hand. Gelukkig herstelt Jacobson voor een deel zijn fout met een aantal messcherpe en gitzwarte bespiegelingen over een tijdgeest die het succes van armetierige, maar onrustbarende figuren zoals Trump mogelijk heeft gemaakt.

Ten slotte zadelt Pussy, zoals elke satire, de lezer met speurwerk op. Wie treedt verder op in het circus van Altercatio? Welke gebeurtenissen komen nog in het vizier van de spotvogel? Wie zijn bijvoorbeeld Passsant Heminway, Adonis, Caleb Terlenka, Eugenus Fonocrates en Durák Spravtsjik? En wat zijn Brightstar en Plaszentza? Lol verzekerd.

Jacobson slaat altijd en zalft nooit. De humor is het onvermijdelijke slachtoffer. Bovendien is Jacobson met dit gewrocht over een gedrocht even voorspelbaar als dat Donald Trumps politieke daden onvoorspelbaar zijn.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234