Woensdag 21/10/2020

Grijze haren, groene jongens

De Vlaamse ouderenvereniging OKRA zet haar leden sinds begin dit jaar aan tot milieubewuster leven en consumeren. 'Misschien is het niet meer voor ons. Maar we willen onze kleinkinderen niet met de miserie laten zitten.' Vier verhalen over fietsvakanties, emmers in de douche, en carnivoren die plots erg tuk geworden zijn op de salades van hun vrouw.

Roland Dewulf, 61 jaar, Oostende

'Met Al Gore is het voor mij allemaal begonnen. In 2010 zag ik zijn documentaire An Inconvenient Truth, over de opwarming van de aarde. Ik was daar danig van onder de indruk. Op het internet ben ik dan op zoek gegaan naar meer informatie, en zo kwam ik bij het Wereldnatuurfonds terecht, waar ik mijn ecologische voetafdruk kon bekijken. Op dat moment was die 7,1 hectare, terwijl die 1,8 mag zijn om de wereld leefbaar te houden. Daar wilde ik iets aan doen. Ik volgde tips die het WWF gaf, en twee jaar later kwam daar het initiatief van OKRA bij. Ondertussen is mijn voetafdruk verkleind tot 2,1 hectare. Dat is al heel wat, maar het moet nog beter.

"Wat ik daarvoor heb gedaan? Om te beginnen heb ik alle klassieke gloeilampen vervangen door spaarlampen. De verwarming zet ik nu systematisch op 19 graden in plaats van 21 graden, en ik doe gewoon een truitje meer aan. Water in flessen komt nauwelijks nog in huis. Meestal heb ik nog één fles liggen, voor als er bezoek is en zij geen kraanwater willen drinken, maar zelf drink ik uitsluitend water van de kraan.

"De meest serieuze ingreep was misschien wel dat ik mijn auto heb weggedaan. Nu ja, moeilijk was dat ook niet, want ik woon in het centrum van de stad en ik kan bijna overal te voet of met de fiets naartoe. Als ik een uitstap maak, neem ik het openbaar vervoer. En als dat echt niet lukt, dan doe ik een beroep op het autodelen van Cambio. Ten slotte eet ik ook veel minder vlees: vijf dagen per week in plaats van zeven dagen per week.

"Die inspanningen zijn allemaal erg klein, maar ze hebben wel grote gevolgen. Natuurlijk is er soms ook een keerzijde aan het verhaal. Stel dat België massaal gaat overschakelen op leidingwater, wat moet er dan met de fabrieken in Spa gebeuren? Het zal tot werkloosheid leiden.

"Ondertussen ben ik een aanspreekpunt geworden, en probeer ik zo veel mogelijk OKRA-leden ervan te overtuigen van deze andere manier van leven. 'Zeg, we zijn tachtig, dat is toch niet meer voor ons?', hoor ik mensen wel eens zeggen. 'Misschien niet', antwoord ik dan, 'maar doe het dan voor uw kleinkinderen.' Daar zijn ze dan wel gevoelig voor, merk ik. Ik wil de mensen ook niet bang maken, ik ben niet de grote verkondiger van het einde van de wereld. Ik wil gewoon doorgeven wat ik zelf heb uitgetest. En vertellen dat het best veel oplevert."

Bert Biliet, 70 jaar, Evergem

'Ik ben zeker niet de grote fanatiekeling", haast Bert Biliet zich te zeggen. "Ik ben een bourgondiër. Die kleine aanpassingen in mijn levenswijze hebben daar eigenlijk niets aan veranderd. Ik eet nog steeds vlees, maar wel veel minder. Terwijl dat vroeger nog zo'n 250 gram per dag was, doe ik het nu met 75 gram. Het glas wijn 's avonds blijft, maar het aperitieven 's middags laat ik achterwege. We letten er ook meer op dat we zuiniger met eten omgaan, en dat we in het algemeen minder verbruiken. Dat zorgt dan ook weer voor minder afval. Groenten en fruit kopen we bij een kraampje hier in het dorp, dat wordt uitgebaat door een Filippijnse bioboerin.

"Ik ga nu ook elke dag met de fiets de krant halen. Of te voet, als het regent. Dat is een paar kilometer, maar vroeger deed ik dat toch met de wagen. Of dat allemaal ook effect heeft op mijn gezondheid? Tja, als je minder weegt, voel je je beter, zeggen ze. (lacht) Soms is dat zo, inderdaad.

"Waarom we dit doen? Niet om financiële redenen, hoewel je best wel wat bespaart als je bewuster en zuiniger leeft. Het is ook niet louter voor de toekomstige generaties dat we ons gedrag hebben aangepast. Ik wil eerder aantonen dat je ook op een andere manier in deze consumptiemaatschappij kunt staan. We moeten als mensen beter leren omgaan met geld, milieu en consumptie, vind ik. Wat ook erg belangrijk is voor mij: het geld dat we overhouden besteden we aan onderwijsprojecten voor kansarmen.

'Ik ben al langer bezig met sociale projecten in Roemenië. Enkele jaren geleden hadden we een Roemeense vrouw op bezoek, en we gingen met haar naar een grootwarenhuis hier in de buurt. Ze werd bijna ziek van wat ze zag aan overdaad. 'Jullie West-Europeanen brengen wel veel goederen naar landen als Roemenië', zei ze, 'maar jullie geven wat jullie te veel hebben. Als wij iets geven, geven we wat we niet hebben.' Die woorden zijn me altijd bijgebleven."

Tot slot doet Bert nog een tip van de hand. "Bio staat niet noodzakelijk synoniem voor eco", zegt hij. "Onlangs kreeg ik biologische wijn uit Australië cadeau. Maar wat heeft dat aan het milieu gekost om die tot hier te krijgen? In het Hageland produceren ze ook biowijn. En hij is lekker, geloof me."

Rik Haegebaert en Adri Monden, 62 en 64 jaar, Diegem

'Toen ik een jonge gast was, vlak na de oorlog, was de auto een statussymbool. Het was maar anderhalve kilometer tot aan de kerk, maar ik nam de wagen. Met het ouder worden ben ik de meerwaarde van een auto steeds meer in twijfel gaan trekken. En ben ik me ook meer bewust van zijn milieu-impact. De laatste jaren ben ik dus echt gebeten door de fiets. Twee keer per week rij ik van Diegem naar Leuven, langs de fietsexpresweg. Elke week zie ik daar meer fietsers. Ze hebben veel minder stress dan wanneer ze met de auto gaan, en komen ontspannen op het werk aan, zo vertellen ze me.

"Ook onze vakanties doen we met de fiets. Met een groep vrienden een week gaan trappen in Nederland of Frankrijk is voor ons veel ontspannender dan met het vliegtuig naar Zuid-Europa gaan. Overigens: in één leven kun je toch nooit heel de wereld zien. Zuid-Amerika kun je dus evengoed leren kennen via een goede documentaire op BBC. We zijn wel al naar Santiago de Compostela gefietst, een zalige ervaring was dat.

"Vroeger was ik ook een echte vleeseter, maar dankzij de vegetarische kookkunsten van mijn vrouw heb ik daar nu veel minder behoefte aan. Eén keer per week, dat volstaat. Mijn vrouw heeft echt de kunst geleerd om zalige gerechten klaar te maken met groenten. Een salade kan zo lekker zijn! Ze probeert ook zo veel mogelijk met seizoensgroenten te koken.

"Kijk, het klimaat verandert, dat is duidelijk. Wat daarvan de oorzaken zijn, en in welk tempo het gebeurt, daar kun je nog over discussiëren, maar we kunnen er niet naast kijken. Voor veel ouderen zijn de kleinkinderen een stimulans om milieubewuster te gaan leven. Die van ons zijn tussen 2,5 en 12 jaar oud, en ook zij zijn op een of andere manier al bezig met ecologie. Dat schept een extra band."

Mia Sampermans, 70 jaar, Deurne

'De veranderingen die ik in mijn leven heb doorgevoerd zijn klein, maar als honderdduizend mensen kleine stukjes bijdragen, betekent dat wel iets, toch?

"Sinds ik me voor dit project geëngageerd heb, spring ik veel bewuster om met energie. Een uur voor ik ga slapen, zet ik de verwarming al af. In de spoelbak van het toilet ligt een fles gevuld met zand. Zo bespaar je drinkwater als je doorspoelt. Met een gevulde fles van één liter bespaar je één liter water bij elke spoelbeurt. Baden doe ik bijna niet meer, ik neem een douche in de plaats. De douche heeft een spaarkop, dat spreekt vanzelf. En er staat een emmer in, om de eerste liters koud water op te vangen. In plaats van liters te verspillen terwijl je wacht op warm water, kun je dat koude water perfect gebruiken om de planten water te geven. Of om het toilet mee door te spoelen.

"Daarnaast kijk ik ook meer uit naar biologische en seizoensgebonden producten. Vorige week was ik op de markt, en daar lagen aardbeien van Hoogstraten. Hoeveel energie moet er wel niet gebruikt zijn om die al in maart te kunnen aanbieden? Waarom kunnen we niet op aardbeien wachten tot het hun seizoen is? Hetzelfde geldt trouwens voor asperges. Nu moet u weten dat ik daar werkelijk dol op ben, het water kwam me in de mond toen ik ze zag liggen. Maar ik heb ze niet gekocht. Ook de aardbeien heb ik laten liggen.

"Ik ben een sociaal bewogen iemand, en ik probeer ook andere senioren ervan te overtuigen om bewuster om te gaan met voedsel, water en energie. Wij hebben het nu nog erg goed, maar wat staat er de generaties na ons allemaal niet te wachten? Zelf heb ik geen kinderen, maar dat wil niet zeggen dat ik geen bijdrage moet leveren in de zorg voor iemand anders zijn nazaten."

Bloggende senioren

Ik vind de aarde leuk is een project van ouderenvereniging OKRA. Achttien senioren, de zogenaamde 'Low Impact vrijwilligers', hebben zich geëngageerd om een jaar lang duurzamer te leven én daarover een blog bij te houden. Onder het motto 'Als het aan Okra ligt, blijft onze planeet leefbaar voor onze kinderen en kleinkinderen' kregen de senioren vooraf milieubewuste tips mee van Steven Vromman, Vlaanderens bekendste Low Impact Man.

Het blogproject is genomineerd voor de E-award, een prijs voor e-inclusie- en digitale mediawijsheidsprojecten. Morgen wordt die prijs uitgereikt tijdens de studiedag 'The digital society: van digitale geletterdheid tot digitale participatie'.

De ervaringen en tips van de senioren kunt u volgen op www.ikvinddeaardeleuk.be.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234