Vrijdag 03/12/2021

GRIET OP DE BEECK

Als het allermooiste je wordt afgepakt. Als een vuile ziekte net jou uitkiest. Als je op geen enkele vraag het antwoordt vindt. Als ze je auto wegslepen omdat je parkeerde voor een garage die totaal niet leek op een garage. We voelen ons allemaal weleens het slachtoffer. Ook al weet iedereen dat die positie de allerdomste is die je kan kiezen. Omdat je daar hoe dan ook geen stap mee verder komt.

Lies Pauwels maakte met Ineke Nijssen en Leen Roels, twee actrices die jarenlang bij de overleden Eric De Volder speelden, een theatervoorstelling bij het KIP met precies dat uitgangspunt: Laisse tomber. Twee vrouwen zijn slachtoffers, of zo doen ze zich voor, dat valt moeilijk te zeggen. Op sommige momenten zijn ze heel duidelijk de boel aan het manipuleren: als Leen Roels lekker politiek incorrect opkomt met een gitaar en doet alsof ze blind is: 'ik ga een liedje voor u spelen, krijg ik dan een heel klein beetje geld?' Op andere kwartieren blijft het allemaal veel meer schemerzone. En dat maakt het fascinerend.

Ik vind Lies Pauwels een intrigerende theaterfiguur. Ze heeft niet de minste belangstelling voor het vertellen van flink opgebouwde verhaaltjes. Ze voelt zich nooit geroepen om heldere boodschappen keurig verpakt de zaal in te sturen. Ze zoekt geen acteurs die op scène aan virtuoos acteren komen doen. Zij wil spelers die meedenken en zich zo geven dat er geen weg naast is. Zij wil in haar producties milde tot hevige chaos creëren waar een publiek zich wel tegenover moet verhouden. Zij toont een stukje wereld zoals die ook daarbuiten bestaat: complex, verontrustend, diffuus, en ook onverwacht warm, opeens.

De basis van Laisse tomber is simpel. Twee actrices, twee micro's, een ruimte die het midden houdt tussen een kapel en een polyvalente ruimte. Er zijn gordijnen waar het makkelijk achter verdwijnen is. Om terug te komen met een ander kostuum, een ander gezicht, een andere insteek. De dames lopen af en aan. Ze zijn niet blij en zoeken naar oplossingen, naar geborgenheid, naar manieren om te overleven. Ze proberen de mooiste te zijn (wat leidt tot heerlijke scènes van twee deelnemers aan een missverkiezing die zich door antwoorden op de typische vragen stuntelen). Ze proberen de wereld te redden, of andere mensen (wegkijken van jezelf is makkelijker dan diep naar binnen). Ze prediken make love, not war-gedachten met onverschrokken en volgehouden naïviteit. Ze gaan op in groot leed dat eigenlijk niet het hunne is. Ze tappen nog eens bij uit het karton met wijn dat als een vermoeid rekwisiet in het hoekje staat.

Dat leidt tot geweldig geestige momenten. Tot kleine feestjes. Tot verrassende scènes. Tot excessen van actrices die alle registers opentrekken. En nu en dan ook weleens tot een monoloog die net dat tikje te lang durft te duren. Maar evengoed is het een trip die mij prikkelde en beetpakte en vasthield. Want ook al gaat het om vrouwen die zich weinig aantrekkelijk in die slachtofferpositie blijven manoeuvreren, tegelijk moest ik denken: dit kan alleen maar komen uit hoofden van mensen die veel denken en hard voelen, en die regelmatig worstelen met dit lastige leven, en wankel tasten naar grond onder hun voeten die er niet altijd lijkt te zijn.

En dan komt de slotscène. Door de boxen: 'Wild World' van Cat Stevens. En de twee dames, helemaal uitgewrongen en uitgehuild en uitgeprobeerd, beginnen te zwaaien, naar ons. Met een grote glimlach die ze nog ergens vandaan hebben weten te halen. Vol overgave en hartelijk. Ze kijken ons een voor een in de ogen. En blijven zwaaien. Zo'n naïef gebaar, als kinderen vanuit de auto van hun moeder. Op zoek naar reactie, bevestiging, de simpelste vorm van aandacht. En dan merk ik hoe toeschouwers terug beginnen te zwaaien, eerst een paar, later meer. Al de rest zit minstens voluit terug te lachen, warm te kijken. Hoezeer die twee zichzelf ook van hun lelijkste kant hebben laten zien, op dat moment worden ze collectief omarmd. Mij greep dat aan. En ik vroeg mij af waarom. Ik denk dat wij altijd toch de mens zien, herkenbaar in al zijn verdriet en zijn afzien, en dat kunnen we niet afwijzen. Omdat we onszelf herkennen. Zo mooi en goed zijn wij uiteindelijk zelf ook echt lang niet altijd.

Laisse tomberstuurde mij met een kop vol vragen en een ontregeld hart de zaal uit. Het KIP blijkt met deze vierde voorstelling alweer goed bezig. Het is wachten tot het nieuwe theaterseizoen voor u zelf kan gaan kijken, maar wat mij betreft: noteer het nu al in uw agenda.

Griet Op de Beeck is freelance journaliste voor deze krant.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234