Zondag 09/08/2020

GRIET OP DE BEECK

Ik heb het altijd iets vreemds gevonden: prijzen die worden uitgereikt aan artiesten. In de koers kun je eenvoudigweg zeggen: hij ging als eerste over de streep. Maar in de kunsten doe je onontkoombaar aan appelen met peren vergelijken, al was

het maar omdat elk oeuvre, elk schilderij, elke voorstelling,

elk boek, elke plaat om andere redenen grandioos is, als het grandioos is.

Ik zou bijvoorbeeld niet graag in de jury van de Herman de Coninckprijs hebben gezeten. Ik heb de meerderheid van de bundels gelezen, en hoe in godsnaam de recentste exemplaren vergelijken van bijvoorbeeld Leonard Nolens, Maud Vanhauwaert en Peter Verhelst? Ik vond ze alvast alledrie buitengewoon, in wat elk van die titels proberen te zijn. Maar hoe te kiezen wie nu de winnaar is? Welke criteria hanteren ze dan? In mijn ervaring bestaan er evenveel interpretaties van kunstwerken als er toeschouwers, luisteraars of lezers zijn. Net omdat er niet zoiets bestaat als objectiviteit in de perceptie van kunst, wat net het heerlijke is aan de interactie tussen elk kunstwerk en zijn publiek.

Ik probeer me weleens voor te stellen hoe dat dan gaat: wie zijn precies de mensen die zo'n beslissing nemen? En op basis waarvan zitten ze daar? En waarom wordt welke naam uiteindelijk gekozen? Speelt tijdsdruk een rol? En strategie? Wint het boek vooruitgeschoven door de verdediger met het meest manipulatieve talent? Of bestaat er zoiets als een genuanceerd bevochten consensus, waar elk lid van die jury zich als een man van harte achter schaart?

In ieder geval: ik ben blij dat ze bestaan, de Herman de Coninck- en alle andere prijzen. Omdat ze per definitie iets goeds doen, wie er ook wint: een spot zetten op wat er weer aan moois is verschenen of gebeurd, in dit geval in de gedichtenschrijverij. Sowieso al een genre dat alle warme aandacht verdient, en dat zo vaak te weinig krijgt. Ik hoorde dat er over de jongste bundel van Leonard Nolens amper iets geschreven is. Een van de absoluut grootste dichters van de Lage Landen brengt, na een persoonlijk heftig jaar, langverwacht, nieuw werk uit, maar nauwelijks een krant die er een hoekje voor vrij wil maken. Volgens mij maakt dat een dichter als Nolens ongelukkig. Ook al zegt dat uitblijven van redactionele aandacht alleen maar iets over hoe de media evolueren. Ik stel me toch voor dat zoiets de zelftwijfel voedt, die sowieso al in het hoofd huist van elke kunstenaar. Hopelijk maakte de nominatie toch even iets goed.

Het is jammer dat zo weinig mensen nog poëzie lezen. Terwijl ze doorgaans helemaal niet zo onleesbaar is als velen denken. Het vraagt alleen wat traagheid, wat geconcentreerde aandacht, die in deze tijden misschien wat atypisch is geworden. Maar net daarin schuilt voor mij de grote aantrekkingskracht van een gedicht. Dat het mij tot stilstand dwingt, tot lezen en herlezen, tot blijven denken en zoeken naar veelheid aan betekenis, tot voelen en dat durven laten bestaan. Wat is er fascinerender dan de taal gebruiken om manifest naar zichzelf te verwijzen, en zo naar al wat ze vermag?

Ik was overigens ook blij met de winnaar: Wij totale vlam van Peter Verhelst, een dichter van wie ik al veel jaren erg hou. Ook hij heeft de voorbije jaren geheel ten onrechte gewonnen aan punten in de categorie 'verondersteld onleesbaar'. Dat is pertinent niet zo. Omdat het er niet om gaat om de elfendertig referenties per se te moeten herkennen, maar over willen openstaan voor al wat deze dichter aan delicaats en verwoestends en prikkelends en heftigs en wrangs en teders en ontregelends en ziedends voelbaar weet te maken.

De condense manier waarop hij met woorden wankele bouwwerken maakt met zo'n grote kracht, de gloedvolle beelden die hij creëert van universums die nog niet bestonden tot hij ze schiep; het dwingt een mens tot grote verwondering, tot een nieuw soort kijken naar de wereld en de mensen en de dingen. Ik denk dus: durf het te proberen, u zult beloond worden.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234