Woensdag 08/12/2021

Griekenland was niet te socialistisch

Bij de Europese verkiezingen van 2009 verloren de socialisten stemmen en zetels in Groot-Brittannië, Duitsland, Frankrijk, Nederland en Vlaanderen. Maar in Griekenland verbeterde PASOK haar score, en in de federatie Wallonië-Brussel werden de socialisten, ook al verloren ze stemmen, in vergelijking met het resultaat van 2007 opnieuw de grootste formatie. Ziedaar een element van gelijkenis tussen Papandreou en Di Rupo: ze hebben de bankencrisis in electoraal opzicht beter doorstaan dan andere sociaaldemocratische partijen.

De redenen voor dat verschil hangen gedeeltelijk samen met de politieke lijn van beide partijen. De Belgische PS en PASOK hielden vast aan een discours dat de sociale staat verdedigde, terwijl de andere sociaaldemocratische partijen een besparingsbeleid wilden voeren door uitgaven weg te snoeien. Ze meenden dat dat hun land sneller uit de crisis zou halen. De andere sociaaldemocratische partijen zagen in 2009 aan hun linkerzijde dus partijen opdagen die actiever de sociale gelijkheid wilden verdedigden. Zo zag men de Griekse en Belgische socialisten een radicaal linkse positie binnen de socialistische fractie in het Europees Parlement innemen.

Je kunt de indruk krijgen dat de Duitse en Scandinavische sociaaldemocraten in Europa zich veeleer als manager opstellen. Ze proberen investeerders aan te trekken door de sociale condities aan te passen aan de eisen van de winstzoekers. Maar de Franse socialisten die van 1997 tot 2002 aan de macht waren, volgden dezelfde lijn, en vermengden een verhoogde sociale bescherming met een verleidingsoffensief dat mikte op de investeerders. Ze gingen zelfs zo ver te zeggen dat de sluiting van een bedrijf onvermijdelijk was als de eigenaars dat hadden beslist, en dat hun programma overigens niet socialistisch was. Nochtans is dat niet meteen geruststellend voor de meest kwetsbare kiezers binnen het ongelijke sociale bestel van de globalisering, en formaties links van de PS zeiden dus wat Lionel Jospin (Frans PS premier 1997-2002 nvdr ) was vergeten te herhalen: de maatschappelijke cohesie moet herbevestigd worden.

Maar als je stelt dat de gezondmaking van de begroting - een klus waaraan de regering in wording zich nu waagt - ons land in het spoor van Griekenland zal duwen, zoals Bart De Wever gisteren deed, dan haal je de dingen door elkaar. De vergelijking tussen de Belgische onderhandelingen en het Griekse spoor werd gelanceerd om twee onderscheiden politieke benaderingen over één kam te scheren. Het gaat erom duidelijk te maken dat de verdediging van de sociale staat - men durft die niet langer de verzorgingsstaat te noemen, hoewel men hem nog niet de actieve sociale staat noemt - leidt tot een onhoudbaar budgettair beleid en tot het faillissement zoals in Griekenland. Dat Di Rupo het land dus overlevert aan een zelfmoordbeleid.

Toch was het niet de - overigens weinig effectieve - sociale staat die Griekenland de das omdeed. Het was een mix van totaal uit de hand gelopen militaire uitgaven, van fiscale privileges voor de Grieks-orthodoxe kerk van het ancien regime, van corruptie, van een gebrek aan fiscale burgerzin, van olympische budgettaire nonchalance. En laten we niet vergeten: van statistische fraude om zich toegang te verschaffen tot de eurozone. Als je de indruk wekt dat de verdediging van de sociale zekerheid leidt tot Griekse toestanden, dan vergeet je, zoals Paul Krugman onlangs aangaf, dat de landen met een efficiënte sociale zekerheid de crisis beter doorstaan hebben dan landen met een zwakke sociale zekerheid, en dat de schuldenlast van landen los staat van hun uitgaven voor de sociale zekerheid.

In de huidige Belgische politieke context is het normaal dat een speler die zichzelf heeft uitgesloten uit de onderhandelingen maar die liever heeft dat de mensen denken dat ze hem opzijgeschoven hebben, probeert aan de tonen dat zijn partij op sociaaleconomisch vlak aansluit bij de lijn van de meerderheid in zijn regio. Hij overdrijft dus het feit dat er een breuklijn (minder ideologisch dan realistisch) bestaat tussen Wallonië en Vlaanderen, en vergeet daarbij de Europese analyses omtrent Europese regio's met een industrieel verleden.

De politieke lijn die de sociale zekerheid verdedigt, die drie (en niet één) Franstalige partijen volgen en twee Vlaamse partijen, lijkt voor een voorzichtige waarnemer ver verwijderd te zijn van de irrealistische politiek die tot onlangs overheerste in Griekenland. Dat een politieke speler doet alsof hij dat niet weet, maakt ook deel uit van het politieke spel. Spijtig genoeg reageren de communautaire spelers in ons land te weinig op de verwensingen van de andere gemeenschap. Eeen constructief politiek debat voeren wordt op die manier nagenoeg onmogelijk.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234