Woensdag 01/12/2021

Griekse crisis

Grieken zijn kwaad op hun held

Grieken wachten in Athene op het optreden van Tsipras in de Brusselse arena. Beeld © reuters
Grieken wachten in Athene op het optreden van Tsipras in de Brusselse arena.Beeld © reuters

Dertien miljard euro besparen. Na vijf uur ministerraad komt Grieks premier Alexis Tsipras met die stevige voorzet. Zo hoopt hij een derde steunprogramma van Europa te verzilveren. Zijn linkse kiezers voelen zich bekocht en reageren boos.

In een ware race tegen de tijd heeft Tsipras met zijn ministers de hervormingsvoorstellen klaargestoomd die de andere eurolanden moeten overtuigen om Athene opnieuw financiële steun te verlenen en het land in de eurozone te houden. Tsipras had tot middernacht de tijd om precieze en concrete hervormingsvoorstellen voor te leggen aan de institutionele schuldeisers. Uiteindelijk is gisteravond om halftien, na uren discussie, een plan doorgemaild naar de Europese instellingen dat vanochtend ter stemming aan het Griekse parlement wordt voorgelegd.

Die volgorde lijkt onlogisch, maar insiders melden dat de premier eerst een initieel of principieel groen licht wil van de schuldeiser voor hij met zijn plan naar het parlement trekt, om zo meer kans te hebben het ook verkocht te krijgen. Want dat dat een lastig karwei wordt, lijkt op basis van de eerste inschattingen duidelijk. Het totale bedrag in dit nieuwe, ultieme plan is 13 miljard euro. Dat is liefst 5 miljard euro meer dan de 8 miljard die tot dusver was voorzien en waartegen de Grieken afgelopen weekend nog fors 'nee' zeiden in het referendum.

Hoopgevend voor de premier was alvast dat IMF-baas Christine Lagarde de avond daarvoor in Washington duidelijk pleitte voor een schuldherschikking, tot nog toe de grote hindernis in het geworstel tussen het noodlijdende land en zijn schuldeisers. Ook Amerikaans president Barack Obama bemoeide zich voor het eerst met de kwestie en maande gisteren Duitsland en Griekenland aan een compromis te vinden.

Merkel stribbelt tegen

Op basis van het bedrag waar Tsipras nu mee komt, lijkt dat misschien wel mogelijk. Relevant daarbij is de mededeling van Donald Tusk, de voorzitter van de Europese Raad die zondag de EU-top over de kwestie voorzit. Terwijl Tsipras met zijn ministers en specialisten zat te rekenen, kwam hij met de boodschap dat hij hoopte tegen de avond "realistische en concrete hervormingsvoorstellen uit Athene te krijgen en dat die gekoppeld moeten worden aan even realistische voorstellen voor schuldstabilisatie van de schuldeisers. Alleen dan hebben we een win-winsituatie." Ook dat is een pleidooi voor schuldherschikking.

Ondanks de nieuwe forcing van het Internationaal Monetair Fonds en Tusk zei Angela Merkel op haar beurt nog maar eens dat een 'klassieke' kwijtschelding van Griekse schulden niet kan. Juristen zien evenwel voldoende mazen in de wetten die zo'n stap wel mogelijk maken, zeker als de politieke wil er is. Het is niet ondenkbaar dat een principiële afspraak over een vorm van schuldherschikking verklaart waarom de Griekse regering nu met behoorlijk vergaande toegevingen komen.

Bij de Grieken zelf heerst grotendeels een afwachtende houding, zeggen verslaggever Bruno Tersago en economiejournalist en Nick Malkoutzis vanuit Athene. "Wij hebben al zoveel plannen zien passeren en lekken en weer ingetrokken worden dat we nu niet direct weten hoe te reageren", zegt Malkoutzis. Maar naarmate de avond vordert en het bedrag van 13 miljard duidelijk blijft opdoemen, voegt hij daaraan toe: "Een stevig bedrag."

Ook Tersago noemt het een "bijzonder hoog en hard bedrag. Het kan bijna niet anders of Tsipras overschrijdt hiermee een van de rode lijnen van zijn partij, namelijk geen extra besparingen, geen verdere uitholling van de pensioenen. Dus ja, het lijkt erop dat hij buigt. Maar ik ben benieuwd naar de details, want het is bekend dat hij maatregelen wil nemen die wat gelijkmatiger verspreid worden over de bevolking. Een recente Duitse studie laat zien dat de belastingverhogingen in de armere lagen van de bevolking meer dan 300 procent zijn toegenomen sinds het begin van de crisis, terwijl dat bij de rijkere lagen maar 9 procent is. Het idee is dus om echt centen bij de rijken te halen, in die mate dat dat nog mogelijk is. Daarover lees ik nu nog niets."

Woede en ongeloof

Bij de achterban en de nationalistische coalitiepartner van Tsipras is ondertussen wel al deining ontstaan nu, vier dagen nadat de Griekse kiezers besparings- en hervormingsvoorstellen van de schuldeisers verworpen hebben, toch zulke maatregelen, en dan nog in een stevige variant, naarvoor geschoven worden. "Na twee mislukte besparingsprogramma's willen we geen derde steunprogramma van zware besparingen meer dat het land geen enkel perspectief biedt", zegt minister van Energie Panagiotis Lafazanis, een hardliner binnen het linkse Syriza.

Ook verschillende tweets van gewone burgers wezen meteen op woede en ongeloof. "Je wil nu echt mijn timeline niet zien, iedereen is kwaad en voelt zich bedrogen", zo luidt het in één avondlijke oprisping van een Griek die de crisis intensief volgt.

Volgens partijbronnen zouden zo'n dertig volksvertegenwoordigers vandaag tegen het plan kunnen stemmen, maar Tsipras zou zijn partijgenoten niettemin in eer en geweten laten stemmen om een openlijke breuk te vermijden. Hij gaat er dan ook vanuit dat de belangrijkste oppositiepartijen het pakket zullen steunen.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234