Dinsdag 15/10/2019

Economie

Grieken staan weer op eigen benen: steunprogramma's niet meer van kracht

De Griekse premier Alexis Tsipras. Beeld REUTERS

Vandaag staat Griekenland financieel weer op eigen benen. Het laat het laatste steunprogramma van de eurozone en het Internationaal Monetair Fonds (IMF) los en laat jaren van diepe crisis en drie hulpprogramma's achter zich.

Begin deze maand kreeg Athene de laatste schijf van 15 miljard euro toegekend, maar officieel loopt het steunprogramma vandaag ten einde. In acht jaar tijd kreeg Griekenland 273,3 miljard uitbetaald, waarvan 241,6 miljard euro van de landen van de eurozone. In ruil moest Athene drastische besparingen en hervormingen doorvoeren. Alleen al de laatste drie jaar was er sprake van 450 maatregelen, vaak om de staatsfinanciën te saneren, de staat en de fiscus te moderniseren of de pensioenen te hervormen. Veel pijnlijke ingrepen lokten massaal protest uit bij de bevolking. 

"Patiënt zonder infuus"

In die jaren kromp de Griekse economie met een kwart, terwijl de koopkracht voor de Grieken bijna halveerde. Belastingen stegen fors, en de pensioenen werden ingeperkt. Een op de vijf Grieken is werkloos, onder jongeren zelfs een op de twee. Tienduizenden ambtenaren werden wegbezuinigd en de rest moest het met 30 procent minder salaris doen. Staatsbedrijven werden verkocht en politieke aardverschuivingen gingen hand in hand met rellen, protesten, referenda en stakingen.

De Grieken zelf zullen deze mijlpaal zonder feestgedruis aan zich voorbij laten gaan. Het zal nog even duren voor er weer wat vet aan die eigen benen hangt. Ook premier Alexis Tsipras zei onlangs dat Griekenland niet als bij toverslag zal veranderen in een rijk en welvarend land op het moment dat het wordt losgekoppeld van het Europese infuus. "Als je een patiënt van de intensive care haalt, laat je hem niet meteen een sprintje trekken", zei hij tegen een groep Griekse ondernemers.

Ook al knoopt Griekenland nu weer aan met een terugkeer naar het normale, de eurolanden blijven wel een oogje in het zeil houden. Vorige maand werd al het mechanisme geactiveerd dat moet garanderen dat het land na het einde van zijn internationale steunprogramma de teugels niet laat vieren. "Versterkt toezicht moet Griekenland helpen het vertrouwen te winnen van markten, investeerders, bedrijven en ondernemers", zei Eurocommissaris Valdis Dombrovskis.

Het toezicht houdt in dat de Europese Commissie, in samenwerking met de Europese Centrale Bank, elk kwartaal een evaluatie uitvoert en op zoek gaat naar risico's op budgettaire ontsporing. Met het toezicht worden ook de langetermijnmaatregelen ondersteund die in het kader van het noodprogramma zijn afgesproken en waartoe de Grieken zich verbonden hebben. Het mechanisme is dan wel geen vierde programma, het komt er op vraag van de eurogroep, die de zekerheid wil dat de Grieken op eigen benen kunnen staan en geen nieuwe financiële steun meer nodig zullen hebben.

De financiële markten moeten dan weer de geruststellende boodschap krijgen dat de Griekse exit uit het steunprogramma geloofwaardig is en de Griekse staatsschuld duurzaam. Om de nog steeds kolossale schuld van ongeveer 180 procent draaglijk te houden, zijn er maatregelen genomen. Zo worden de deadlines voor de afbetaling van leningen uit het tweede steunprogramma met tien jaar opgeschoven.

"Pak geld tegoed"

Veertien eurolanden leenden Athene aan het begin van de Griekse crisis 52,9 miljard euro. De eerste afbetaling van die lening laat nog steeds op zich wachten. De eurolanden willen van geen kwijtschelding weten en eisen nog steeds elke cent terug. Over twee jaar zouden de eerste aflossingen van die leningen worden betaald, zegt de Europese Commissie na vragen van het Nederlandse dagblad Trouw

Ook België heeft Griekenland een pak geld geleend. In 2010 gaf ons land een rechtstreekse steun van bijna 2 miljard euro. Later was België ook nog eens betrokken bij het Europese Financiële Stabiliteitspact. Daarin had ons land een gewicht van 3,5 procent, goed voor een bedrag van om en bij de 5 miljard euro. Tot slot nam België ook nog eens voor 1,2 miljard deel aan de lening van de Europese Centrale Bank. 

Voor zowel het tweede als het derde steunpakket hebben de Europese noodfondsen de kredieten opgehaald op de financiële markten. De terugbetalingen aan het Europese noodfonds uit het tweede en derde steunpakket beginnen op zijn vroegst in 2033 en lopen naar verwachting door tot 2066.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234