Maandag 06/12/2021

Interview

"Grieken moeten van werkethiek niet weten"

Triantafyllou: 'Grieken, stop gewoon met jullie vernederd te voelen en ga aan de slag.' Beeld © Nicola Zolin
Triantafyllou: 'Grieken, stop gewoon met jullie vernederd te voelen en ga aan de slag.'Beeld © Nicola Zolin

Met haar harde kritiek op de houding van Griekenland in de eurocrisis heeft schrijfster Soti Triantafyllou (58) zich de woede van haar landgenoten op de hals gehaald. 'Soms krijg ik een schoen naar mijn hoofd.'

Soti Triantafyllou (58) doet haar handtas open en wijst op het pak vochtige doekjes dat er altijd in zit. "Voor als ze me weer eens in mijn gezicht spugen", zegt de beroemde Griekse schrijfster. "Zo gaat dat tegenwoordig, als ik over straat loop.'

De auteur, die zichzelf ooit als links omschreef, is zeer kritisch over haar landgenoten en dat brengt risico's mee. Zeker in crisistijd, nu het eergevoel nog zo'n beetje het enige is wat de Grieken bezitten en het vanuit het buitenland toch al voortdurend klappen moet incasseren. Toch wil Soti Triantafyllou daar nog een schepje bovenop doen. "Ik ben bikkelhard", zegt ze. "Maar dat komt omdat ik zo bezorgd ben."

De boeken van de sigaren rokende schrijfster zijn steevast bestsellers in Griekenland. In de jaren 90 viel ze op doordat haar plots zich ook buiten Griekenland afspeelden. Zelf pendelde de historica en schrijfster de afgelopen jaren heen en weer tussen New York, Parijs en Athene. Dat geeft afstand om met een andere bril naar de Grieken te kijken. Die moeten niet zo gevoelig zijn, zegt ze. In de anarchistische Atheense wijk Exarchia werd ze met eieren bekogeld.

Wat verwacht u, komt er binnenkort een akkoord?
Soti Triantafyllou: "Ik durf het niet te zeggen. Lange tijd vertrouwde ik erop dat de Europese partners wel een compromis zouden sluiten, maar ze zijn Syriza echt gaan haten in Brussel. Ik vind dat niet zo gek. Tsipras sloeg totaal de verkeerde toon aan. Hij had veel meer uit de onderhandelingen kunnen halen, maar dan had hij beleefd moeten zijn. Moeten vleien. In plaats daarvan zei Tsipras tegen de Grieken dat hij op de trom zou slaan en Merkel wel zou dansen. Nou Merkel heeft niet gedanst. Ze is ook helemaal niet het type dat danst."

Misschien was de boodschap aan de Grieken gericht.
"Juist. Het gaat alleen maar over emoties. Zo gaat dat bij Grieken altijd. Er wordt niet nagedacht over strategieën. Tsipras schildert zichzelf af als een soort David die Goliath zal verslaan, en de Grieken vallen er massaal voor. Ze geloven hem omdat ze hem willen geloven. Tsipras is een populist. Hij lacht, hij belooft van alles. De Grieken zijn gaan geloven dat Europa ons iets is verschuldigd vanwege onze eeuwenoude civilisatie. Europa moet ons niet vernederen, zeggen ze. Wat een flauwekul. Stop gewoon met je vernederd te voelen en ga aan de slag, zodat we onze schuld kunnen terugbetalen."

Meer dan een kwart van de Grieken is werkloos en 18 procent heeft door de crisis niet genoeg geld om iedere dag een basismaaltijd te eten. U bent niet echt begripvol voor de roep om een socialer beleid, desnoods buiten de euro.
"Ik vrees voor echte hongersnood als we uit de euro gaan. Ik was ooit tegen de EU en wat ik me inbeeldde, is gebeurd. Veel van onze kleine ondernemingen zijn ten onder gegaan. Maar het is nu te laat. We zitten erin. Teruggaan is als eieren uit een omelet halen, het heeft geen zin. Wat we nu moeten doen, is economisch actief worden. We moeten competitief worden en ondernemen.

"Maar Syriza wil dat niet. Syriza is een antikapitalistische partij met enge trekjes. Ze willen geen akkoord met de eurolanden. Ze weten niet wat ze willen. Misschien willen ze een soort Venezuela worden, al hebben ze geen idee wat dat betekent. Ik vind ze gevaarlijk."

Zelf hebt u op Potami (De Rivier) gestemd, een partij die ook een socialer beleid wil, maar ook EU-gezind is.
(zucht) "Ik zie de crisis niet anders dan de andere Grieken, maar ik zie de oorzaken anders. We hebben fouten gemaakt. We hebben onze producten niet genoeg beschermd en gepromoot. We hebben een monsterlijke bureaucratie gecreëerd, waarbij iedereen in een kantoor zijn nagels kon doen tegenover een gegarandeerd maandsalaris. Boeren werden eigenaren van koffiezaken. We dachten dat we altijd rijk zouden zijn. Een vriendin van mij kocht de mooiste villa van Athene en leende daarvoor 500.000 euro. Vijfhonderdduizend euro. Nu kan ze haar hypotheek niet betalen. Ze hadden ons niet zoveel moeten laten lenen, klinkt het. Maar we waren geen kinderen, we waren zelf verantwoordelijk voor wat we deden."

In andere landen die een noodlening kregen, werkten de hervormingsvoorwaarden wel. Waarom in Griekenland niet?
"Dat is heel pijnlijk. Neem nu Ierland. De Ieren sloeg de handen in elkaar, voerden hervormingen door en lieten de crisis achter zich, terwijl wij afdrijven naar een soort nieuwe burgeroorlog. De privileges, de corruptie en de belastingontduiking bestaan nog. Volgens mij komt het door ons nationale karakter. Grieken beschouwen een werkethiek als protestants en moeten er dus bij voorbaat niets van hebben."

U gebruikt hetzelfde stereotype dat de verhouding tussen Griekenland en Europa de afgelopen jaren zo ingewikkeld maakte. Populisten in Noord-Europa geven af op de luie Griek. Uw landgenoten voelen zich vernederd.
"Ik vind niet dat we boos moeten worden als mensen ons lui noemen. In ieder stereotype zit een kern van waarheid. Lui is misschien niet het goede woord. Langzaam is beter. Als je veel te doen hebt, is het eerste wat je vrienden hier zeggen: 'Min agho nesse, wees niet gestrest.' Dat je het ook druk kunt hebben zonder gestrest te zijn, snappen ze niet. Het is ons nationale motto. Alles moet leuk en langzaam zijn. De Griek heeft plezier, hij geniet van het weer, van seks en van blauwe golven.

"Toen minister Varoufakis en zijn blonde vrouw zich uitgebreid lieten fotograferen in hun luxeappartement met uitzicht op de Akropolis en een tafel vol lekkernijen, was dat helemaal geen klap voor zijn imago. Iedereen vond het prachtig. De Griek vindt dat iedereen van het leven moet genieten. Dat is mooi, maar intussen verdwijnen de werkloosheid en armoede niet.

"Als je de oude teksten van Plato of Aristoteles leest, zie je dat zij toen al klaagden over dezelfde karaktertrekken. De overweldigende emoties, ons individualisme. Maar ook eeuwenoude bevolkingen kunnen uitsterven. Misschien blijkt het onze tragedie te zijn."

Vijftalige kosmopoliet

De Atheense schrijfster Soti Triantafyllou staat in eigen land bekend als kosmopoliet. Ze spreekt vijf talen, studeerde farmacie in Athene en geschiedenis in Parijs. Ze promoveerde in New York op 'Urban Studies' en ging terug naar Athene om literatuur te studeren. Ze publiceerde meer dan twintig boeken.

De optimistische toon in haar romans breekt met de cultuur van de pessimistische schrijver, maar juist over de klagende Griek laat Triantafyllou zich voortdurend klagend uit.

De schrijfster woonde twintig jaar lang in de anarchistische Atheense wijk Exarchia. Tijdens de crisis is ze verhuisd. Ze vindt het een getto geworden.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234