Woensdag 25/11/2020

Grieken kopen rekeningen leeg

Er is nu wel een plan, de Grieken blijven bang om wat komen kan, om hun spaarcenten gedecimeerd te zien. En dus willen ze waar voor hun geld, letterlijk. Rekeningen worden opgesoupeerd aan luxeproducten, belastingen op voorhand betaald. 'Ik heb geen wagen nodig, maar toch koop ik er een.'

Het is razend druk bij Kotsovolos, een grote elektrozaak in een welvarende buitenwijk van Athene. Grote uitverkoop? Nee, zeggen de mensen die hier werken, het is paniekkopen. De Grieken vrezen nog meer economische problemen in de toekomst, kunnen een beperkte hoeveelheid cash opnemen en gebruiken hun bankkaart dus om zich ovens, koelkasten en vaatwasmachines aan te schaffen. Duurzame dingen die hun waarde behouden in moeilijke tijden.

"We hebben enorm veel verkocht", zegt Despina Drisi, die al twaalf jaar in de winkel werkt. "Tot en met toonzaalmodellen. De mensen komen me aan mijn mouw trekken. We zetten de toestellen nu wat verder uiteen, dan vallen de gaten op de rekken niet zo op."

Op het eerste gezicht is het dagelijkse leven in Athene niet veranderd. Op de piekuren is het verkeer nog altijd druk - veel Grieken hebben hun auto al lang geleden voor goedkopere scooters geruild. De Acropolis ziet zwart van de toeristen. Vrienden ontmoeten en begroeten elkaar en zoeken cafés op, of een plekje in schaduw, tegen de hitte.

Maar onder die oppervlakte worstelen de Grieken met de penibele gevolgen van de banksluiting en de groeiende vrees voor de toekomst. Het kan allemaal nog veel erger worden. Als de Griekse regering geen akkoord met haar schuldeisers bereikt, zit de kans erin dat het land volgende week de eurozone moet verlaten.

Sommige mensen zijn niet weg te slaan van de televisie of raadplegen om de haverklap hun smartphone. Anderen weigeren te volgen wat er in Brussel gebeurt. Maar hoe dan ook doen veel mensen alles wat ze kunnen om zich financieel in te dekken, door elektrische toestellen of juwelen te kopen, en zelfs door hun belastingen vooraf te betalen - dan is er toch één financiële verplichting minder als ze een deel van hun spaargeld zouden verliezen, zoals dat in Cyprus gebeurde toen de banken in 2013 werden gered.

"Paniek is zwak uitgedrukt", zegt Antonis Mouzakis, een boekhouder in Athene. "Ik heb een massa klanten die nu meteen hun aangifte willen indienen, hun belastingen laten berekenen en snel betalen, voor ze een deel van hun geld verliezen. Zelfs bedragen van 40.000 of 50.000 euro worden in één keer betaald."

Een Griekse juwelier, George Papalexis, vertelt dat een klant woensdag voor een miljoen euro sieraden wou kopen. Dat ging niet door, want Papalexis verkoos zijn eigen juwelen boven geld op de bank. "Ik kan bijna niet geloven dat ik echt een aanbod van een miljoen heb afgeslagen. Maar ik moest wel. Dat zegt iets over het risico dat wij lopen."

Volgens Mouzakis proberen veel bedrijven ook haastig hun schulden te betalen, alweer om minder geld op de bank te hebben. Andere weigeren om dezelfde reden betalingen te aanvaarden. Wie in Cyprus in 2013 meer dan 100.000 euro op zijn rekening had, verloor 40 procent van zijn geld.

Ook individuen doen wat ze kunnen om zich te beschermen. 's Avonds doen veel mensen de ronde van de banken, op zoek naar een geldautomaat die nog niet leeg is. Anderen gebruiken hun computer om geld over verschillende rekeningen te verdelen of naar familieleden over te schrijven en op die manier het bedrag op elke rekening te verlagen.

Sinds de banken dicht zijn, kunnen de Grieken slechts 60 euro per dag uit de geldautomaat halen. Internationale transacties zijn onmogelijk, wat sommige bedrijven in de problemen brengt. De veiling op de vismarkt in de binnenstad, waar cash verplicht is, was woensdag bijna verlaten, tot verdriet van de vissers. Maar er zijn ook kleinere problemen. De bankautomaten delen alleen biljetten van 20 en van 50 euro uit, en die van 20 lijken op te raken. In de winkels wordt wisselgeld schaars.

Sommige bedrijven zijn opnieuw mensen aan het ontslaan. "Mijn baas kwam binnen en zei, we zullen allemaal doodgaan", vertelt een jonge vrouw die in een klein reisbureau in Athene werkt. "Echt waar, hij riep ons allemaal samen om dat vertellen." Ze werkt nu maar twee dagen per week meer. "Mijn baas is compleet in paniek." Ze hebben deze week geen tickets kunnen verkopen, want de Griekse agentschappen hebben geen toegang meer tot het wereldwijde ticketingsysteem.

De apothekers zijn na de sluiting van de banken bijna onmiddellijk in de problemen gekomen, want de meeste geneesmiddelen worden geïmporteerd en ze hebben geen geld om te betalen. Michalis Moschons, een apotheker in Athene, zegt dat zijn klanten begrijpen waarom hij hen wandelen moet sturen, maar dat ze zich zorgen maken. Zelf brengt hij ook begrip op - hij geeft krediet aan mensen die geen cash hebben om hun medicijnen te betalen. "Ik heb een stapel schuldbriefjes in mijn kassa."

Loon cash uitbetalen

Een aannemer die voor een Grieks elektriciteitsbedrijf werkt, vertelt - op voorwaarde van anonimiteit - dat hij vorig week al zijn belastingen voor het volledige jaar heeft betaald. Hoe minder geld hij op de bank heeft, hoe minder hij kan verliezen. "Ik heb geen auto nodig, maar misschien koop ik er toch maar een, dat scheelt weer een stuk. Iedereen wil waar voor zijn geld, de mensen vertrouwen de banken niet meer." Hij vertelt dat zijn moeder zijn hulp heeft gevraagd om bij zo veel mogelijk banken een onlinerekening te openen, zodat ze haar spaargeld kan spreiden.

De angst heeft een soort koopwoede veroorzaakt. Miljoenen Grieken hebben natuurlijk niets meer om te spenderen, na vijf jaar crisis en een stijging van de werkloosheid met meer dan 25 procent. Maar zelfs mensen met weinig geld doen mee. Vassilis Bekiaris, 29, geeft het voorbeeld van twee broers die hij kent. De een had 1.000 euro op zijn bankrekening en heeft die gebruikt om een iPhone te kopen. De ander had 10.000 euro, rekende uit dat hij misschien 20 procent zou verliezen en kocht dus voor 2.000 euro kleren. "Ze zijn er alleen maar in geslaagd de economie wat op te krikken", zegt Bekiaris.

Terwijl gepensioneerden en andere mensen zonder bankkaart krap bij kas zitten, verrassen sommige werkgevers hun personeel door de lonen in cash uit te betalen. Veel bedrijven hebben op de sluiting van de banken geanticipeerd door geld in huis te halen, zodat ze hun dankbare personeel contant kunnen betalen. Petsas, een familiebedrijf dat allerhande producten maakt, van biogas tot katoenen kleding, heeft zijn ongeveer 130 werknemers op die manier betaald. "We wilden niet dat ze uren in de rij moesten staan om 60 euro uit de automaat te halen", zegt directeur Vasilis Petsas. "Het was een leuke verrassing", vindt Effrosini Malamou, 23, een administratieve assistente. Jammer dat ze niet bij haar spaargeld kan om op vakantie te gaan.

© The New York Times

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234