Woensdag 26/06/2019

Klimaat

Greta Thunberg (16): een eigengereide klimaatmessias, of de marionet van haar markante familie?

Beeld AP

Volgende week donderdag komt de Zweedse Greta Thunberg onze klimaatspijbelaars een hart onder de riem steken tijdens hun acties. Zijzelf staakt al sinds de zomervakantie voor het klimaat. Wie is Thunberg? Een eigengereide klimaatmessias, of de marionet van haar markante familie?

In een roze skibroek, met twee mutsen op haar hoofd, zakt Greta Thunberg (16) neer in de donkerste hoek van een koffietentje in de Västerlånggatan, de hoofdstraat van het oude Stockholm. “Even ontdooien”, zegt ze.

Het is vrijdagochtend halftien en de jonge klimaatactivist heeft al twee interviews achter de rug. Het was nog donker en ijskoud toen ze vanochtend om 8 uur haar kartonnen Skolstrejk för Klimatet-protestbord (‘scholieren voor het klimaat’) in een sneeuwhoop voor het Zweedse parlement plantte.

Meteen kwamen de eerste volwassen klimaatactivisten op haar af. Ze wilden met haar praten, samen op de foto. Voorbijgangers vroegen om een selfie. Elke beweging werd ondertussen gefilmd door een Duitse cameraploeg.

Uitdrukkingsloos stond Greta iedereen te woord. Staccato de boodschap herhalend die ze al voor zo veel camera’s heeft verkondigd. “Ja, ik ga hiermee door. Tot Zweden aan de Parijs-doelen voldoet. Ja, al duurt dat jaren.”

Haatmail

De initiator van de schoolstaking voor het klimaat heeft onder klimaatactivisten een messiasachtige status verworven. Ze is het grote voorbeeld van honderdduizenden scholieren in België, Duitsland en talloze andere landen die al weken de straat op gaan om actie te eisen tegen de opwarmende aarde. Ze was de ster van de klimaattop in Polen. De medialieveling van het recente World Economic Forum in Davos.

“Ik wil dat u panikeert”, zei ze op het Zwitserse elitecongres in een speech die op sociale media massaal werd gedeeld. “Ik wil dat u handelt zoals in een crisis. Zoals u zou doen als uw huis in brand staat.”

Terwijl ze in linkse kringen de hemel in wordt geprezen, roept Greta Thunberg in rechtse kringen felle weerstand op. Klimaatontkenners, conservatieve commentatoren en Twitter-trollen bestoken haar met haatmail en snoeiharde kritiek. Ze zou een marionet van de professionele klimaatbeweging zijn. Ze zou alleen maar spijbelen om niet naar school te hoeven. En door haar ouders gebruikt worden om de verkoop van een boek over hun familie op te krikken.

Wie is het 16-jarige klimaatmeisje met de lange vlechten en priemende ogen dat zo veel reacties oproept? Greta Tintin Eleonora Ernman Thunberg komt uit een familie van bekende Zweden. Haar vader Svante is net als haar opa acteur. Haar moeder, Malena Ernman, is een internationaal succesvolle operazangeres. Zij vertegenwoordigde Zweden tien jaar geleden op het Eurovisiesongfestival.

Thunberg is open over het feit dat ze het syndroom van Asperger heeft, een vorm van autisme, en nog een paar andere stoornissen. Die aandoeningen (een obsessieve-compulsieve stoornis en selectief mutisme) maken dat ze dingen zwart-wit ziet. En dat ze zich vastbijt in het thema dat haar het meest aan het hart gaat: de klimaatverandering. Een van haar voorvaderen, Nobelprijswinnaar Svante Arrhenius, zette het onderwerp mee op de kaart. De scheikundige berekende eind negentiende eeuw als eerste hoe CO2 een broeikaseffect veroorzaakt.

Greta Thunberg ontmoet Christine Lagarde, directeur van het Internationaal Muntfonds, in Davos. Beeld EPA

Toen Thunberg jaren geleden op school over het broeikaseffect hoorde, raakte ze daar zo van in de war dat ze langzaam afgleed in een depressie. “Ik leerde dat de klimaatverandering ons bestaan bedreigt. En toch gaat iedereen maar door alsof er niks aan de hand is. Als ons leven wordt bedreigd, moeten we stoppen met het uitstoten van broeikasgassen. Zo simpel is dat, voor mij”, zegt ze daarover.

Eigenwijs

Zo’n vijf jaar lang praatte ze alleen tegen haar ouders en haar zusje. Die overtuigde ze om niet meer te vliegen, een elektrische auto te kopen en geen vlees meer te eten. Zelf at ze bijna niets meer. Ze wisselde twee keer van school. Pas nadat ze afgelopen zomer, toen ook Zweden werd geteisterd door extreme droogte en bosbranden, besloot in actie te komen, klom ze volgens haar vader uit het dal.

Hij zag het niet zitten dat Greta ging staken, vertelt Svante Thunberg later op de dag als hij haar lunch komt brengen. “Mijn vrouw en ik maakten ons veel zorgen over haar. Maar ze was vastberaden. Na de eerste dag kwam ze gelukkiger thuis dan we haar in jaren hadden gezien. De tweede dag begon ze te praten met vreemden. Op een dag bracht iemand haar veganistische noedels. Die at ze op. Ze kwam weer tot leven. Ze lacht weer, danst thuis rond en barst van de energie.”

In Zweden wordt beweerd dat Svante Thunberg achter de acties van zijn dochter zou zitten. Het zou geen toeval zijn dat op vrijdag 20 augustus, de dag dat Greta voor het eerst staakte, het boek van haar ouders over hun familie verscheen. Ook zou haar vader het brein zijn achter Greta’s krachtige speeches, die onmogelijk door een 16-jarige geschreven zouden kunnen zijn.

Onzin, reageert Svante. “Die publicatiedatum was wel degelijk toeval.” Hij wijst erop dat de opbrengsten van het boek naar goede doelen gaan. En dat Greta haar speeches zelf schrijft. “Natuurlijk help ik haar weleens. Maar meestal luistert ze niet naar mijn suggesties. Ze is veel te eigenwijs.” 

En Greta zelf? Alles wat ze doet, komt uit haar eigen koker, verzekert ze. “Ik ken de beschuldigingen, maar ik laat me door niemand brainwashen.” Ja, ze heeft soms ook wel het gevoel dat anderen haar actie kapen. “Ik snap het wel. Het klimaat is groot en abstract. Ik ben concreet en klein.”

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
© 2019 MEDIALAAN nv - alle rechten voorbehouden