Maandag 25/10/2021

interview

Greenpeace: "We kampen met een imagoprobleem"

Vincent De Brouwer. Beeld Franky Verdickt
Vincent De Brouwer.Beeld Franky Verdickt

Een ex-bankier als nieuwe topman van Greenpeace België? Vincent De Brouwer (56), een burgerlijk ingenieur mijnkunde met 25 jaar ervaring in de financiële sector, ziet er de ironie nochtans niet van in. Hij wil meer dan ooit de dialoog met de bedrijven aangaan.

Voortaan geen flitsende kantooromgeving of lange zakentrips meer voor Vincent De Brouwer. Zijn nieuwe werkplek wordt een oud herenhuis, omringd door kebabzaken langs de Haachtsesteenweg in Schaarbeek. Inclusief krakende wenteltrap, lekker ouderwetse stoelen en een kopieermachine die zo te zien de Koreaanse oorlog nog heeft meegemaakt. Hoeft het nog gezegd dat het de volgende weken even wennen wordt?

De minzame vijftiger maakte ruim 25 jaar lang carrière in de banksector, onder meer bij de toenmalige Generale Bank en de Bank of Africa, waar hij het tot regionaal directeur schopte. Vanaf volgende week gaat hij aan de slag als CEO van Greenpeace België, een niet zo alledaagse carrièreswitch. Behalve voor De Brouwer zelf dan.

Sta ons toch toe het enigszins verrassend te vinden dat iemand met uw achtergrond en ervaring nu op deze stoel belandt.
"Ik heb er natuurlijk wel even over nagedacht, (grijnst) maar voor wie me een beetje kent, komt deze stap wellicht niet zo onverwacht: in mijn vrije tijd was ik al jarenlang actief binnen Greenpeace. En om met een boutade te antwoorden op je vraag: ik heb de indruk dat er vandaag al meer dan genoeg bankiers rondlopen op deze aardbol. Terwijl er best wel nood is aan wat meer mensen die zich professioneel voor het milieu inzetten. Ook de mensen uit mijn omgeving, niet het minst mijn vrouw en kinderen, hebben me echt wel in die richting geduwd. Het was nu of nooit, een mooie kans om nog iets te doen met het maatschappelijke engagement dat altijd al in mij heeft gezeten."

"Ik draag dan wel de stempel 'bankier', maar ik heb ooit ook nog enkele jaren voor Vredeseilanden gewerkt. En dat ik deze stap niet vroeger heb gezet, had voornamelijk met het financiële aspect te maken, daar wil ik niet flauw over doen. Ik was de enige kostwinner in ons gezin, en met een loon uit de NGO-sector kom je met vier kinderen dan niet zo gemakkelijk rond."

Maar tussen de regels door lees ik wel: 'Ik kon als bankier niet voldoende het verschil maken.'
"Ja, ergens klopt dat wel. Tenzij je in die sector helemaal aan de top staat misschien, maar dat was bij mij dus niet het geval. De voorbije jaren zat ik heel vaak in Afrika, waar bankieren nog een stuk interessanter is dan hier en veel dichter bij de pure essentie aanschurkt: deposito's verzamelen en die omzetten in kredieten, in de hoop zo de economie een duwtje in de rug te geven. Laat dat nu ook de richting zijn waarin de westerse grootbanken volgens mij opnieuw zouden moeten evolueren."

Weinig sectoren die zo fundamenteel van elkaar verschillen als de banksector en de NGO-wereld. Heeft u in de financiële sector dan toch iets geleerd wat u de volgende jaren ook bij Greenpeace van pas kan komen?
"Daar ben ik wel van overtuigd. Zonder al te pocherig te willen overkomen: ik denk dat ik het bedrijfsleven vandaag wel iets beter begrijp dan pakweg twintig jaar geleden. Dat kan de komende jaren een grote troef zijn. Voor een beweging als Greenpeace wordt het almaar belangrijker om met bedrijven aan tafel te gaan zitten en hen achteraf ook te kunnen overtuigen. Iemand die zich moeiteloos in hun logica en gedachtegang kan verplaatsen, heeft dan wel een voetje voor."

"In de publieke perceptie komt dat misschien niet altijd zo over, maar Greenpeace is echt wel uit op die dialoog. We moeten bedrijven laten inzien hoe slecht ze vaak bezig zijn, en dat doe je heus niet door langs de kant te staan schreeuwen. Greenpeace is anno 2016 al lang niet meer de organisatie die het in de jaren 60 was. Heel vaak zitten wij, ver weg van de camera's, samen met bedrijven en levert dat ook echt concrete resultaten op, vaak op langere termijn. Een bedrijf kan palmolie niet van vandaag op morgen uit al zijn productieprocessen bannen, maar als we die tanker langzaam kunnen doen keren, dan beschouw ik dat ook als een succes."

Vincent De Brouwer. Beeld Franky Verdickt
Vincent De Brouwer.Beeld Franky Verdickt

Jullie imago is natuurlijk nog enigszins anders: Greenpeace haalt voornamelijk de media met acties tegen van alles en nog wat, en laat daarbij de camera over de schouder meekijken. Hebben jullie dan geen imagoprobleem?
"Wij hebben effectief een imagoprobleem, daar wil ik niet flauw over doen. Ik denk dat almaar meer mensen binnen de beweging zich daar ook heel goed van bewust zijn, en dat er de voorbije jaren ook al flink wat is veranderd op dat vlak. Ik heb ergens gelezen dat de spectaculaire acties die de media halen vandaag niet meer dan 10 procent meer uitmaken van al het campagnewerk dat Greenpeace effectief doet. De rest gebeurt achter de schermen, en bestaat dus vooral uit het zoeken naar oplossingen in consensus. Wij wegen echt wel een stuk zwaarder door dan de publieke opinie doorgaans beseft. Als we met een imagoprobleem zitten, dan heeft dat deels ook met de media te maken: positieve boodschappen en minder spectaculaire acties verkopen nu eenmaal minder goed. Iemand die zich vastketent aan een schip daarentegen, dat levert steevast mooie plaatjes op."

Als Greenpeace vandaag meer resultaten boekt met minder spektakel, hoe verklaart u dat dan? Is het bedrijfsleven zelf ook veranderd, staan het meer open voor jullie verzuchtingen?
"Ik denk het wel. Almaar meer CEO's beseffen dat we maatschappelijk echt wel met een probleem zitten, en dat ook zij hun steentje moeten bijdragen om het milieu te redden. Ik vermoed dat ze intussen ook wel beseffen dat het beter is om met een beweging als Greenpeace aan tafel te gaan zitten en er samen uit te komen, dan de confrontatie op te zoeken. De harde campagnes hebben wellicht wel hun beste tijd gehad, wat niet wegneemt dat het soms broodnodig blijft."

"Neem nu de onderhandelingen over het intussen beruchte TTIP-handelsverdrag tussen Europa en de VS. Dit is een fraai voorbeeld van gekonkel achter de schermen, op een totaal ondemocratische wijze. Wat daar op tafel ligt, gaat radicaal in tegen alles waar Greenpeace voor staat. Daarvoor blijft een harde en mediagenieke campagne echt wel nodig, in een poging het grote publiek te doen beseffen hoeveel er op het spel staat."

Prediken jullie niet gewoon al te vaak voor de eigen kerk, terwijl het grote publiek rustig verder in slaap wordt gewiegd?
"Jazeker, maar dan ben ik met dit interview misschien ook niet goed bezig. (lacht) Nee, in alle ernst, ik snap de vraag wel en het is er natuurlijk ook een die ons zelf ook constant bezighoudt. Ik denk dat we op termijn veel meer moeten gaan samenwerken, met andere milieuorganisaties en met het brede middenveld. Enkel zo kunnen we een breder publiek bereiken."

"Tegelijk zijn we nu ook gestart met het uitrollen van Greenwire, een soort Greenpeace-Facebook, dat ons moet toelaten om lokale groepen op te richten en zo op termijn ook veel meer mensen te bereiken. Want u heeft absoluut een punt: we mogen niet langer tevreden zijn met een actie die wel ergens wordt opgepikt in de media, maar waar we nog maar eens die tien activisten mochten verwelkomen die we overal al zien opduiken."

Zo werkt politiek, natuurlijk: willen jullie politici ertoe aanzetten om zich kritischer op te stellen in pakweg de onderhandelingen over TTIP, dan moeten jullie veel breder kunnen mobiliseren, om zo de druk op de politiek op te voeren.
"Natuurlijk, maar neem nu TTIP: dat is uiterst technische materie, waar Jan met de pet vandaag hoegenaamd niet van wakker ligt. Ten onrechte, maar dan is het onze taak om de alarmbel te luiden en het grote publiek ervan te overtuigen dat dit handelsverdrag wel degelijk een gigantische impact kan hebben."

"Op Europees niveau is men er in geslaagd drie miljoen handtekeningen te verzamelen tegen TTIP, wat toch niet niets is. Toen ik de vorige kabinetschef van Karel De Gucht, een van de grote pleitbezorgers van TTIP, daarmee confronteerde, was zijn afgemeten reactie: 'Drie miljoen, dat is natuurlijk niet slecht, maar wat betekent dat op vijfhonderd miljoen Europeanen die niet hebben getekend?'"

Vincent De Brouwer. Beeld Franky Verdickt
Vincent De Brouwer.Beeld Franky Verdickt

Iets anders: Greenpeace België heeft een vijftigtal werknemers. Krijgen jullie het jaarbudget nog even vlot rond als in het verleden?
"Wij halen onze inkomsten voor de volle honderd procent uit giften van intussen zowat tienduizend particulieren, en die inkomstenstroom blijft behoorlijk stabiel. We krijgen geen halve euro van het bedrijfsleven. Dat is en blijft een heel bewuste, principiële keuze, maar in mijn ogen ook nog altijd een grote troef. Een groot gedeelte van onze inkomsten vloeit overigens ook nog eens terug naar Greenpeace International, om de nood te lenigen waar die het hoogst is."

Blijf je bedrijven zo niet onbewust in het verdomhoekje duwen? Ik ken heus wel wat bedrijfsleiders die heel bewust met het milieu omgaan.
"Nee, omdat een bedrijf vandaag onze vriend kan zijn, maar morgen misschien aan de andere kant van de barricade staan. En dat zal volledig los staan van het feit of ze al dan niet onze rekening spijzen."

Bankiers zijn blijkbaar behoorlijk hot tegenwoordig: een gewezen KBC-topper leidt sinds kort Natuurpunt, de VRT zocht en vond een nieuw baas in de banksector, u gaat nu Greenpeace leiden.
"Ik ben niet zeker dat ze hier nu specifiek op een bankier uit waren. (grijnst) Los daarvan denk ik dat het vandaag misschien wel een voordeel is om over een analytische geest te beschikken en om een goed inzicht te hebben in geldstromen. Het kan best fijn zijn om een opgemerkte actie te voeren tegen nucleaire energie, maar misschien moeten we ook verder kunnen gaan, en bekijken wie of wat we echt moeten viseren."

"Want laat ons eerlijk zijn: ons leefmilieu staat er vandaag slechter voor dan dertig jaar geleden. Laat ons, Greenpeace, dan ook de moed opbrengen om de vraag te stellen waar het fout is gelopen. We mogen hier en daar dan al een paar mooie veldslagen hebben gewonnen, globaal bekeken is de strijd allesbehalve gewonnen. Hoe komt het dan dat Greenpeace niet zwaarder heeft kunnen doorwegen?"

Dat lijkt me een behoorlijk existentiële vraag.
"Absoluut, en deze organisatie is vandaag rijp genoeg om zichzelf op dat vlak ook kritisch te durven bevragen. Dat is overigens geen exclusief probleem voor ons: ook ontwikkelingsorganisaties, armoedebestrijders, enzovoort moeten zich die vraag durven stellen: hoe komt het dat we intussen al dertig of veertig jaar actie voeren en aan de kar trekken, maar toch weinig progressie zien?"

Noemt u eens een concreet voorbeeld van een maatschappelijke problematiek waarop een organisatie als Greenpeace veel zwaarder zou moeten doorwegen?
"Energie, ongetwijfeld. Dat is een tikkende tijdbom, een maatschappelijke uitdaging die dringend om een andere aanpak vraagt. En nog een: landbouw. De wijze waarop de intensieve landbouw de kleine boer volledig uit de markt heeft geduwd, eerst in de westerse maar nu ook in de derde wereld: dat is een echte schande. Daar liggen zeker kansen voor ons, en misschien hebben we die uitdagingen de voorbije decennia niet op het juiste niveau aangepakt."

Tegelijk krijgen we toch de indruk dat het grote publiek veel meer dan vroeger wakker ligt van de milieuproblematiek, en daar ook bewust mee omgaat. Wat het er voor jullie dan nog wat lastiger op maakt.
"Ja, dat klopt. 'We zijn toch goed bezig? Nooit eerder hebben we zoveel gesorteerd en gerecycleerd', ik hoor het quasi dagelijks. Dat klopt deels ook, zeker in België, waardoor onze boodschap soms moeilijk te verkopen is. En dan belanden we weer in het verhaal van de ver-van-mijn-bedshow: we moeten in de toekomst fundamenteler en strategischer werken, wat dan weer niet altijd even sexy is."

Hoe milieubewust bent u zelf bezig, in het dagelijkse leven? Dat zal de komende maanden en jaren met argusogen worden gevolgd.
"Ik denk dat ik me niet hoef te schamen voor mijn levenswijze, al kan het altijd nog een stuk beter, natuurlijk. Hier werken een aantal mensen die geen wagen hebben, of die principieel nooit een voet in een vliegtuig zullen zetten. Alle respect daarvoor, maar zover wil ik niet gaan. Ik had twee wagens, en nu ik hier vlakbij het Noordstation kom werken zal ik er misschien wel een van de hand doen, maar voor de rest zal ik mijn gedrag echt niet moeten aanpassen."

Vincent De Brouwer. Beeld Franky Verdickt
Vincent De Brouwer.Beeld Franky Verdickt
Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234