Maandag 22/07/2019

Luchtvervuiling

Greenpeace haalt slag thuis in luchtvervuilingsrechtzaak

Het Vlaams Gewest moet meer doen om de luchtvervuiling door vooral verkeer in te perken, zo oordeelt een rechter. Beeld Bas Bogaerts

Vlaanderen moet binnen het jaar een luchtkwaliteitsplan opstellen en resultaten van metingen alsnog aan de Europese Commissie doorspelen. Dat beslist de rechter in de zaak van Greenpeace versus Vlaams Gewest.

Omdat de Vlaamse regering volgens Greenpeace veel te weinig doet tegen de luchtvervuiling, spande het een rechtszaak aan tegen Vlaams minister van Leefmilieu Joke Schauvliege (CD&V). De milieuorganisatie krijgt nu deels gelijk.

De Brusselse rechter in kort geding is het er ten eerste mee eens dat de Vlaamse regering dringend een luchtkwaliteitsplan moet opstellen voor het volledige grondgebied, omdat de jaargrenswaarden voor NO2 of stikstofdioxide (de meest problematische stof uit vooral dieselmotoren, BDB) overal zijn overschreden. "De maatregelen die tot nu zijn genomen, volstaan niet en zullen de luchtverontreiniging ook niet binnen een zo kort mogelijke periode terugdringen", stelt de rechter.

Zo snel mogelijk

Daarom beveelt de rechtbank aan het Vlaams Gewest om, zoals verplicht door de Europese Luchtkwaliteitsrichtlijn, een luchtkwaliteitsplan op te stellen voor heel het Vlaams Gewest. Daar moeten maatregelen in staan die ervoor zorgen dat de uitstoot van NO₂ zo snel mogelijk daalt tot onder de grenswaarden. Als dat niet of niet tijdig gebeurt, dan moet het Vlaams Gewest een dwangsom van duizend euro per dag vertraging betalen aan Greenpeace.

Het kabinet-Schauvliege reageert bedaard o
p dit deel van het vonnis. "We hebben op de superministerraad in juli een luchtkwaliteitsplan goedgekeurd", zegt woordvoerder Jan Pauwels. "Het openbaar onderzoek loopt nog en er kan dus nog bezwaar ingediend worden, maar wij verwachten daar geen enkel probleem mee en zullen zeker tijdig aan dit deel van het vonnis kunnen voldoen."

Joeri Thijs, luchtvervuilingsexpert bij Greenpeace, verwelkomt die reactie. "Hiertegen zal dan alvast geen beroep aangetekend worden", zegt hij.  Of er werkelijk geen dwangsommen komen, is volgens hem niet zo zeker.

Vrijblijvend

"Het klopt dat er een plan is ingediend en daar staan zeker interessante punten in, zoals een slimme kilometerheffing en ultralage-emissiezones", zegt Thijs. "Maar het is vrijblijvend geformuleerd. In dit vonnis staat nu duidelijk dat het plan ervoor moet zorgen dat de overschrijdingen zo snel mogelijk worden aangepakt. Wij betwijfelen of dat met het huidige plan lukt."

De rechter geeft Greenpeace ook gelijk over meetresultaten van de luchtkwaliteit. Het Vlaams Gewest moet uiterlijk binnen de drie maanden de resultaten van bijkomende metingen naar de luchtkwaliteit aan de Europese Commissie bezorgen.

Die staan sinds begin dit jaar op de website van de Vlaamse Milieumaatschappij, maar Vlaanderen heeft ze niet aan de Commissie doorgespeeld, hoewel dat verplicht is. Door dat niet te doen, was er geen goed toezicht mogelijk en zijn belangrijke overschrijdingen niet bekrachtigd. ook konden bepaalde maatregelen die Europa oplegt niet worden genomen en kon de overschrijding van de grenswaarden niet zo snel mogelijk worden ongedaan gemaakt. "De gevolgen zijn potentieel ernstig", stelt de rechter.

"Als men erop aandringt dat wij die resultaten, die al op de VMM-site staan, officieel in een brief aan de Commissie sturen, dan zullen wij dat doen", reageert Pauwels.

Scheiding der machten

In vijf andere eisen van Greenpeace gaat de rechter niet mee. Het gaat om concrete ingrepen zoals een slimme kilometerheffing of een verbod op nieuwe infrastructuur die voor bijkomende uitstoot zou zorgen. 

Thijs: "We wisten van onze advocaten dat die eisen erg gewaagd waren. Een rechter moet natuurlijk de scheiding der machten respecteren. Het is dus erg moeilijk om politici concrete maatregelen op te leggen. We zijn niet verbaasd dat de rechter hierin niet meegaat. Hoe dan ook zullen dankzij dit vonnis net dit soort afdwingbare maatregelen nu nodig zijn om die dwangsommen te vermijden."

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
© 2019 MEDIALAAN nv - alle rechten voorbehouden