Dinsdag 22/10/2019
De Groenlandse haai leeft in de diepzee.

Biodiversiteit

Greenpeace: ‘Diepzeemijnbouw is enorme bedreiging voor oceanen’

De Groenlandse haai leeft in de diepzee. Beeld rv

Diepzeemijnbouw is een enorme bedreiging voor het leven in de oceanen, schrijft Greenpeace in een nieuw rapport. De milieuorganisatie pleit voor een ambitieus internationaal akkoord dat de bescherming van de oceanen garandeert. Ook de Belgische baggeraar DEME wordt geviseerd.

“De diepzee is het grootste ecosysteem op de planeet en de thuis van unieke wezens die we amper of niet kennen. De mijnindustrie kan de wonderen van de diepe oceaan vernietigen voordat we de kans hebben om ze te bestuderen. Want tot op vandaag is naar schatting amper 0,0001 procent van de diepe zeebodem onderzocht door wetenschappers”, benadrukt Louisa Casson, expert Oceanen bij Greenpeace International. 

Volgens de milieuorganisatie moeten de oceanen beter beschermd worden tegen diepzeemijnbouw. Vandaag is de International Seabed Authority (ISA) hiervoor verantwoordelijk. “Maar de ISA is niet geschikt. Dit orgaan is meer gericht op het behartigen van de belangen van de industrie en het lobbyen tegen een sterke oceaanbescherming”, vindt Casson. 

Greenpeace probeert te wegen op de lopende onderhandelingen over een nieuw VN-Oceanenverdrag. Daarin is sprake van de oprichting van een netwerk van beschermde zeegebieden, die samen meer dan 30 procent van de oceanen omvatten. In de tweede helft van augustus vindt de derde onderhandelingsronde over dit internationaal verdrag plaats in New York. De onderhandelingen worden begin 2020 afgesloten met een vierde en laatste ronde.

Knollen

Diepzeemijnbouw is een nieuwe manier van mijnbouw waarbij ook de grondstoffen die zich op de oceaanbodem bevinden worden ontgonnen. Want terwijl de mineraalvoorraad op het land krimpt, ligt er in het water nog een fortuin voor het ‘oprapen’. De diepste oceaanbodems zijn namelijk bezaaid met mangaanknollen – aardappelvormige stenen die mangaan, nikkel, koper en kobalt bevatten. Zeker kobalt is een kostbare grondstof. In elke smartphone en laptop zit kobalt verwerkt. Om één elektrische auto te bouwen is een hele brok nodig, soms tot vijftien kilo. 

De mangaanknollen oprapen is geen evidente klus. Daarvoor zijn grote zuigrobotten nodig, die via een kilometerslange kabel vanop een schip worden bediend. Internationaal worden die speciale robotten nu volop uitgetest ter voorbereiding van echte commerciële ontginningen. Al tienduizenden vierkante kilometers aan oceaanbodem zijn intussen verdeeld onder gespecialiseerde mijnbedrijven. China loopt voorop, maar ook onder meer het Verenigd Koninkrijk, Duitsland, Frankrijk en India mengen zich in de strijd om de zeebodem. België en Nederland doen eveneens mee.

Milieuorganisaties houden hun hart vast voor de impact van de diepzeemijnbouw op de oceaanbodem. Het gaat hen dan vooral over de manier waarop zuigrobotten het zeeleven kunnen verstoren. Diepzeesoorten zoals koralen en Groenlandse haaien zijn bijzonder kwetsbare soorten omdat ze zich maar traag voortplanten. De zuigrobotten kunnen ook stofpluimen opwekken in het water, die honderden kilometers kunnen afdrijven en het biologisch evenwicht verstoren.

Dubbele houding

Binnen de VN pleit België voor een ambitieus Oceanenverdrag. Tegelijk speelt ons land een belangrijke rol in de ontwikkeling van de diepzeemijnbouw. België staat sinds januari 2013 borg voor een exploratiecontract voor diepzeemijnbouw van Global Sea Mineral Resources, een Oostends filiaal van baggeraar DEME. Het gaat om een gebied in de Stille Oceaan dat twee keer zo groot is als België en volgens Greenpeace deel uitmaakt van een “uniek ecosysteem”.

“Als het België menens is met de bescherming van de oceanen, moet ons land zijn steun opzeggen aan het project van Global Sea Mineral Resources”, zegt An Lambrechts van Greenpeace België. Zij pleit voor een internationaal moratorium op diepzeemijnbouw “tot helemaal duidelijk wordt wat de impact ervan is op het oceaanleven”. Lambrechts stelt zich ook vragen bij de rol van Johan Vande Lanotte (sp.a) bij Global Sea Mineral Resources. “Hij werkt daar als adviseur. Dat terwijl hij als economieminister in de regering-Di Rupo ook de man was die de borgstelling voor het bedrijf regelde.”

Vande Lanotte, die momenteel samen met Didier Reynders (MR) de onderhandelingen over een nieuwe federale regering begeleidt, was niet bereikbaar voor commentaar. DEME zelf wou niet reageren op het rapport van Greenpeace.

Cowboys

“Als je een omelet maakt, moet je eieren breken. Diepzeemijnbouw zal altijd een impact hebben op het zeeleven, zoveel is zeker”, zegt Manuel Sintubin, professor geodynamiek aan de KU Leuven. “Je kan dan twee kanten op. Ofwel kies je voor een extreem voorzorgsprincipe zoals Greenpeace. Ofwel beslis je om toch een voet tussen de deur te houden.”

Sintubin kiest voor de tweede optie. “DEME is wereldtop in het baggeren. Het bedrijf probeert diepzeemijnbouw op een verantwoordelijke manier mogelijk te maken. Want vergis je niet: het bedrijf legt zichzelf strenge standaarden op”, vervolgt hij. “Opnieuw, je kan zeggen: dat is allemaal niet genoeg. Maar dan laat je diepzeemijnbouw eigenlijk over aan de cowboys die zich aan geen enkele regel zullen houden. Ik denk niet dat dit de juiste beslissing is.”

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234