Maandag 17/06/2019

Greece lightnin' Ontwerper

Het grootste licht van de lampenwereld? Ongetwijfeld Michael Anastassiades. Deze maand exposeert de Cypriotische ex-yogaleraar voor het eerst in België, in Atelier Jespers. Dat is de modernistische kunstenaarswoning van designverzamelaar Jean-François Declercq. We laten hem de vragen stellen.

Dertien grote, lichtgevende mobiles bengelen in een prachtige modernistische villa in Brussel. Zigzaggend laveren we tussen zachtjes deinende lampen die evenveel kunst als verlichting zijn. De objecten lijken supersimpel: slanke, zwarte buizen en bollampen houden elkaar in evenwicht. Of staan die uitgepuurde kroonluchters op het punt om uit balans te gaan? De lichtgevende evenwichtsoefeningen zijn onmiskenbaar het werk van Michael Anastassiades, een Londense lichtontwerper met Grieks-Cypriotische roots. De eregast van deze editie van Brussels Design September krijgt een lezing in Flagey én een zitje in de Henry Van de Velde Awardjury. Maar zijn tentoonstelling in Brussel is pas een dubbele primeur. Want het is de allereerste keer dat Anastassiades een expo heeft op Belgische bodem. En bovendien brengt hij voor het eerst al zijn dertien 'Mobile Chandeliers' bijeen.

Een lampententoonstelling, is dat niet in de categorie kantklosinitiatie? Lees: dodelijk saai. Niet als je Michael Anastassiades bent. Zijn lampen zijn pure plafondspektakels. Allemaal samen doen ze al bengelend denken aan een monochroom planetarium. Bovendien gaat de show niet door in een typische white cube-galerijzaal, maar in Atelier Jespers, de vroegere kunstenaarswoning slash atelier van beeldhouwer Oscar Jespers (1887-1970). Dit prachtige modernistische gebouw uit 1928 werd in 2015 omgetoverd tot galerij door de Brusselse design aficionado Jean-François Declercq (45). Dat hij hier ooit het werk van Anastassiades zou tonen, was een kwestie van tijd. Tijdens hun eerste ontmoeting - bijna twee jaar geleden - was het boem patat. Michael Anastassiades (50) had ontdekt dat Atelier Jespers een tentoonstelling had over George Candilis, een Grieks-Franse architect en urbanist. De ontwerper sprong op de Eurostar om de expo te komen bekijken. "Achteraf heb ik urenlang met Jean-François zitten babbelen. We hadden meteen een goede klik. Hij kende mijn werk en hij was blij dat ik zo enthousiast was over het huis", herinnert Anastassiades zich nog. Om hun eerste samenwerking te vieren, lieten we de galeriehouder zijn vragen afvuren op Michael Anastassiades.

Jean-Francois Declercq: "Je zei meteen 'ja' toen ik je vroeg om te exposeren in Atelier Jespers. Waarom eigenlijk?"

Michael Anastassiades: "Daar moest ik zelfs niet over nadenken. Het huis is wat mij betreft de perfecte setting voor mijn mobiles. Het lijkt er wel voor gebouwd. Zo zijn mijn lampen heel sculpturaal: een link naar het vroegere gebruik als beeldhouwatelier. Bovendien ben ik sterk geïnspireerd en beïnvloed door modernistische architectuur. En dit huis is daar een heel mooi voorbeeld van."

Jean-François Declercq: "Maar waarom maak je als modernist dan in godsnaam kroonluchters? Lusters zijn toch het toppunt van klassieke smaak?"

Anastassiades

"Mijn eerste Mobile Chandelier maakte ik ruim acht jaar geleden. De lichtgevende mobile was een heel dynamisch ontwerp dat schommelt en beweegt. Op het eerste zicht ziet het er simpel uit, maar het evenwicht werd tot op de millimeter precies berekend. Geef er een tikje tegen en het is verstoord. De Mobile Chandelier toont dus de perfecte balans. Maar ook de kwetsbaarheid van dat evenwicht. Ze zijn breekbaar, maar in de positieve zin van het woord. De reeks is me erg dierbaar. En ze allemaal samen tonen, is een lang gekoesterde droom. Ik ben heel blij dat jij me carte blanche gaf voor de expo, Jean François."

Declercq: "Met plezier. Ik weet dat je fervent yoga-beoefenaar bent. Mag ik zeggen dat de Mobile Chandeliers me daar aan doen denken?"

Anastassiades: "Geen toeval. Yoga is al bijna vijfentwintig jaar mijn grote passie. Thuis heb ik zelfs een meditatieruimte met uitzicht op het London Eye. Yoga helpt me enorm in mijn werk. Allereerst door de concentratie, die ervoor zorgt dat ik helder kan denken en design vanop een afstand kan bekijken. Bovendien haal ik er inspiratie uit. In mijn werk zie je thema's als evenwicht, eenvoud en puurheid opduiken. Tot slot hielp yoga me ook praktisch vooruit. In mijn beginperiode maakte ik nogal experimenteel werk, zoals een lamp die pas ging branden als de mensen in de ruimte babbelden. Dat bracht niet veel geld in het laatje. Dus kluste ik bij als yoga-instructeur."

Declercq: "Nooit overwogen om van yoga je fulltime job te maken?"

Anastassiades: "Als kind droomde ik al van een creatieve carrière. Maar om mijn ouders te plezieren, koos ik voor een studie burgerlijk ingenieur. Zo belandde ik ook in Londen, want in Cyprus waren er toen nog geen universiteiten. Achteraf deed ik nog een master aan de Royal College of Art en in 1994 startte ik mijn studio. De eerste tien jaar werkte ik heel experimenteel. Ik wilde de tijd nemen om mijn stem te vinden. Maar toen al was ik gebeten door verlichting. Ik vond het een heel krachtig en tegelijkertijd heel poëtisch medium."

Declercq: "Wist je dat we allebei een verjaardag vieren? Ik organiseerde precies twee jaar geleden mijn eerste expo in Atelier Jespers. Jij begon krak tien jaar terug je eigen lampenmerk. Waarom eigenlijk?"

Anastassiades: "In de vroege jaren 2000 dweilde ik met mijn portfolio alle grote lampenmerken af. Helaas wilde niemand mijn ontwerpen in productie nemen. Op een dag was ik zo gefrustreerd en wanhopig dat ik dacht: dan doe ik het maar zelf. Een heel goede beslissing. Dat eigen merk gaf me massa's vrijheid. Ik kon maken wat ik wilde, zonder dat iemand zich bemoeide. In 2011 huurde ik een stand op Euroluce, 's werelds belangrijkste verlichtingsbeurs in Milaan. Ironisch genoeg kreeg ik toen plots telefoon van al die merken die me jarenlang hadden afgewezen. Ik ging in zee met Flos. Zij belden me als eerste. En hun lampen schreven echt designgeschiedenis."

Declercq: "Recent ontwierp je tafels voor Salvatori, krukjes voor Herman Miller, een koffiemolen voor Carl Aubock, glazen voor Puiforcat en zo kan ik nog even doorgaan. Verschuift je werk van lampen richting meubels?"

Anastassiades: "Ik heb altijd meubels gemaakt, al was dat toen voor eigen gebruik. Puur omdat ik in de winkels niet vond wat ik zocht. Zo ben ik eigenlijk ook bij lampenontwerp beland. Ik zie mezelf als een ontwerper, niet als een lichtontwerper. Hoeveel ik ook van lampen houd, ik wil me er zeker niet door laten beperken. Een stoel of een lamp tekenen, is voor mij hetzelfde proces en dezelfde filosofie. Ik zoek altijd naar tijdloze kwaliteit: een eerlijk ontwerp en pure materialen."

Declercq: "Technologie gaat sneller dan ooit, ook voor verlichting. Hoe ga je daar als ontwerper mee om?"

Anastassiades: "Natuurlijk doe ik mijn voordeel met technologische innovaties. Maar ik zal nooit mijn ontwerp laten bepalen door een techniek. Laat me zeggen dat het mijn designs faciliteert. Neem nu mijn 'String'-lamp, het eerste ontwerp dat ik maakte voor Flos. Die heeft een 22 meter lang snoer waarmee je een grafisch patroon kunt maken in de ruimte. Technisch is dat een heel complex product, omdat de stroom door een heel lange en heel dunne draad moet, zonder spanning te verliezen. Samen met het onderzoeksteam van Flos lukte het, bovendien aan een betaalbare prijs."

Declercq: "Je zegt het zelf al. Bij Flos sta je in een lange rij grote namen van de designgeschiedenis. Met welke historische ontwerper had jij graag samengewerkt?"

Anastassiades: "Die lijst is eindeloos. Het zou oneerlijk zijn om er iemand uit te pikken. Zelfs mijn favoriete designperiode kiezen, is onmenselijk. Ik haal evenveel inspiratie uit de antieke oudheid als uit het heden. Zelfs designers die qua stijl heel ver van de mijne liggen - denk bijvoorbeeld aan Memphis - inspireren me. Ik kijk niet enkel naar de stijl, maar evengoed naar hun manier van ontwerpen. Of hoe ze spreken over design."

Declercq: "Nog even terug naar Brussel. Je bent eregast op deze editie van Design September. Wat betekent dat voor jou?"

Anastassiades: "Heel veel. Weinigen weten dat, maar ik heb een bijzondere band met Brussel. Dat komt omdat ik deels opgroeide in Burundi. Telkens wanneer we even terug naar huis gingen, in Cyprus, vlogen we met Sabena. Dat was steevast met een tussenstop in Brussel. En dan bleven we hier een paar dagen. Nog altijd heb ik hier vrienden en familie. Ik kom hier geregeld én graag. Brussel heeft een fantastisch aanbod modernistische architectuur. Mijn grote droom is om ooit Palais Stoclet te bezoeken (prachtige jugendstil-villa aan de Tervurenlaan, ontworpen door de Weense architect Josef Hoffmann, red.) Begrijp je nu waarom ik zo blij reageerde toen je me vroeg om in Brussel te exposeren?"

Nog tot 2 oktober is de expo open op afspraak. Atelier Jespers, Erfprinslaan 149, Sint-Lambrechts-Woluwe, atelierjespers.com

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
© 2019 MEDIALAAN nv - alle rechten voorbehouden