Donderdag 23/09/2021

Graven naar 'het donkere hol van Gent'

Festival > Curatoren Anne-Mie Van Kerckhoven en Koen Van Synghel hangen T:me op aan (de tijd van) Maeterlinck

GENT l Meer dan een halve eeuw heeft in Gent geen hond wakker gelegen van stadsgenoot en Nobelprijswinnaar Maurice Maeterlinck. Nu is de stad er vol van. Vandaag begint rond hem en zijn tijd het T:mefestival.

DOOR WOUTER HILLAERT

'In een paar decennia is het donkere, curieuze hol dat Gent was helemaal weggepoetst. Die verloren identiteit willen wij weer opzoeken', aldus Van Synghel en Van Kerckhoven.

De architect en de beeldend kunstenares volgen Peter Vermeersch en Peter Verhelst op, die in 2005 het keuzeduo waren voor het tweejaarlijkse stadsfestival. Zij verklaarden zich toen "allergisch voor concepten", maar Van Synghel en Van Kerckhoven zien dat anders. "Als festival moet je toch een sfeer, een thematiek 'zetten', vanuit een kruisbestuiving tussen verschillende disciplines", aldus Van Synghel. "Zo zijn we tot die ondertitel 'burgerlijke schemering' gekomen", vult Van Kerckhoven aan.

Het slaat niet alleen op het verglijden van de dag in de nacht, maar ook op de culturele ontplooiing van de Gentse burgerij op het eind van de 19de eeuw, wat zich uitte in de bouw van de opera en de inrichting van gedroomde interieurs. Het waren oases van eigen werkelijkheid tegen de roerige industriële onderklasse, tegen het vuil van de straat. "Dat was onze gedeelde fascinatie: het vuige volkse Gent van de jaren '70. Maar nog sterker toonde die weerbarstigheid zich een eeuw geleden", zegt Van Synghel.

Thema van T:me werd de tijd van het symbolisme van Maeterlinck. "Hij is handig als kapstok omdat hij zo'n gevarieerd oeuvre heeft, met ook pseudowetenschappelijk werk", vervolgt Van Synghel. "Je hebt verder die spanning van een Franstalige Vlaming die in het buitenland bekender is dan hier."

Rond die dubieuze Maeterlinck maakte het duo een programma op twee sporen. Het eerste richt zich op (podium)kunst die vertrekt vanuit zijn werk zelf. De Canadees Denis Marleau toont een multimediale versie van het Beckettachtige stuk Les aveugles. Al even sereen is het gestileerde Pelléas et Mélisande, Maeterlincks bekende symbolistische sprookje. I Apologize van Gisèle Vienne bleek deze zomer in Avignon veel ruwer, maar ook erg machtig: ontvelde gothic met meisjespoppen en doodskisten. Margarita Productions en NTGent vullen dat alles aan met elk een nieuwe Vlaamse creatie.

Daar zitten we al in de tweede, vrijere lijn van het T:meprogramma: rond sferen en thema's uit boeken van Maeterlinck. Zijn idee over intuïtieve architectuur inspireerde het Guislainmuseum voor een expo van tekeningen en maquettes van outsiderartiesten. Zijn toneelstukje Intérieur wordt in het S.M.A.K vertaald door zes kunstenaars in meerdere kamers van één huis. "Interieurs, in Gent een echt statussymbool, spiegelden toen ook een verdrongen seksualiteit", aldus Van Kerckhoven.

Typisch T:me zijn de meer openbare interventies in het stadsbeeld, waarbij deze keer de grenzen tussen binnen en buiten worden afgetast, en vertroebeld. Op het festivalterrein leggen Frederik De Preester en fotograaf Philip Henderickx een archief van Gentse vitrines aan. Voor T:me TV interviewen wijkbewoners van Nieuw Gent onschuldige stadsgenoten over het festival. Hun visies zijn na valavond te zien in de Concertzaal van de Vooruit, het T:me-meeting point waar dan ook het uiteenlopende muziekprogramma van Mauro Pawlowski alle verloren zielen binnenhaalt.

Symbolisme troef, maar waarom vandaag? "Het was de brug tussen de romantiek en het modernisme, maar de Eerste Wereldoorlog is daar zo tussen gekomen dat we er nog altijd niet klaar mee zijn", poneert Van Kerckhoven. "Regelmatig komt die neiging tot het ijle en het esoterische terug. In zo'n tijd leven we nu weer. Bovendien is symbolisme als aanloop naar het surrealisme iets typisch Belgisch."

Van Synghel bekijkt het nog anders. "Symbolisme reageert tegen het realisme, tegen de waanzinnige obsessie voor 'reëler dan reëel' die je overal ziet. Volgens het symbolistische gedachtegoed zit er een wereld achter de dingen." Van Kerckhoven vindt dat een statement: "Wat je ziet, is maar de pel van wat er is. Net dat appel aan de verbeelding en de veelduidigheid van de realiteit is belangrijk in massamediale tijden: vertrouw op je intuïtie om anders te kijken dan men je dwingt te kijken."

Tot 28 april in Gent, www.timefestival.be

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234