Zondag 13/06/2021

Grandeur van de natie staat op het spel

Drie dagen tennist België tegen Groot-Brittannië voor winst in de Davis Cup, de meest prestigieuze landentrofee in het tennis. Wordt het Great Britain, the Empire Strikes Back? Of Belgium, the Failed State Wins? Alles hangt af van 's werelds nummer 2, Andy Murray (28), de man die altijd wil winnen, snikt als hij wint en huilt als hij verliest.

de eerste Davis Cup ooit werd in augustus 1900 gespeeld op het gras van de Longwood Cricket Club in Boston. De VS wonnen van de British Isles. Vier jaar later wonnen diezelfde British Isles op het heilige gras van Wimbledon met 5-0 van België. Onze noblesse, vertegenwoordigd door William le Maire de Warzee en Paul de Borman, was geen partij voor Frank Riseley en de broers Laurence en Reggie Doherty.

Nooit zou België bij de mannen nog in de buurt komen van winst in de Davis Cup, in tegenstelling tot de gouden generatie van Justine Henin en Kim Clijsters die in 2001 de Fed Cup wonnen. Groot-Brittannië won vanaf 1933 vier edities op rij. In 1936 pakte de legen-darische Fred Perry de vijfde en beslissende wedstrijd tegen Australië. Het luidde het einde in van hét tennisland bij uitstek en alleen in 1978 - met een verloren finale tegen de VS - kwam het nog eens dicht bij een nieuwe trofee.

Het Britse imperium heeft politiek en commercieel de laatste decennia veel van zijn pluimen verloren, maar in de mondiale sport stond het er nooit beter voor met al die olympische medailles en de rijkste voetbalcompetitie ter wereld. Tennis is daarop een uitzondering. "Tennis loopt achterop", luidt de mantra in de Britse sport. Tim Henman was de eerste die probeerde daar iets aan te doen, maar uit zes halve finales in grand slams, waaronder vier op Wimbledon, puurde hij geen enkele finale, laat staan winst.

Henman stopte in 2007. Twee jaar eerder was de Schot Andy Murray op het ATP-circuit verschenen. In 2008 haalde hij al de finale van de US Open en in 2012 en 2013 speelde hij finales op Wimbledon en de Aus- tralian Open. Hij won in Melbourne in 2012, pakte vervolgens goud op de Olympische Spelen, en veel belangrijker nog: hij versloeg in 2013 op Wimbledon Novak Djokovic in drie sets. 77 jaar na Fred Perry had een Brit nog eens op het meest prestigieuze tennistoernooi gezegevierd.

"Why always Fred Perry?", vroeg Murray zich vóór 2013 af tegen de Engelse tennispers. Het gejammer stopte heel even toen hij zelf op de All England Lawn Tennis Club won, maar deze week is het weer al Perry dat de klok slaat. Nu is het geen 77 maar 79 jaar geleden dat die de architect was van de laatste Britse Davis Cup-overwinning. Om dat decennialange gemis uit te wissen, is alle hoop van de Britten weer eens op Murray gevestigd.

"Ik ben daar niet mee bezig", zei hij van de week in zijn eerste mediaoptreden. "Zoals ik ook niet met lijstjes bezig ben. Een grand slam, een medaille op de Olympische Spelen, Wim-bledon winnen en nu de Davis Cup. Je beseft niet wat het is, tot het gebeurt."

Mentaal kwetsbaar

De jongste van de twee Murray-broers - Jamie is anderhalf jaar ouder en een dubbelspeler - is de grote Britse hoop. Hij moet zijn twee enkelspelen kunnen winnen en als die andere enkelspeler, Kyle Edmund, niks klaar krijgt, kan het ook nog in het dubbel gebeuren, dat morgen wordt gespeeld.

Andy Murray heeft tegen Australië en Frankrijk de drie wedstrijden gespeeld, maar het is lang niet zeker of hij in Gent ook het dubbel zal spelen, want hij lijkt bleek en vermoeid. Hij had het van de week ook nog eens koud, veel kouder alvast dan zijn ploegmaats, en dat is nooit een goed teken. Eerlijk: het zag er niet naar uit dat hij vandaag, eind november, nog potten kan breken.

2015 is bijzonder zwaar geweest. In een seizoen waarin hij als zesde op de ATP-ranking begon en als tweede afsloot na Novak Djokovic, speelde hij 83 wedstrijden, een record voor zijn doen. Hij verloor ook maar veertien keer dit jaar, waaronder één keer van David Goffin, maar toen gaf hij forfait. Drie weken geleden in Parijs op hardcourt was Goffin geen partij: 6-1 en 6-0.

Het recept om van Murray te winnen, is simpel: de eerste set pakken en in zijn hoofd kruipen. Veertien van de drieëntwintig keer dat hij dit jaar de eerste set verloor, ging het finaal ook mis. Murray heet mentaal kwetsbaar te zijn. In alle zestig wedstrijden waarin hij zelf de eerste set won, pakte hij later ook de wedstrijd in. Op de voorbije ATP Masters in de O2 Arena in Londen deed Murray alles goed, tot hij Stan Wawrinka tegenkwam en in twee sets onderuitging. Vervol-gens was ook Rafael Nadal in twee sets te sterk. Gespaard voor de Davis Cup? Daar zag het niet naar uit.

Murray en zijn moodswings, op het eerste gezicht vallen die wel mee, maar de druk is nooit weg. De tennisentourage in zijn thuisland verwijt hem een slappe houding en vooral gebrek aan interesse om in zijn sport iets te betekenen. Enkele weken geleden kwam er weer kritiek van John Lloyd, ooit nog captain van het Davis Cup-team en niet de beste vriend van Murray. "Andy Murray geeft niet om zijn sport. Hij is niet fanatiek genoeg." Murray moest zich van de week nog eens verdedigen: "Dit is achtergrondmuziek geworden. Het is er, maar je luistert niet." Hij postte op zijn Instagram-account meteen een foto van een sessie krachttraining.

Ondanks uit de context gehaalde beweringen van zijn conditietrainer dat hij zo snel zou zijn als Usain Bolt - hij bedoelde reactiesnelheid op de eerste meters - wordt algemeen aangenomen dat Murray lui zou zijn. Dat kon eerder worden beluisterd na een breuk met zijn vriendin, met wie hij later toch trouwde. Toen Kim Sears na een discussie met haar hele hebben en houden in 2010 uit zijn huis vertrok, was haar uitleg aan vrienden simpel: "Hij heeft alleen interesse voor PlayStation en tennis, in die volgorde."

Steven Martens werd in 2007 player director van de Engelse tennisbond en kreeg te maken met Andy Murray, die op Roehampton in het National Tennis Centre kwam testen. "Andy was helemaal niet lui. Hij heeft hard gewerkt om de kloof met Nadal, Federer en Djokovic te dichten. Fysiek wilde hij op alle testen de beste resultaten en als iemand meer kilo's had geduwd in bankdrukken, moest hij beter doen. Winnen is alles voor Murray en hij wil in alles winnen, zelfs al is het een spelletje voetvolley, kaart of wellicht ook PlayStation. Bij verlies wordt hij vervelend."

Feminist

Waar het tenniswereldje niet bij kon, was zijn beslissing om in 2013 Ivan Lendl als coach te bedanken en Amélie Mauresmo als coach te nemen. Murray: "Ik weet niet of ik een feminist ben, maar als een feminist voor gelijke rechten voor de vrouw is in alle domeinen, dan ben ik dat. Mijn hele leven ben ik door vrouwen omringd, te beginnen met mijn moeder die mij leerde tennissen, over mijn grootmoeder die mij mee opvoedde na de scheiding van mijn ouders, tot en met mijn vrouw. En nu mijn coach.

"Ik voerde met Amélie al gesprekken die ik nooit met een mannelijke coach heb gehad. Er zouden meer vrouwen coach moeten worden. De sport zou erop vooruitgaan en ik zou al die vervelende vragen niet meer krijgen. Er is echt geen reden waarom Amélie mij niet zou kunnen helpen."

Die reden was er dit jaar wel: Amélie beviel in augustus van een zoontje, terwijl haar pupil het toernooi van Montreal won. Hij droeg de overwinning op aan haar en haar zoontje. Kort daarna nam hij er met de Zweed Jonas Björkman nog een coach bij, maar Mauresmo blijft in zijn entourage een prominente rol spelen.

De Schot Andy Murray leeft ook nog eens met een onverwerkt verleden sinds hij als 8-jarige schooljongen het drama van Dunblane overleefde. Een wilde schutter drong zijn lagere school binnen, schoot zeventien mensen dood en verwondde er nog eens vijftien. De kleine Andy zat verscholen in het bureau van de directeur.

Zeldzaam zijn de interviews waarin hij terugkomt op die vreselijke periode die hem als 8-jarige traumatiseerde. Journalisten wordt aangemaand geen vraag in die richting te stellen, op het gevaar af dat hij wegloopt. BBC-tennis-icoon Sue Barker verkreeg een uitzondering aan de vooravond van Wimbledon in juni 2013. Dat leverde pakkende televisie op, met Andy Murray die stotterend vertelde hoe dat voorval hem heeft aangegrepen. Hij slaagde er niet in het droog te houden, tot hij steun vond bij zijn hond.

Een jaar eerder had hij harten over de hele wereld gewonnen, ook al door zijn emoties de vrije loop te laten. Zijn memorabele speech, recht uit het hart, na zijn verloren finale tegen Roger Federer op Wimbledon haalde alle jaaroverzichten. "Ik ga dit proberen en het zal niet makkelijk zijn", waren zijn opvallende openingswoorden, waarna de tranen meteen kwamen. Toen hij zijn box bedankte, durfde hij ook niet te kijken. Met overslaande stem: "Anders begin ik weer te huilen."

De Britten hebben onderweg naar Gent drie grote tennisnaties uitgeschakeld: de VS, Frankrijk en Australië. België geraakte voorbij Zwitserland zonder Federer en Wawrinka en kreeg dan Canada (weer zonder twee toppers) en Argentinië. Op de schouders van Andy Murray rust de zware verantwoordelijkheid om Groot-Brittannië na al die jaren nog eens een triomf te bezorgen. "Hij kan met druk omgaan", weet Steven Martens. "Intrinsiek is hij niet te kloppen door de Belgen, tenzij hij fysiek op is na dit zware seizoen. Zijn rug heeft het al eens begeven en op het gravel in Gent wachten hem zware wedstrijden."

Ervan uitgaande dat de andere Britse enkelspeler Kyle Edmund twee keer wordt geklopt, wordt de dubbelwedstrijd cruciaal. Op dat gravel zullen de Belgen wellicht Jamie Murray langs alle kanten vanaf de baseline bestoken. Aan Andy om zijn grote broer bij te staan. Moeder Judy Murray zal zoals altijd in de box zitten.

Finale Davis Cup (vandaag tot en met zondag) Dagelijks live op Eén

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234