Zondag 24/10/2021

Grand Prix-cyclus verkeert in groot gevaar

Van onze medewerker

Wouter Janssens

Het eerste Grand Prix-toernooi van de wereldschaakbond Fide in Dubai is een compleet fiasco geworden. Met het vooruitzicht op 480.000 dollar aan prijzengeld werden 32 schakers naar het Arabische schiereiland gelokt. De avond voor de eerste ronde van het toernooi vertelde Fide-voorzitter Kirsan Iljoemzjinov de spelers echter koudweg dat er helaas 360.000 dollar sponsorgeld ontbrak en het prijzengeld dus gereduceerd was tot 120.000 dollar. Op een inderhaast samengeroepen spelersvergadering gingen de poppen aan het dansen. Iljoemzjinov wist te verhinderen dat enkele grootmeesters met de eerste vlucht huiswaarts keerden door alsnog 100.000 dollar tevoorschijn te toveren. Naar hij beweert uit zijn persoonlijke fortuin.

Een lelijke financiële tegenvaller voor sommige deelnemers. Wijzer geworden door eerdere, gelijksoortige ervaringen met de Fide van Iljoemzjinov, hadden anderen zich evenwel hiertegen gewapend in hun persoonlijke contracten met de wereldschaakbond. De Fide-voorzitter steekt voor dat falen de hand niet in eigen boezem, maar wijst met een beschuldigende vinger naar Artim Tarasov, de grote baas van Fide Commerce. Fide Commerce is een op ondemocratische wijze door de Fide opgerichte onderneming, die de financiële en commerciële belangen van de wereldschaakbond dient te behartigen. Voor het eerste GP-toernooi in Dubai wist Fide Commerce de doelstellingen dus totaal niet te bereiken.

Volgens de geruchtenmolen in de schaakwereld is dat niet zonder gevolgen gebleven. Ijoemzjinov, die tevens president is van de Russische autonome republiek Kalmukkië, zou inmiddels 30 procent van de aandelen in Fide Commerce hebben teruggekocht, zodat hij opnieuw alle aandelen van deze onderneming bezit. Ook zou de voorzitter de banden willen verbreken met Octagon Marketing. Dat is het externe agentschap dat gecontracteerd werd voor het verbeteren van het imago van de Fide en voor het werven van sponsorgelden voor Fide-evenementen. Naar verluidt heeft Iljoemzjinov geweigerd om een nieuw contractvoorstel van Octagon te ondertekenen. Hierin was sprake van 1,4 miljoen dollar aan honoraria.

Meteen komt de met veel bombarie aangekondigde GP-cyclus van de Fide met 500.000-dollar-toernooien in Rusland, Kroatië, India, Brazilië en een niet nader genoemde locatie, in groot gevaar. Weliswaar is de organisatie van het toernooi in Moskou inmiddels bevestigd, maar of de andere toernooien doorgaan is een vraagteken. In de Russische hoofdstad zal er desnoods opnieuw gespeeld worden met een drastisch verminderd prijzenfonds. Het is immers een koud kunstje om in Moskou grootmeesters te vinden die voor een appel en een ei aan het schaken gezet kunnen worden.

Vorig jaar rond deze tijd probeerde de Fide-voorzitter de organisatoren van de traditionele West-Europese toernooien in Wijk-aan-Zee, Dortmund en Linares nog onder druk te zetten, omdat ze niet in het GP-circus ingeschakeld wilden worden en weigerden om 'Fide-belastingen' te betalen. Zonder succes. Nieuwe steen des aanstoots voor Iljoemzjinov is het gloednieuwe toernooi dat zaterdag in Praag is van start gegaan. Het prijzengeld bedraagt 500.000 dollar en de toernooiformule is min of meer vergelijkbaar met de modus die in de Fide-GP-toernooien gehanteerd wordt. Drijvende kracht achter het Praagse toernooi is de Nederlander Bessel Kok, directeur van de Tsjechische nationale telefoonmaatschappij en ex-Belgacom-directeur.

Het GP-toernooi in Dubai, dat dus toch doorging, kende een spectaculair verloop. De 32 deelnemers speelden een KO-toernooi met ultrakorte tweekampen van twee partijen volgens het snelle door de Fide opgelegde speeltempo. Vanaf de tweede ronde werden alle uitgeschakelde spelers opgevist voor nieuwe duels, zodat zestien spelers GP-punten konden verzamelen. Zoals zo vaak in dit soort KO-evenementen regende het verrassingen. In de eerste ronde vloog Fide-wereldkampioen Ruslan Ponomarjov eruit. Ponomarjov werd overtuigend geveld door Zhu Chen, Fide-wereldkampioene bij de vrouwen. Een verrassing, maar Chen kon niet bevestigen en verloor al haar volgende matches. In de tweede ronde ging topfavoriet Viswanathan Anand, de vorige Fide-wereldkampioen, voor de bijl. Anand won wel al zijn volgende duels. Daarna sneuvelde Vesselin Topalov, de nummer vier van de wereld, die in de plaatsingen ook nog eens struikelde over ex-wereldkampioen Anatoli Karpov. Het laatste slachtoffer onder de favorieten was Alexeï Sjirov, die er in de halve finales aan moest geloven.

De finale werd enigszins verrassend gespeeld tussen de Hongaar Peter Leko en de Russische coming-man Alexander Grisjoek. Toen het na vier partijen 2-2-gelijk stond, moest de beslissing vallen in een snelschaakpartijtje. Hierin ging de strijd zeer gelijk op. Uiteindelijk ontstond er een dame-eindspel dat volslagen remise was, met iets meer tijd op de klok voor Grisjoek. Leko bleek echter over de vlugste vingers te beschikken en joeg zijn tegenstander door de digitale vlag met nog twee seconden op de eigen klok. De beduusde Leko (bestaat er een onbevredigender manier om te winnen?) rijfde zo 43.200 dollar binnen, Grisjoek 22.800 dollar.

De eindstand: 1. Leko; 2. Grisjoek; 3. Sjirov; 4. Georgiev; 5. Karpov; 6. Azmajparasjvili; 7. Topalov; 8. Bacrot; 9. Anand; 10. Chalifman; 11. Drejev; 12. Radjabov; 13. Lautier; 14. Ivantsjoek; 15. Short; 16. Zhu Chen.

Wit: Grisjoek

Zwart: Radjabov 1. e4 e6 2. d4 d5 3. e5 c5 4. c3 Pc6 5. Pf3 Ld7 6. Le2 Tc8!? 7. 0-0 a6!? 8. Kh1 Pge7 9. dxc5 Pg6 10. Le3 Pcxe5 11. Pxe5 Pxe5 12. b4 Le7 13. Pd2 Pc6 14. f4 Lf6 15. Tc1 0-0 16. Pf3 Te8 17. a4 Dc7 18. Ld3 g6 19. b5 axb5 20. axb5 Pe7 21. Ld4 Lg7 22. Dd2 f6 23. c4 dxc4 24. Lxc4 Pf5 25. Lg1 Tcd8 26. Da2 Dxf4 (Gulzigheid die zwart zich niet kan veroorloven. Aangewezen is Kh8. Grisjoek slaat nu aan het toveren:) 27. Pd4 Dg4 28. Txf5! gxf5 29. c6! bxc6 30. bxc6 Lxc6 (Na Lc8 31. Pxe6 verliest zwart eveneens kansloos.) 31. Lxe6+ Kh8 32. Pxc6 Td1 33. h3! Dh5 34. Lf7 en zwart geeft op.

Wit: Anand

Zwart: Short 1. e4 e6 2. d4 d5 3. Pc3 Pf6 4. Lg5 dxe4 5. Pxe4 Le7 6. Lxf6 gxf6 7. Pf3 a6 (Een opmerkelijke variantje waarmee Alexander Morozevitsj als zwartspeler enkele jaren geleden dood en verderf zaaide. Inmiddels zijn er voor wit verschillende goede antwoorden gevonden, waaronder de tekstzet:) 8. c4 f5 9. Pf3 c5 10. d5 0-0 11. Dc2! Lf6 12. 0-0-0 e5 13. Pd2 Lg7 14. f3! Df6 15. Ld3 b5 16. Tdf1! h6 17. Kb1 b4 18. Pa4 a5 19. g4! (Het zwarte tegenspel op de damevleugel en in het centrum is vakkundig in de kiem gesmoord en Anand kan nu ongestoord de verzwakte zwarte koningsstelling openbreken.) e4 20. fxe4 f4 21. e5! Dxe5 22. Te1 Dc7 23. Thg1 Ld7 24. g5! h5 25. Pe4 Td8 26. Pf6+ Kf8 27. Lf1! (Met de vreselijke dreiging 28. Dh7) Dc8 28. Pb6 Lf5 29. Ld3 en zwart geeft op.

Wit: Kh2, Dd6, Te1, Lg3, Pf4, pia2, b3, c3, c4, g2, h3.

Zwart: Kh8, Df5, Te8, Lh7, Pe5, pia7, b6, g7, h6. 1. Txe5! Txe5 (Dxe5 2. Pg6+) 2. Db8+! en zwart geeft op wegens Lg8 3. Dxe5! dxe5 4. Pg6+.

Karjakin - Topalov (2002)

Wit: Ka1, Da5, Tb1, pia3, b2, h2.

Zwart : Kg7, Dd2, Le6, Lf6, pib4, f7, g5, h6.

Zwart aan zet heeft tal van winstvoortzettingen. Wat is de snelste winstweg?

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234