Zondag 20/10/2019

Gram Parsons is klaar voor de eeuwigheid

Korte levens spreken altijd tot de verbeelding. Misschien verklaart dat waarom Gram Parsons veel meer erkenning kreeg na zijn dood dan tijdens de 26 jaar dat hij tussen de levenden vertoefde. Tijdens de sixties stond de muzikant aan de wieg van de countryrock; vandaag galmt zijn invloed meer dan ooit na op platen van The Jayhawks, Wilco en talloze anderen. Ruim een kwarteeuw na Parsons' overlijden verschijnt nu een hommage-cd die in goede banen werd geleid door Emmylou Harris, 's mans laatste vocale partner.

Als Gram Parsons vandaag tot een mythe is uitgegroeid, heeft dat wellicht minder met zijn muzikale verdiensten te maken dan met de omstandigheden waarin hij, net geen 27, de dood vond in een motelkamer aan de rand van de Californische woestijn. Officieel bezweek hij, op 19 september 1973, aan een hartstilstand, maar in zijn bloed vond de lijkschouwer wèl restanten van morfine, cocaïne, amfetamines en alcohol. Die zelfdestructieve natuur had Parsons geërfd van zijn vader, die zich voor de kop schoot toen hij zelf nog een schooljongen was. Eerder had de zanger te kennen gegeven dat hij gecremeerd wenste te worden en dus werd zijn lijkkist, op weg naar de begrafenis in New Orleans, onderschept door manager Phil Kaufman. Die bracht Parsons' lichaam terug naar Joshua Tree, waar het door enkele vrienden aan de vlammen prijs werd gegeven.

Voor Gram Parsons het genre herdefinieerde, had country een reactionaire reputatie. Maar de zingende liedjesschrijver had een brede muzikale visie: hij liep zowel warm voor George Jones en Hank Williams als voor Elvis Presley en Buddy Holly. Zelf hoopte hij tot een synthese te komen die de adepten van beide stijlen zou verzoenen en met de International Submarine Band begon hij country te spelen met de ingesteldheid van een rocker. Die verfrissende aanpak leidde op Safe at Home in 1967 tot de allereerste countryrockelpee. Zelf gaf Parsons echter de voorkeur aan de term Cosmic American Music.

In 1968 maakte hij vijf maanden deel uit van The Byrds, net lang genoeg om met hen het baanbrekende Sweetheart of the Rodeo op te nemen. Gram Parsons was intussen goed bevriend geraakt met The Rolling Stones en het is onder zijn impuls dat Jagger en Richards zich op platen als Sticky Fingers en Exile on Main St aan country-uitstapjes waagden. Toen de Treurende Engel later met The Flying Burrito Brothers 'Wild Horses' opnam, was de cirkel rond. "We zijn een rock'n'rollgroep die klinkt als een countryband", zei Parsons over dit samen met Byrds-dissident Chris Hillman opgerichte gezelschap. Met het van country, r&b, rock en soul doordrenkte, tegelijk traditioneel en onorthodox klinkende The Gilded Palace of Sin leverde het in ieder geval een mijlpaal af in een genre dat later met veel meer succes zou worden afgeborsteld door Linda Ronstadt en The Eagles. Bernie Leadon zou met 'My Man' zelfs een doorvoelde hulde brengen aan zijn grote voorbeeld, maar anno 1969 werd Parsons pionierswerk door het grote publiek slechts matig geapprecieerd.

Zijn beste (en onsterfelijkste) werk valt te beluisteren op zijn twee soloplaten, GP (1973) en het postuum verschenen Grievous Angel. (1974). De eerste werd gemaakt met drie leden uit de begeleidingsgroep van Elvis Presley, de tweede staat vol doorvoelde, heldere maar complexe songs over droefenis en verlangen en is het onbetwiste hoogtepunt uit een carrière die amper tien jaar standhield. Vooral de duetten met de toen nog onbekende folkzangeres Emmylou Harris hebben door hun pure onbevangenheid de tand des tijds moeiteloos getrotseerd. Harris werd Parsons laatste soulmate en minnares en zou zijn muzikale erfenis ook na zijn dood blijven uitdragen. Geen wonder dus dat ze ook de rode draad vormt op Return of the Grievous Angel, een eresaluut van artiesten die ingrijpend door het werk van Gram Parsons zijn beïnvloed. Niet dat de chanteuse een hoofdrol opeist, wel versterkt en verdiept ze, als tweede stem, de bijdragen van Chryssie Hynde, Sheryl Crow en de dit keer wel erg traditioneel klinkende Beck. 'She', 'Juanita' en 'Sin City': drie verhalen over bedrog en verraad, maar wèl van een breekbare eenvoud.

Het is niet de eerste tribute-cd die aan Gram Parsons' werk is gewijd. In 1993 verscheen bij Rhino al Conmemorativo, genaamd naar 's mans favoriete tequilamerk, waar artiesten als Steve Wynn, Victoria Williams, Uncle Tupelo, Bob Mould en Vic Chesnutt hun medewerking aan verleenden. De nieuwe ode neigt wat meer naar de mainstream, maar ook nu valt op met hoeveel respect de originele songs door muzikanten uit drie verschillende generaties worden benaderd.

Parsons was een man met vele gezichten. Het pleit voor de samenstellers van de plaat dat geen enkel aspect van zijn stilistische veelzijdigheid onbelicht blijft en alle perioden uit zijn carrière aan bod komen. Zo zingt Gillian Welch 'Hickory Wind' alsof het in haar eigen ziel staat gekrast, klinkt 'The Return of the Grievous Angel' uit de mond van Lucinda Williams als een van haar eigen songs, wordt er stevig gerockt door Wilco en ge-honky tonkt door Chris Hillman & Steve Earle. Evan Dando en Juliana Hatfield maken iets moois van '1.000 Dollar Wedding', Cowboy Junkies slagen erin 'Ooh Las Vegas' helemaal naar hun hand te zetten en Whiskeytown weet zelfs een organische versie van het fraaie 'A Song For You' neer te poten zonder op zijn bek te gaan. De enige obscure song op de cd is de Boudleaux- en Felice Bryant-compositie 'Sleepless Nights', die hier door Elvis Costello van een even sombere als meesterlijke uitvoering wordt voorzien.

Gram Parsons kan in vrede rusten: zijn werk wordt op een creatieve manier levend gehouden door nieuwe generaties die er onmiskenbaar voeling mee hebben. Return of the Grievous Angel is een van de weinige hommages die naam waardig.

Dirk Steenhaut

De cd Return of the Grievous Angel: A Tribute to Gram Parsons, is uit op Almo Sounds en wordt verspreid door Edel.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234