Donderdag 01/10/2020

Frankrijk

Graaiende Fillon voelt zich slachtoffer van 'staatsgreep'

François Fillon.Beeld REUTERS

“Dit is een poging tot staatsgreep.” In zijn strijd om een graai-schandaal te overleven, valt de rechtse presidentskandidaat François Fillon de Franse rechtsstaat aan. Marine Le Pen kijkt met plezier toe en staat klaar om de verweesde rechtse kiezers naar zich toe te halen.

Het wordt iets te flagrant om zonder gevolgen te blijven: uit onthullingen van het satirische blad Le Canard Enchaîné blijkt dat Fillons vrouw Penelope tussen 1998 en 2007 830.000 euro verdiende als parlementair assistent van haar man. Dat is ruim 300.000 euro meer dan Fillon tot nog toe heeft toegegeven. Bovendien betaalde de presidentskandidaat in 2007 en 2011 83.000 euro overheidsgeld aan zijn twee kinderen die hem in hun hoedanigheid als advocaat geholpen zouden hebben bij zijn werk als verkozene.

Maar het is onduidelijk waarmee Penelope Fillon, dochter Marie en zoon Charles zich onledig hielden. Fillon geeft geen details over hun werkzaamheden en geen van de drie beschikte ooit over een toegangsbadge van het parlement. Bovendien waren beide kinderen op het moment van de feiten nog geen advocaat, maar rechtsstudenten.

Thuisarbeid

Fillon verdedigt zich door te stellen dat zijn gezinsleden aan thuisarbeid deden en verder beweert hij dat zijn dochter hem hielp met het schrijven van zijn boek La France peut supporter la vérité, een boek waarvan de titel niet enkel een wrange nasmaak nalaat, maar waarvan vele Fransen zich afvragen of het wel te verantwoorden is dat politici publieke fondsen aanwenden voor een PR-boek.

Het Franse gerecht ondervroeg Fillon en zijn vrouw al meermaals en deze week vond een huiszoeking plaats in Fillons parlementaire kantoor.

Er hangt Fillon ook nog een tweede schandaal boven het hoofd: in 2012 richtte hij zijn adviesbureau 2FConseil op, dat gebeurde dertien dagen voor zijn eedaflegging als parlementair. Net op tijd: want om belangenvermenging te vermijden, mogen zittende Franse parlementariërs geen adviesbureau beginnen. Momenteel wordt onderzocht aan wie Fillon diensten verstrekte en of er geen belangenvermenging was. Wat nu al duidelijk is, is dat hij tussen 2012 en 2015 met 2FConseil 757.000 euro verdiende.

Fillon zegt dat het ongehoord is dat in volle presidentiële campagne een strafrechtelijk onderzoek en een mediatieke aanval tegen hem gelanceerd wordt. Tijdens een bijeenkomst met de partijtop speelde hij bijzonder hoog spel en sprak hij van een staatsgreep. “Kan iemand zich inbeelden dat de presidentsverkiezingen gegijzeld worden? We worden geconfronteerd met een poging tot institutionele staatsgreep. Waarom zouden al die beschuldigingen net nu naar buiten komen? We moeten deze staatsgreep veroordelen. We moeten ophouden met defensief te zijn.”

Hoewel de presidentskandidaat voorlopig de steun behoudt van de partijtop, verklaren nogal wat politici van Les Républicains dat de positie van hun presidentskandidaat onhoudbaar is geworden. Voorlopig doen ze dat vooral anoniem en off the record.

Le Pen

De terugtrekking van Fillon zou voor de partij een ramp zijn want er ligt geen plan B op tafel. Alain Juppé, die vorig jaar de voorverkiezingen verloor, ziet het niet zitten om op nog geen drie maanden van de stembusgang een campagne op poten te zetten. Of voormalig president Nicolas Sarkozy bereid is om van de reservebank te komen, is voorlopig niet duidelijk. Vraag is of Sarkozy momenteel voldoende populair is om op 23 april door te kunnen stoten naar de tweede stemronde.

Wie met veel plezier toekijkt op het politieke drama bij Les Républicains is de extreem rechtse Front National-leider Marine Le Pen. Haar campagne draait nu al op volle toeren. Le Pen reist kris kras door het land en haar boodschap is een coherente mix van anti-migratie-standpunten en linkse ideeën.

Zo bracht ze deze week een bezoek aan het vluchtelingenkamp van Grande-Synthe in het departement Pas-de-Calais. Aan de ingang van het kamp herhaalde ze haar boodschap dat mensen zonder papieren zo snel mogelijk uitgewezen moeten worden en daarna ging ze naar Calais om een bezoek te brengen aan middenstanders die stuk voor stuk verklaarden dat ze veel hinder hebben van de vluchtelingen en daardoor hun zakencijfer zagen kelderen. “Ik ga op bezoek bij de bewoners van dit stukje Frankrijk dat door de overheid totaal aan zijn lot wordt overgelaten. Als niemand naar hen wil luisteren weten deze mensen dat ze bij mij altijd een luisterend oor zullen vinden en een doorgeefluik voor hun eisen.”

Campagne

Dat laatste is trouwens een constante in de campagne van Le Pen: ze gaat naar plaatsen waar de mensen zich door de overheid in de steek gelaten voelen: senioren, middenstanders, jonge ouders die moeite hebben om de gezinskosten te dragen. Zonder in te boeten op haar harde anti-migrantenthema, bespeelt ze ook linkse ideeën. Zelfs ecologisten worden door Le Pen verbaal bediend: “De strijd voor een propere leefomgeving en een gezonde voeding raken het hart van mijn project voor Frankrijk.”

Een zinnetje dat telkens terugkomt in Le Pens toespraken en strak geregisseerde multimediafilmpjes: “Ik weet waar ik naartoe wil en ik weet hoe ik er zal geraken.”

De kans is dan ook groot dat behoorlijk wat rechtse en gedesillusioneerde Fillon-kiezers naar het kamp van Le Pen zullen overlopen. Daardoor vergroot de mogelijkheid dat de presidentsrace een tweestrijd wordt tussen Le Pen en de linksliberale Emmanuel Macron die de Fransen in twee kampen zal verdelen: het populistische, anti-Europese en anti-migranten-kamp tegenover de pro-Europese meer intellectuele kiezers die gematigd denken over vluchtelingen.

In zo'n gepolariseerde situatie nemen de kansen voor Le Pen om ook de tweede rond te winnen en president te worden opnieuw een beetje toe.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234