Dinsdag 01/12/2020

Interview

Graaf Paul Buysse vreest verlies tot 40.000 jobs: ‘Politici moeten alerter zijn voor gevolgen brexit’

Graaf Paul Buysse: 'Vooral in Vlaanderen beseffen ze dat ze economische schokken gaan krijgen.'Beeld BELGA

Graaf Paul Buysse bereidde met een topwerkgroep onze bedrijven voor op de brexit. Toch is hij pessimistisch over de slaagkansen van de gesprekken die de EU nu begint over de nieuwe handelsrelatie met het Verenigd Koninkrijk. Onze regeringen zetten zich best schrap. ‘De aandacht van onze politici wordt te veel opgeslorpt door de federale regeringsvorming.’

Als we Graaf Paul Buysse (74) spreken, staat hij op het punt weer te vertrekken op zakenreis. De voormalige voorzitter van staalgroep Bekaert stopte de voorbije drie jaar veel van zijn tijd in de High Level Werkgroep die onze ondernemingen op de brexit moet voorbereiden. De voorspellingen van de gevolgen voor België, vooral Vlaanderen, zijn somber. Worst-case studies voorspelden al dat bij een vertrek zonder akkoord – nog altijd mogelijk als de handelsgesprekken dit jaar niets opleveren – tienduizenden banen verloren gaan. Daartegenover staat dat er ook jobs bij kunnen komen, bijvoorbeeld van multinationals die vestigingen vanuit het VK naar hier verhuizen.

Buysse vreest een negatieve balans. “We hebben meerdere brexitstudies doorgelicht. Ze wijzen allemaal op een vertraging van onze economie en een doortastende vorm van werkloosheid, met een maximale inschatting van meer dan 40.000 verloren jobs.”

Hoe bereiden we ons nu het beste voor?

“In dit onbegrijpelijk economisch avontuur kan je niet haarscherp zeggen waarop we ons precies moeten voorbereiden. Het grote probleem is net dat we nog altijd niet weten wat we kunnen verwachten. Al sinds Brits premier David Cameron er de brui aan gaf, wat niet moedig was van hem, week de slinger werkelijk naar alle kanten uit. Tot nu. Ook nu nog moeten we ons nog altijd klaarstomen voor alle mogelijke brexitscenario’s. Naast ontmoetingen met EU-onderhandelaar Michel Barnier zijn we daarom in België ‘de boer opgegaan’ en de bedrijven gaan adviseren en begeleiden.”

Zijn onze bedrijven klaar voor brexit?

“De meeste ondernemingen wel, ook de kleine en middelgrote. Ik herinner me nog gesprekken van drie jaar geleden waarbij er een attitude was van bedrijfsleiders ‘dat het allemaal wel vanzelf zou loslopen’. Dezelfde mensen spreken nu wel andere taal. Vooral in Vlaanderen beseffen ze dat ze economische schokken gaan krijgen. Nu staan ze in permanent contact met adviseurs van banken en auditbedrijven. In hun voordeel speelt dat Joachim Coens, toen nog als CEO van de Zeebrugse haven, hen heel goed heeft voorbereid (zo is er nu een systeem voor digitale douaneaangiftes waarbij  de formaliteiten vooraf worden geregeld, wat de controles vereenvoudigt, MR). Een lichtpunt voor mij is dat onze bedrijven verplicht waren stappen te zetten, waardoor ze niet ineens de afgrond in vallen. Dat zal nu niet meer gebeuren. Hoe hard we zullen vallen, blijft wel koffiedik kijken.”

Waar zullen bij ons de zwaarste klappen vallen?

“In West-Vlaanderen. Hoewel goed voorbereid kunnen grote bedrijven – vooral actief in de textiel- en de machinecomponenten-industrie – er in de problemen komen. Ik denk ook aan autofabrikanten en toeleveringsbedrijven, zoals de Volvo-vestiging in Gent. Hun wagens en onderdelen werden altijd ‘just in time’ verscheept naar het VK, zodat er geen voorraden moesten worden aangelegd. Nu dreigt dat niet meer zo vlot te gaan, en verloren tijd kost geld. Er zijn ook nog effecten die we nu niet goed kunnen inschatten. Ik denk aan de gevolgen voor onze exporterende en importerende geneesmiddelenmarkt, mochten er straks aan beide zijden van het Kanaal verschillende kwaliteitsstandaarden gelden. Het Europese Geneesmiddelenagentschap, dat de EU-standaarden bepaalt , verhuisde al naar Amsterdam.”

Blijft de kans bestaan dat er voor eind dit jaar geen handelsakkoord komt en hoge douaneheffingen van de Wereldhandelsorganisatie van kracht worden?

“Als het van de bedrijven afhangt, is de kans klein. Maar we moeten dit bekijken met de ogen van één politicus die zijn publiek heeft opgejut op ongewone wijze. Boris Johnson mag dit weekend vuurwerk afsteken aan de Thames, maar daarna moet hij meteen aan tafel gaan zitten met alle betrokkenen. Er telt nu maar één woord: verantwoordelijkheidszin.”

Is Johnson wel de juiste man om dit tot een goed einde te brengen?

“Zijn verleden spreekt dat tegen. Hij heeft een clowneske geschiedenis. Gaat hij dat pad verder bewandelen? ‘All balls are in the air’, zeggen ze vandaag in Engeland. Ik hoop echt dat hij zijn verantwoordelijkheid opneemt na een ontstellende periode waarin Britse politici elkaar afslachtten. Ik hou mijn hart vast, maar behoud vooralsnog mijn geloof in de mensheid.”

Zijn onze Belgische en Vlaamse politici voldoende voorbereid om economische crisissituaties te begeleiden?

“Tot vorig jaar leidde ik de werkgroep samen met Kris Peeters (toen nog federaal minister van Economie, nu Europarlementslid voor CD&V, MR). Met de regering van lopende zaken heb ik nu al Wouter Beke gehad die voor de politiek aanschoof, en drie weken geleden was het tijdens een ontmoeting met Barnier aan minister Koen Geens om de politiek te vertegenwoordigen. Maar uiteraard, wat geldt voor het VK, geldt ook hier: verantwoordelijkheidszin. Vooral in het begin van onze werkgroep was de aandacht van veel politici te vrijblijvend. We werden op een armlengte gehouden. Nu heb ik vertrouwen dat de ondernemersorganisaties en de federale overheidsdiensten economie en financiën alert zijn maar iederéén moet mee opvolgen wat er gebeurt om snél maatregelen te nemen.”

De alertheid is onvoldoende is bij onze verkozenen?

“Op het niveau van de losse politieke contacten die ik nu heb, voel ik dat de prioriteit gaat naar het vormen van de federale regering. De timing voor brexit staat intussen niet stil. De praktische hulp die we moeten aanbieden aan onze bedrijven, wijkt nu te veel voor een regeringsvorming die maar niet lijkt aan te slaan.”

Welke prioritaire actie verwacht u van onze politici?

“Een van onze belangrijkste vragen vanuit de brexitwerkgroep is dat bedrijven die door brexit zijn beschadigd, beroep zouden kunnen doen op tijdelijke staatssteun. Maar de EU laat staatssteun niet toe. Voor de brexit zou België voor onze bedrijven een tijdelijke uitzondering kunnen vragen.”

Zijn lange vrachtwagenfiles op de autowegen naar de zeehavens op termijn onvermijdelijk?

“De gesprekken over de verhouding van het VK met onze douane-unie blijven een heikel punt dat daarover zal beslissen. De EU en de Britse ondernemers willen een pragmatische oplossing, maar er blijven Britse politici die volledig uit de Europese constellatie wegwillen en dus ook grondige douanecontroles willen. Ik hoop dat er nog een wit konijn uit de hoed komt, maar ik ben pessimistisch. De onderhandelingen in het VK worden vanuit een politieke invalshoek gevoerd, niet vanuit de bedrijven en ook niet transparant.”

Wat betekent brexit persoonlijk voor u?

“Ik vind het een nachtmerrie. Kijk, ik ben een echte anglofiel, kreeg het ereteken als Commander van het British Empire en probeer objectief en tolerant naar het VK te kijken. Maar als ik zie hoe het parlement er is behandeld en welke taal er wordt gebruikt, dan moet ik toch zeggen dat de klasse van vroeger weg is. Een aantal zaken laat toch een wrange nasmaak na. Het is een ander land dat ik zie evolueren. Ik hoop desondanks dat ik ook in de toekomst kan blijven geloven in het VK.”

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234