Vrijdag 03/12/2021

Gouden Uilen voor wijlen van Woerden, Zwigtman, Brijs en de Leeuw

Floortje Zwigtman, winnares van de Gouden Uil Jeugdliteratuurprijs: 'Ik heb geen speech voorbereid uit bijgeloof'

'Ik dank de Belgische bevolking

voor haar onbekrompenheid'

De vier Gouden Uilen streken zaterdagavond tijdens een glamoureuze tv-show neer op de schouders van evenveel gelukkige auteurs. Eén vogel moest hoog vliegen, tot bij Henk van Woerden, die in november overleed. Hij kreeg postuum de Gouden Uil Literatuurprijs voor Ultramarijn. 'Ik dank het Belgische volk voor zijn onbekrompenheid', zei zijn weduwe, die de prijs in ontvangst nam. Floortje Zwigtman kreeg voor de tweede keer een Gouden Uil Jeugdliteratuurprijs, deze keer voor Schijnbewegingen. Stefan Brijs (De engelenmaker) en Jan de Leeuw (Het Nachtland) kregen Gouden Uilen van de lezers.

Antwerpen

Van onze medewerkster

Sofie Vanden Bossche

Zaterdagavond, het Hiltonhotel in Antwerpen. Chique dames en heren in ruisende rokken en strakke pakken. Daar duikt het gezicht op van een uitgever, een BV, een dichter, en van schrijvers Peter Verhelst, Tommy Wieringa en Stefan Brijs. Dit is de prijsuitreiking van de Gouden Uil, de meest glamoureuze en mediagenieke van alle literaire prijzen van Vlaanderen.

Onder de enorme kristallen kroonluchter van de balzaal van het hotel kregen de genodigden een verfijnd diner opgediend vooraleer presentatrice Fien Sabbe het startschot gaf voor de prijsuitreiking. Een van de vier prijzen, de Gouden Uil Prijs van de Jonge Lezer, was al eerder op de avond uitgereikt op Ketnet. Die ging naar Jan de Leeuw voor Het Nachtland (uitgeverij Davidsfonds/infodok), het verhaal van Niels, die tegelijk comateus in een ziekenhuisbed en in het imaginaire land Catatonië terechtkomt.

De eerste die in het Hiltonhotel een prijs in ontvangst mocht nemen, was Floortje Zwigtman. Ze kreeg de Gouden Uil Jeugdliteratuurprijs, goed voor 25.000 euro, voor haar roman Schijnbewegingen. "We hebben elkaars gedachten gelezen en proberen te beïnvloeden, we hebben de liefde bezongen, we hebben schijnbewegingen gemaakt", vertelde juryvoorzitster Kathy Lindekens, daarmee verwijzend naar de genomineerde boeken. "Het was moeilijk, maar we hebben een duidelijke keuze gemaakt." De Nederlandse schrijfster wist even niet waar ze het had toen ze hoorde dat ze voor de tweede maal een Gouden Uil in de wacht had gesleept. "Ik kan dit niet geloven!", riep ze uit. "Het probleem is dat ik geen speech heb voorbereid, uit bijgeloof." Ze bedankte dan maar overgelukkig haar ouders en de lezers, "want complimentjes krijgen van de jury is leuk, maar van blije lezers zeker ook. Ik hoop dat ik jullie nog lang kan blijven raken met mijn boeken."

Schijnbewegingen gaat over de zestienjarige Adrian Mayfield, die zich in het negentiende-eeuwse Londen beweegt in de kringen van Oscar Wilde. "De jury prijst de geloofwaardige manier waarop de auteur enerzijds de decadente sfeer neerzet die rond de eeuwwisseling heerste in Londense kunstenaarskringen, en anderzijds de kern raakt van alle jongeren die vandaag dromen en zoeken", luidde het juryverslag. "Voor het eerste heb ik jaren research gedaan, en het tweede - de zoektocht naar liefde en zekerheid - is gewoon een universeel gegeven", legde Floortje Zwigtman achteraf uit. "Dit is een meeslepend boek voor jong en oud. Veel mensen die Harry Potter hebben gelezen, lezen ook dit boek. Het zijn allebei verhalen die met veel plezier geschreven zijn en dat ook op de lezer overdragen." Tot lang na de prijsuitreiking bleef ze even verbaasd over haar tweede Gouden Uil. "Ik heb nu in ieder geval twee mooie boekensteunen!"

Daarna waren de volwassenen aan de beurt. Eerst mochten de lezers een genomineerde bekronen met de Gouden Uil Prijs van de Lezer. Zij kozen voor De engelenmaker van Stefan Brijs. Het leek wel goed voor hem dat hij de publieksprijs won, en niet die van de jury. "Deze prijs is meer waard dan eender welke prijs", zei hij tijdens zijn dankwoord.

Op het moment suprême van de avond moest er dan nog even gewacht worden. Voor de Gouden Uil Literatuurprijs werd uitgereikt, werden de vijf genomineerden voorgesteld met een filmpje, en kregen ze een laudatio van een bekende Vlaming.

"De lofredes op uw werk waren terecht", zei juryvoorzitster Anna Luyten daarna. Even leek de Gouden Uil de richting van Peter Verelsts Zwerm uit te gaan. Het voorbijgaan aan de waan van de dag, het gevecht tegen onverschilligheid of de vele thema's die het boek behandelt, zijn elementen uit het juryverslag die ook op Zwerm van toepassing zouden kunnen zijn. Maar het was Ultramarijn waaraan de jury unaniem een Gouden Uil gaf. "Dit is een boek dat bewijst waarom goede literatuur nodig is", zei Anna Luyten nog.

De tranen sprongen Henk van Woerdens weduwe in de ogen, en met evenveel ontroering als trots nam ze de prijs in ontvangst. "Ik had dit niet verwacht", zei ze met een gebroken stem. "Ik dank het hele Belgische volk voor zijn onbekrompenheid. Ik dank de lezers, de mensen van de uitgeverij, kennissen en vrienden. En Henk, voor dit prachtige boek dat hij ons heeft nagelaten."

Dat prachtige boek speelt zich af in de jaren vijftig in het Middellandse Zeegebied, en vertelt het verhaal van Joakim en zijn halfzus Aysel. Hun liefde wordt verstoord als Aysel naar het noorden van Europa verhuist. Het is een sterk liefdesverhaal, maar evengoed het relaas van mensen die hun vertrouwde omgeving achterlaten, van een land dat worstelt met diversiteit. Maatschappelijke en politieke problemen sijpelen subtiel het verhaal binnen, en het boek bewijst volgens de jury dat er auteurs zijn die uit hun kleine stolp kruipen en wereldbeschouwingen aandurven.

En dan waren de literaire mysteries opgelost, aldus Fien Sabbe. Winnaars, verliezers en lezers dronken nog een glas op de bekroonde auteurs. Favoriet Peter Verhelst bijvoorbeeld, die net naast de Gouden Uil greep die zijn tweede had kunnen worden. Of hij teleurgesteld was? "Maar nee", was het korte antwoord.

Het was de eerste keer dat de Gouden Uil postuum werd uitgereikt, en ook de laatste keer dat Henk van Woerden een prijs kon winnen. Speelde dat mee in de beslissing van de jury? "Absoluut niet", zei Anna Luyten. "We waren alleen bezig met de boeken. Het zou trouwens ook maar een vreemd criterium zijn om iemand te doen winnen. We hebben zelfs niet aan de organisatie gevraagd of het kon om de Gouden Uil postuum uit te reiken. Het heeft onze beslissing noch in positieve, noch in negatieve zin beïnvloed."

"Wat wel heeft meegeteld, is dat het boek technisch gezien klassiek opgebouwd is, maar op een ijzersterke manier. Niet dat we dat belangrijker vinden dan experiment - kijk maar hoe fantastisch Zwerm en Alfa Amerika zijn - maar in tijden van experiment valt het op en kan het ook een duw in de rug zijn voor experiment."

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234