Dinsdag 07/02/2023

Gouden Uil Literatuurprijs wordt Gouden Uil Non-fictieprijs

literatuur

lanoye en de jong enige romanschrijvers op de shortlist

De Gouden Uil Literatuurprijs zou dit jaar eigenlijk de Gouden Uil Non-fictieprijs moeten heten. Tom Lanoyes Boze Tongen en Oek de Jongs Hokwerda's kind zijn immers de enige romans in een ultieme lijst van vijf die voor het overige bestaat uit de biografieën van zowel Multatuli als Annie M.G. Schmidt en een historisch/journalistiek werk. Met Ted van Lieshouts Papieren Museum sloop trouwens ook in de shortlist van de Jeugdliteratuurprijs een boek dat strikt genomen niet in de categorie fictie thuishoort.

Brussel

Eigen berichtgeving

Jeroen de Preter

'Tweeduizend en twee", zo verkondigde gisteren de juryvoorzitster van De Gouden Uil Literatuurprijs Anna Luyten, "was een uitstekend literatuurjaar." Eens zo verbazingwekkend was het dat de shortlist die ze vervolgens bekendmaakte vooral non-fictieboeken bevat. Niet minder opmerkelijk: twee van de vijf genomineerde boeken zijn biografieën, en beide zijn ze gewijd aan een monument van de Nederlandse letterkunde.

Met Dik van der Meulens Multatuli: leven en werk van Eduard Douwes Dekker selecteerde de jury de eerste Multatuli-biografie sinds 1920. Een vanzelfsprekende keuze is het daarom nog niet. Multatuli: leven en werk van Eduard Douwes Dekker telt niet minder dan 912 pagina's; in wezen gaat het hier om een academisch proefschrift waarop de neerlandicus Van der Meulen vorig jaar promoveerde. En Multatuli-kenner Hugo Brandt Corstius mag dan wel schrijven dat dit boek er is voor iedereen die wel eens wat van Multatuli heeft gelezen, in de Vlaamse boekhandels is het werkstuk vooralsnog moeilijk, om niet te zeggen niet te vinden.

Iets meer voor de hand ligt de keuze voor het 'slechts' vierhonderd pagina's dikke Anna. Het leven van Annie M.G. Schmidt, de veelgeprezen biografie van "de echte koningin van Nederland", geschreven door Annejet van der Zijl. In die biografie, zo oordeelde Annemie Leysen in deze krant, schetst Van der Zijl "een boeiend en onderhoudend" en tevens "ontroerend en zeer menselijk portret" van de geestelijke moeder van onder anderen Jip en Janneke en Pluk van de Petteflet.

Een derde voor de Gouden Uil genomineerd non-fictieboek is Ingenieurs van de ziel, een werk dat het midden houdt tussen onderzoeksjournalistiek, geschiedschrijving en, alweer, biografie. Westerman, die overigens twee jaar geleden al voor de prijs werd genomineerd met De graanrepubliek, vertrekt in zijn boek van de levensloop van de Russische schrijver Konstantin Paustovski om het lot van auteurs in een dicatatuur te belichten.

De non-fictie mag in deze shortlist dan wel het numerieke overwicht hebben, als het over de favorieten voor de eindoverwinning gaat, lijkt het aangewezen om toch maar richting fictie te kijken. Naar Oek de Jongs Hokwerda's kind, bijvoorbeeld. Nadat de schrijver van de klasiekers Opwaaiende zomerjurken en Cirkels in het gras vijftien jaar lang nauwelijks wat van zich had laten horen, maakte hij vorig jaar opnieuw indruk met een roman over de liefde en hoe ondoorgrondelijk die wel is. De Jong zou torenhoog favoriet zijn als de Gouden Uil-jury in het verleden al niet zo expliciet haar liefde voor het werk van Tom Lanoye had laten blijken. Eerder haalde Lanoye al de shortlist met Zwarte tranen en de theatertekst Mamma Medea; het lijkt bijna onvermijdelijk dat de jury zijn Boze tongen, het sluitstuk van zijn trilogie, binnenkort met een Gouden Uil zal bekronen.

Behalve een Gouden Uil Literatuurprijs wordt er over een kleine twee maanden ook een Jeugdliteratuurprijs uitgereikt. De jury die zich over de Nederlandstalige jeugdboeken van 2002 boog, toonde zich opvallend minder opgetogen over de inzendingen. "Het algemene niveau van de literaire kwaliteit was nogal teleurstellend te noemen", zo meldt het juryverslag.

Van de vijf parels die de jury uit dit aanbod wist te vissen, is er een van Vlaamse hand: Merg en bloed, een roman over de Inuit, geschreven door Ina Vandewijer.

Traditiegetrouw is uitgeverij Querido in de shortlist weer uitstekend vertegenwoordigd. Met Maritgen Matter en haar kinderboek Schaap met laarsjes en Daan Remmerts de Vries met zijn jeugdroman Godje heeft Querido twee potentiële winnaars in huis.

Het origineelste boek van de selectie komt ongetwijfeld van graficus en dichter Ted Van Lieshout. In zijn Papieren museum, door de jury geprezen als "een prachtige combinatie van kunst, autobiografie en poëzie", neemt hij de lezer mee voor een wandeling door de kunstgeschiedenis. De lijst wordt vervolledigd door de jonge schrijfster Floortje Zwigtman, die met Wolfsroedel een roman schreef die volgens de jury niets minder dan "het wezen van de mens" tot onderwerp heeft.

De Gouden Uilen worden uitgereikt op 22 maart, de winnaars ontvangen elk 25.000 euro.

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234