Zaterdag 08/08/2020

Opinie

Google en Facebook zijn getransformeerd tot 'people farmers'

Jeroen Baert.Beeld rv

Jeroen Baert is computerwetenschapper aan de KU Leuven en stand-upcomedian.

Cambridge Analytica is een Brits bedrijf dat volgens zijn website “data gebruikt om het gedrag van een publiek te veranderen”. Het biedt zijn diensten aan als 'election management strategies' en 'messaging and information operations': wat men in militaire kringen al enkele decennia 'psyops' noemt: psychologische operaties. Het verspreiden van massapropaganda om in te spelen op de emoties. Een mens zou voor minder een hoedje uit aluminiumfolie beginnen te vouwen.

De technieken die daarbij worden gebruikt lezen als een orgie van de technologie-buzzwords du jour: datamining! Machine Learning! Artificial intelligence! De technische details zijn vaag, maar het komt erop neer dat Cambridge Analytica in grote hoeveelheden data – verzameld en aangekocht – naar patronen zoekt waarmee ze bepaalde datapunten (in dit geval: internetgebruikers) kunnen indelen in zeer specifieke groepen, om zo aan politieke microtargeting te doen. De juiste boodschap bij de juiste persoon, op het juiste moment, voor een maximale impact. Big data is big business.

Een recent artikel van The Guardian sloeg in als een bom (Geheime oorlog om kiezers, DM 10/5): Cambridge Analytica zou via een nevenbedrijf in Canada de meest omstreden politieke gebeurtenissen van de afgelopen jaren sterk hebben beïnvloed: de brexit en de verkiezing van president Trump. De grootste geldschieter van het bedrijf, de ultraconservatieve ondernemer Robert Mercer, was actief betrokken bij de Republikeinse verkiezingscampagne. Ook was hij de grote geldschieter van Breitbart, het alt-right-nieuwsimperium van zijn goede vriend, de immer onfrisse Trump-strateeg Steve Bannon.

Enorme hoeveelheden

De kern van het probleem ligt hier: bedrijven zoals Cambridge Analytica kunnen enkel opereren door toegang te hebben tot enorme hoeveelheden persoonlijke data. Zij zijn de reden dat het internet het laatste decennium steeds sneller is getransformeerd van een informatiebron naar een advertentiebeerput. Op nagenoeg elke website draaien processen om u stiekem te profileren en deze data achteraf voor grof geld te verhandelen in een onzichtbare miljoenenindustrie. Niets is écht gratis. Websites bieden u 'gratis content', waarvoor u eigenlijk betaalt met uw persoonlijke data. Zonder medeweten of toestemming.

Grote spelers zoals Google en Facebook zijn getransformeerd tot people farmers. Zuckerberg mag op een podium zoveel filantropisch filosoferen over zijn bedrijf als hij wil, feit blijft dat Facebook zich dagelijks wentelt in de lelijkste uitwassen van surveillance capitalism. Een recent voorbeeld illustreert dit perfect: het bedrijf stond adverteerders toe om producten te marketen bij een subgroep van jongeren die volgens de interne Facebook-gedragsanalyse momenteel een laag zelfbeeld hadden. Want uit depressieve, onzekere jeugd valt meer geld te slaan!

Regulatie

Internetgebruikers kunnen zichzelf in zekere mate beschermen tegen online tracking: er zijn een resem tools beschikbaar om jezelf te anonimiseren op het internet, gaande van advertentie- en tracking blockers tot anonieme netwerken zoals TOR. Hoewel ik de ontwikkeling en het gebruik van deze tools enkel kan aanmoedigen, zijn ze slechts pleisters op een steeds groter wordend aantal wonden.

Het wordt dringend tijd om het verzamelen van persoonlijke data op het wereldwijde web eindelijk eens streng juridisch te reguleren, zodat iedereen kan worden beschermd. Voorlopig hebben de halfzachte pogingen van de Europese Unie (zie: de cookiewet) weinig effect. Vaak wordt er geopperd om “in samenwerking met de bedrijven naar een oplossing te zoeken”. Maar hierin ligt net het probleem: de Googles en Facebooks van deze wereld hebben geen enkele drijfveer om de scheve situatie recht te zetten. De controle over persoonlijke data uit de klauwen worstelen van multinationals en terug in handen van gebruikers leggen wordt geen makkelijke klus, maar de noodzaak wordt elke dag duidelijker.

Vint Cerf, een van de grondleggers van het internet, zei ooit: “The internet is a mirror that reflects the society in which we live. If you don’t like what you see, change society, don’t break the mirror.” Ik vrees dat we ondertussen al stevig op de scherven aan het trappen zijn.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234