Maandag 21/06/2021

GoLDEN STATE glansT NIET MEER

De GreatCalifornia Garage Sale van gouverneur Arnold Schwarzenegger herinnerde de wereld er afgelopen weekend nog eens aan hoe erg het eigenlijk is gesteld met de ‘rijkste staat van de Verenigde Staten’. Talkshowpresentator Jimmy Kimmel merkte in zijn laatavondshow op dat het al bijzonder slecht moet gaan met de Amerikaanse economie als uitgerekend de Golden State haar toevlucht moet nemen tot een uitverkoop om haar schulden af te betalen. De opbrengst van de garage sale, zo’n 1,5 miljoen dollar, is overigens niet meer dan een pleister op een houten been. Schwarzenegger moet een begrotingstekort van maar liefst 26,3 miljard dollar of zo’n 18,5 miljard euro zien dicht te rijden. “Overal in de VS gelden sombere economische vooruitzichten, maar nergens oogt het plaatje zo somber als in Californië”, omschreef een correspondent van The Independent de situatie treffend in het begin van de zomer. De werkloosheid in de staat bedroeg in juni 11,6 procent, terwijl het nationale gemiddelde ongeveer 9,5 procent bedraagt. Begin juli zag de gouverneur zich genoodzaakt om de budgettaire noodtoestand uit te roepen en flink te snoeien in de budgetten van allerlei publieke diensten. Het Departement Financiën moest zelfs zijn heil zoeken in een nepbetaalmiddel, de IOU’s (i owe you - ik sta bij je in het krijt), om schuldeisers te sussen. Het was van begin jaren negentig geleden dat de stad Sacramento nog schuldbriefjes moest uitschrijven. Toen Schwarzenegger in 2003 als gouverneur werd verkozen, balanceerde Californië al op de rand van het bankroet. De voormalige filmster stond voor een loodzware opdracht: de Californiërs uit het economische dal trekken waarin de Gouden Staat verzeild was geraakt onder zijn voorganger Gray Davis. Diens tweede ambtstermijn werd zo’n zes jaar geleden ingekort met de vraag naar een recall. Hoewel Davis lang niet alle problemen in Californië verweten kon worden, werd het de toenmalige gouverneur bijzonder kwalijk genomen dat hij niet kordaat genoeg optrad tijdens de energiecrisis in 2000 en het begrotingstekort liet ophopen. Nadat de internetbubbel op de beurzen was gebarsten kregen ook de staatsinkomsten een lelijke knauw. De uitgaven gingen op hun beurt de hoogte in. “In Californië kun je niet langer dromen van een betaalbaar huis en een goede baan”, luidde het toen al onder de morrende inwoners.Anno 2009, met de globale economische crisis bovenop de heersende malaise, is de situatie voor de Californiërs er alleen maar slechter op geworden. De kloof tussen uitgaven en inkomsten werd de voorbije jaren almaar duizelingwekkender, met dramatische gevolgen voor de bewoners.Toen Gertie Krueger in 1938 in Amerika arriveerde, ervaarde ze het als een aankomst in het beloofde land. De zeventienjarige Krueger was met haar familie de oorlogsdreiging in Wenen ontvlucht en trok na een kort verblijf in New York naar Californië. Ze vond er een goedbetaalde en standvastige baan bij de overheid, trouwde met een ingenieur elektronica en hield er een comfortabele levensstijl op na. “Ik heb hier een leven gekregen waarvan ik in Europa nooit had kunnen dromen”, vertelt ze op een zondagavond in Pescadero, een strandstadje op een uurtje rijden van San Francisco. Twee keer per maand laat ze zich door haar zoon naar haar geliefkoosde restaurant Duartes rijden, waar ze enthousiast de artisjokroomsoep aanbeveelt. “Mijn man heeft mijn droomhuis gebouwd met vier slaapkamers en drie badkamers. Ik heb altijd mijn eigen auto gehad en heb mijn twee zonen zien opgroeien tot succesvolle mannen.”

Droomfabriek

Californië is lang een droomfabriek geweest, de regio van de eeuwige tweede kans. Mocht het een land zijn, dan was het een van de grootste economieën ter wereld. Nergens ontsproten zoveel trends die de wereld veroverden als hier. Maar zoals Nobelprijswinnaar en The New York Times-columnist Paul Krugman een tijdje geleden schreef: “Als Californië nog altijd de plaats is waar de toekomst gemaakt wordt, moge God Amerika helpen.”Om het immense begrotingstekort van 26,3 miljard dollar weg te werken heeft gouverneur Schwarzenegger een heleboel besparingsplannen aangekondigd. Die snijden in de budgetten voor onderwijs, ondermijnen ondersteuningsprogramma’s voor kinderen en ouderen, raken aan de gezondheidsvoorzieningen voor armen, aidspatiënten en gehandicapten, dreigen gevangenen vrij te laten en zullen wellicht een honderdtal parken gesloten houden voor het publiek.Op oranje sandwichborden voor diverse brandweerkazernes in Los Angeles staat te lezen: ‘U en uw familie zijn in gevaar. Uw ambulance is buiten dienst gesteld.’ De brandweervakbonden mogen dan wel overdreven angsttactieken aanwenden om de publieke opinie te bespelen, over de besnoeiingen in hun budgetten liegen ze niet. Het bericht is niet bepaald bemoedigend voor de buurtbewoners, zeker niet in de week dat de kranten berichten over bosbranden met de evacuatie van duizenden mensen tot gevolg. The Wall Street Journal rekende uit dat de kost van het bestrijden van dat soort branden in 2007 opliep tot 1 miljard dollar, een onmogelijk hoge som voor de blutte staat.Ook elders dringt de financiële crisis door in het leven van elke dag. In de Targetwinkel op Jefferson Boulevard in Culver City, een voorstad van LA, houden moeders en vaders duidelijk de knip op de beugel tijdens hun terug-naar-schoolshopping. “Ik kijk goed uit”, zegt Linda Burns (39), die haar twee tienerdochters in toom probeert te houden. “Ze willen een nieuwe garderobe, maar dat zal niet gebeuren. We zullen veel spullen van vorig jaar hergebruiken en als ik iets nieuws koop, wil ik eerst de prijzen in andere winkels vergelijken.” Grootwarenhuizen behoren tot de bedrijven die de zwaarste klappen incasseren tijdens deze recessie. Macy’s verkocht in juli 9,5 procent minder dan in dezelfde maand vorig jaar, terwijl discounter Wal-Mart maar een vermindering zag van 1,2 procent en Target 0,8 procent. Bij Marina Nail and Skin Care op Washington Boulevard nabij Venice Beach in LA lijken de zaken wel nog altijd goed te lopen. De kappersstoelen zijn allemaal ingenomen en ook voor manicures en pedicures is er een constante instroom van klanten. “We hebben een dip gezien in het begin van het jaar”, zegt Chris Reyes (46) terwijl ze zorgvuldig een laag roze nagellak op de teennagels van haar klant aanbrengt. “De klanten bleven een tijdje weg, maar uiteindelijk beseften ze dat ze er goed willen blijven uitzien. Gelukkig voor ons blijven haar en nagels groeien, ook als voor de rest alles krimpt en naar beneden gaat”, lacht ze.

Hebzucht

Toch is Reyes somber gestemd. In haar buurt in West LA staan veel panden leeg en nog altijd worden huizen in beslag genomen. “De waarde van ons huis verbetert er niet op met al die leegstand. We zien veel van onze buren vertrekken. Waar naartoe? Wellicht naar de plaatsen waar ze vandaan kwamen. Heel veel mensen in Californië zijn niet van hier. Ik ben hier wel geboren en wat er nu gebeurt, heb ik nog niet meegemaakt. De crisis van de jaren negentig was niets in vergelijking hiermee. Mijn dochters vragen zich af of ze hier nog een toekomst hebben. Mijn oudste is 19 en studeert voor dierenarts. Ze maakt zich zorgen, vraagt zich af of ze hier ooit een job zal vinden, een huis zal kunnen betalen.”Volgens Reyes ligt hebzucht aan de oorsprong van de huidige problemen. “De mensen werden gulzig. Ze werken zich allemaal krom om hun Amerikaanse droom te verwezenlijken, maar die droom is leeg geworden. Geluk draait niet langer rond het gezin of de familie, maar wel rond het tweede vakantiehuis en die extra wagen op de oprit. Er leven nog twee klassen in Californië: de armen en de rijken. De middenklasse wordt uitgehold. Ik heb er geen goed oog op. Volgens mij is de droom over.”In Silicon Valley komen er steeds meer leegstaande kantoorgebouwen bij. In Palo Alto, Santa Clare, San Jose, Sunnyvale en Mountain View staat een vijfde van alle kantoren leeg, aldus cijfers van makelaar Studley. Vorig jaar was dat nog iets meer dan een tiende. De werkloosheidsgraad in Santa Clara County is gestegen tot 11,8 percent, in San Mateo County tot 8,9 procent.

Ook Hollywood hapert

Zelfs in Hollywood vallen er tegenwoordig geen happy endings te rapen. Voor de poort van 20th Century Props staan drie auto’s en vier vrachtwagens geparkeerd waar bezwete mannen tafels, stoelen, kasten en luchters inladen. 20th Century Props was veertig jaar lang een begrip in de filmindustrie, met een collectie van 91.000 rekwisieten. In juli kondigde eigenaar Harvey Schwartz evenwel aan dat hij de deuren moest sluiten. Schwartz zag zijn levenswerk geveild aan mensen als Don Lazerus, die hier vandaag een tafel komt oppikken waar hij amper 10 dollar voor betaalde. “Ik had graag nog de bijbehorende stoelen gehad, maar er waren andere geïnteresseerden die meer boden. Ik heb zowel hier ter plaatse als online geboden en ik was eigenlijk wel verrast door de lage opkomst”, vertelt hij, terwijl hij met veel moeite de tafel op het dak van zijn auto probeert te binden. “Het is jammer om zaken als deze te zien verdwijnen. De Hollywoodsterren zullen weinig last hebben van deze crisis, maar veel mensen achter de schermen raken hun job kwijt: timmerlui, grimeurs, traiteurs. De overheid heeft veel te lang gewacht om in te grijpen.”Volgens het vakblad Variety waren er in de eerste helft van 2009 slechts 19.000 draaidagen in Hollywood, tegenover 25.000 vorig jaar. De daling is het gevolg van belastingvoordelen die filmcrews naar andere staten lokken. De filmstad ervaart nu concurrentie van New Mexico, Arizona, Michigan en Louisiana. De producers van de populaire NBC show Deal or No Deal trokken niet lang geleden weg omdat een belastingvoordeel van 30 procent in Waterford, Connecticut te aantrekkelijk was. De verhuis kwam hard aan in Culver Studios, de locatie van legendarische prenten als de originele King Kong, de thrillers van Hitchcock en Citizen Kane. Een gevolg van het vertrek is dat de mansion van Culver Studios nu te huur staat om extra inkomsten te genereren. De iconische witte villa werd gebruikt in de begingeneriek van Gone with the Wind en ooit waren de kantoren van Orson Welles, Cecil B. DeMille en Lucille Ball er gevestigd. De eigenaar hoopt dat die geschiedenis een goed betalende huurder zal charmeren.In juli begon Californië zelf ook incentives aan te bieden om de productie zoveel mogelijk in de eigen staat te houden. De gouverneur, ex-acteur Arnold Schwarzenegger heeft daar 68 miljoen dollar voor over. Volgens sommigen zal Zuid-Californië sowieso altijd aantrekkelijk blijven voor filmmakers vanwege het uitstekende weer en het fantastische licht. En ook in Culver Studios is niet alles verloren. De studio die Deal or No Deal leeg achter liet, wordt binnenkort ingenomen door de nieuwe show van Courteney Cox, Cougar Town.

Zorgen over studies

In een andere zwaar getroffen sector, het onderwijs, valt weinig opbeurend nieuws te rapen. De voorbije twee jaar werden de budgetten voor de University of California al met 20 procent verminderd en Schwarzenegger wil nog dieper snijden. Het inschrijvingsgeld voor studenten gaat omhoog, terwijl hun lessenpakket krimpt en ze met meer studenten in de klas zitten. “Ik maak me zorgen over mijn studies”, geeft Nilofar Saraj toe, een 22-jarige studente aan de University of California in Irvine. “Het inschrijvingsgeld gaat naar omhoog en tegelijk zijn de inkomsten van mijn ouders verminderd. Het geld dat ze gespaard hadden voor mijn studies raakt zo snel op. Ik had altijd gehoopt om pas als grad student leningen te moeten afsluiten, maar de slechte situatie van Californië heeft mijn plannen gedwarsboomd.”Het is niet voor het eerst dat Californië in een lastig parket verkeert. Het doodsbericht van de staat is eerder al geschreven. “Californië, de bedreigde droom”, blokletterde Time in 1991. Maar de staat krabbelde overeind, zowel na de luchtvaartcrisis in de jaren negentig als na de dotcomcrash begin 2000. Of de staat deze crisis te boven komt, valt te bezien. Zoals The New York Times schreef: “Als de droom nog bestaat, is hij op zijn minst uitgesteld.”

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234